Akkuyu santrali nerede?
Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Mersin ilinin Gülnar ilçesine bağlı Akkuyu mevkiinde yer alıyor. Akdeniz kıyısında, Türkiye'nin güney sahilinde konumlanan tesis, deniz suyu kullanarak soğutma işlemi gerçekleştirecek şekilde tasarlanmıştır. Bölge, stratejik ve iklimsel olarak enerji yatırımı için uygun özellikler taşıyor.Coğrafi konum olarak Akdeniz'e yakınlığı, hem deniz taşımacılığı hem de doğal kaynak kullanımı açısından avantaj sağlamaktadır. Ayrıca, sismik açıdan düşük riskli bölgelerden biri olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle inşaat sürecinde deprem dayanımına özel önem verilmiştir.
Akkuyu santrali kaç reaktörlü?
Akkuyu santrali, 4 adet VVER-1200 tipi basınçlı su reaktörü ile donatılıyor. Bu reaktörlerin her biri 1.200 megawatt (MW) kurulu güce sahip olacak. Toplamda santralin kurulu gücü 4.800 MW’ye ulaşacak. Bu, Akkuyu’yu sadece Türkiye'nin değil, aynı zamanda Avrupa’nın en büyük nükleer enerji yatırımlarından biri haline getiriyor. VVER-1200 tipi reaktörler, Rusya'nın Rosatom devlet şirketi tarafından geliştirilmiş ve uluslararası alanda güvenilirliği onaylanmış modern reaktörlerdir. Bu teknoloji, hem enerji verimliliği hem de güvenlik açısından günümüzün en ileri nükleer enerji sistemlerinden biri olarak kabul ediliyor.İlk ünite ne zaman çalışacak?
Akkuyu Nükleer Santrali'nin ilk ünitesinin temeli Nisan 2018’de atıldı. 2024 yılı itibarıyla reaktör binası, türbin ekipmanları, soğutma sistemleri ve güvenlik testleri gibi kritik aşamalar büyük ölçüde tamamlandı. Santralin ilk ünitesinin 2025 yılının sonunda devreye girmesi hedefleniyor. İlk reaktör faaliyete geçtikten sonra, diğer üç reaktörün de 2026, 2027 ve 2028 yıllarında sırayla üretime başlaması planlanıyor. Böylece Akkuyu’nun tam kapasiteyle çalışması 2028 yılında gerçekleşmiş olacak.Türkiye’ye enerji katkısı ne kadar?
Akkuyu santralinin tam kapasiteyle çalışmaya başlamasıyla birlikte yıllık yaklaşık 35 milyar kilowatt-saat (kWh) elektrik üretmesi bekleniyor. Bu, Türkiye’nin yıllık elektrik tüketiminin yaklaşık %10’unu karşılayabilecek bir üretim anlamına geliyor.Bu katkının bazı etkileri şunlardır:
- Doğal gaz ithalatının azalması: Elektrik üretiminde doğal gaz kullanımı azalacak, bu da cari açığın düşmesine katkı sağlayacak.
- Karbon salımının düşmesi: Nükleer enerji karbon salımı olmayan bir üretim biçimidir; Akkuyu, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
- Enerji arz güvenliği: Özellikle kış aylarında artan enerji ihtiyacında iç kaynakların rolü artacak.
Projenin maliyeti ne kadar?
Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin toplam yatırım maliyeti yaklaşık 20 ila 25 milyar Amerikan doları olarak hesaplanıyor. Bu maliyetin tamamı, projeyi üstlenen Rosatom tarafından karşılanmaktadır. Santral, BOO modeli (Build-Own-Operate / Yap-Sahip Ol-İşlet) ile hayata geçiriliyor. Bu modelde, Rosatom santrali inşa edip, işletmesini belirli bir süre elinde tutacak ve daha sonra Türkiye Cumhuriyeti'ne devredecek. Bu süre boyunca Türkiye, üretilen elektriğin bir bölümünü sabit fiyatla satın almayı taahhüt etmektedir.Projenin inşaat durumu ve personel yapısı
2025 itibarıyla Akkuyu sahasında çalışan personel sayısı 20.000’e ulaşmış durumda. Santralin inşaat süreci farklı etaplardan oluşuyor:- 1. Ünite: Reaktör montajı, iç koruma yapıları ve türbin binası tamamlandı. Devreye alma testleri başladı.
- 2. Ünite: Betonarme çalışmaları %75 oranında tamamlandı.
- 3. Ünite: Temel atıldı, zemin hazırlıkları devam ediyor.
- 4. Ünite: İlk kazı çalışmaları sürüyor.
Çevresel ve güvenlik boyutu
Akkuyu, Akdeniz kıyısında olması nedeniyle deniz suyu ile reaktörleri soğutacak. Saatte yaklaşık 1 milyon metreküp deniz suyu santralin soğutma sisteminde kullanılacak. Bu durum çevreciler tarafından deniz ekosistemine olası etkileri açısından eleştiriliyor. Deprem güvenliği açısından santral, en güncel mühendislik ve jeoteknik normlara göre inşa edildi. Akkuyu sahasında 2023 Kahramanmaraş merkezli büyük depremler sonrası herhangi bir hasar oluşmadığı açıklandı.Ancak çevre örgütleri ve bazı uluslararası uzmanlar, özellikle:
- Radyoaktif atık yönetimi
- Acil durum planları
- Deniz sıcaklığı artışı
- Jeopolitik bağımlılık
gibi konularda endişelerini sürdürüyor.
Jeopolitik ve stratejik tartışmalar
Akkuyu’nun finansörü ve işletmecisi Rosatom’un, Rus devletine ait olması nedeniyle projeye jeopolitik bir boyut da yükleniyor. Akkuyu, NATO üslerine (İncirlik ve Kürecik) yakın konumda bulunması sebebiyle Batılı uzmanlarca "stratejik bir nüfuz aracı" olarak da değerlendiriliyor. Ancak Türkiye tarafı, projeyi tamamen sivil bir enerji yatırımı olarak tanımlıyor ve enerji çeşitliliğini artırma hedefi doğrultusunda savunuyor.Sıkça Sorulan Sorular
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Akkuyu santrali nerede? | Mersin’in Gülnar ilçesinde, Akdeniz kıyısında yer alıyor. |
| Kaç reaktörü olacak? | Toplamda 4 adet VVER-1200 tipi reaktör kurulacak. |
| İlk ünite ne zaman faaliyete geçecek? | 2025 yılının son çeyreğinde enerji üretmeye başlaması bekleniyor. |
| Tamamlandığında ne kadar enerji üretecek? | Yıllık 35 milyar kWh; Türkiye’nin toplam ihtiyacının %10’u kadar. |
| Maliyeti ne kadar? | Yaklaşık 20–25 milyar ABD doları. |
| Çevreye etkisi olacak mı? | Deniz sıcaklığı artışı, atık sorunu ve ekolojik etkiler gündemde. |