Teknolojinin hızla geliştiği günümüzde birçok geleneksel yapı zamana yenik düşerken, Erzurum'un İspir ilçesindeki tarihi su değirmeni dimdik ayakta kalmayı başardı. Çoruh Nehri'nin gücüyle çalışan değirmen, üç asrı aşkın süredir üretimini sürdürüyor. Bir dönem bölgenin en önemli un üretim merkezlerinden biri olan yapı, özellikle Kurtuluş Savaşı yıllarında halkın ekmek ihtiyacının karşılanmasında kritik bir rol üstlendi.
SAVAŞIN SESSİZ KAHRAMANI
Cephede silahlar konuşurken, geride kalan halkın en büyük mücadelesi ise hayatta kalabilmekti. İşte bu tarihi değirmen, zor günlerde bölge insanının sofrasına ekmek ulaşmasını sağlayan en önemli merkezlerden biri oldu. Yıllar boyunca binlerce aileye hizmet veren değirmen, savaşın ve yokluğun yaşandığı dönemin sessiz kahramanları arasında yer aldı.
70 YAŞINDAKİ DEĞİRMENCİ MİRASI YAŞATIYOR
Bugün değirmenin başında 70 yaşındaki Celal Atmaca bulunuyor. Henüz 5 yaşındayken değirmenin içinde büyüyen Atmaca, ailesinden kalan bu mirası yaşatmak için yıllardır büyük mücadele veriyor. Dedelerinden kalan değirmencilik geleneğini sürdürdüğünü belirten Atmaca, bu kültürün yok olmaması için ömrünün sonuna kadar çalışacağını söylüyor.
"BEN GİDERİM, DEĞİRMEN KALMALI"
Atmaca'nın en büyük arzusu ise tarihi yapının gelecek nesillere aktarılması. Değirmenin yalnızca bir üretim alanı olmadığını vurgulayan Atmaca, buranın aynı zamanda bir kültür ve tarih mirası olduğunu ifade ediyor. Bu nedenle çocuklarına da bu geleneği sürdürmeleri yönünde vasiyette bulunduğunu anlatıyor.
BİR ZAMANLAR SAATTE YÜZLERCE KİLO UN ÜRETİYORDU
Geçmişte bölgenin en yoğun üretim merkezlerinden biri olan değirmende, her bir taşın saatte 600 kilogramdan fazla un öğütebildiği belirtiliyor. Günümüzde üretim eski yoğunluğunda olmasa da tarihi yapı hâlâ çalışmaya devam ediyor. Atmaca, çoğu zaman değirmenin durmaması için kendi ihtiyacı kadar üretim yaptığını söylüyor.
ASIRLARA MEYDAN OKUYAN KÜLTÜR HAZİNESİ
300 yılı aşkın geçmişiyle zamana meydan okuyan su değirmeni, yalnızca Erzurum'un değil Türkiye'nin de önemli kültürel mirasları arasında gösteriliyor. Kurtuluş Savaşı'ndan bugüne uzanan hikâyesiyle dikkat çeken yapı, geçmişle gelecek arasında kurulan yaşayan bir köprü olmayı sürdürüyor. Bir zamanlar savaş yıllarında halkın karnını doyuran değirmen, bugün ise tarihin unutulmaması için dönmeye devam ediyor.
