Anayasa Mahkemesi (AYM), işe iade talebi 6 aylık kıdem eksikliği gerekçe gösterilerek geri çevrilen bir banka çalışanının bireysel başvurusunda hak ihlali tespit etti. AYM'ye göre çalışanın adil yargılanma hakkının parçası olan gerekçeli karar hakkı çiğnendi. Resmi Gazete'de yer alan karar, davanın istinafta yeniden görülmesinin yolunu açtı.
BANKA ÇALIŞANI RAPORLUYKEN İŞTEN ÇIKARILDI
Karara göre Gülşah K., 15 Mart 2021 tarihinde yatırım uzmanı olarak bir bankada göreve başladı. Banka, performans yetersizliğini gerekçe göstererek 13 Eylül 2021 tarihinde iş sözleşmesini sona erdirdi. 5 ile 18 Eylül arasında Kovid-19 raporu bulunan çalışana fesih bildirimi 18 Eylül 2021 tarihinde ulaştı.
İşe giriş tarihine göre fesih günü çalışanın kıdemi 5 ay 28 günlüktü ve 6 ayın dolmasına 2 gün vardı. Bildirimin eline geçtiği 18 Eylül'de ise kıdem 6 ay 3 güne ulaşmıştı.
İstanbul 11. İş Mahkemesi'nde dava açan Gülşah K., bildirimin tebliğ tarihine göre 6 ay şartını karşıladığını ve yöneticilerinden sürekli olumlu değerlendirme aldığını ileri sürdü. Banka ise sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini ve kıdem şartının oluşmadığını savundu.
YEREL MAHKEME VE İSTİNAF FARKLI SONUCA ULAŞTI
İlk derece mahkemesi çalışanın işe iadesine hükmetti ve işe başlatılmaması halinde 43.666 liralık tazminat ödenmesine karar verdi. Gerekçede rapor nedeniyle bildirimin 18 Eylül'de tebliğ edildiği ve çalışanın iş güvencesinden yararlanması gerektiği belirtildi. Mahkeme, savunma alınmadan yapılan feshi de geçersiz saydı.
İş Kanunu'nun 19. maddesi, verim ya da davranış gerekçesiyle yapılan fesihlerde işçinin savunmasının alınmasını şart koşuyor.
Dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin 31. Hukuk Dairesi ise kıdemi 5 ay 28 günlük saydı ve davayı kesin olarak reddetti.
ANAYASA MAHKEMESİ GEREKÇE EKSİKLİĞİ BULDU
Başvuruyu inceleyen AYM, yerel mahkemenin 6 ay hesabında raporu ve bildirimin çalışana ulaştığı günü esas aldığını ve bunu gerekçesiyle açıkladığını kaydetti. İstinaf dairesinin ise ret kararı için yeterli gerekçe sunmadığını tespit etti.
AYM, Anayasa'nın 36. maddesindeki hakkın ihlal edildiğine hükmederek dosyayı yeniden yargılama için aynı daireye gönderdi. Yüksek mahkeme, 6 aylık kıdemin hangi tarihten hesaplanacağını karara bağlamadı, istinaf dairesinin gerekçesizliğini ihlal saydı.
İŞE İADE İÇİN 4 ŞART ARANIYOR
İş Kanunu'nun 18. maddesi işe iade davası için dört şart arıyor.
- İş yerinde en az 30 işçi çalışması
- İşçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması
- İş sözleşmesinin belirsiz süreli olması
- İşçinin işletmenin bütününü yöneten işveren vekili konumunda olmaması
İşten çıkarılan çalışan, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorunda. Arabuluculukta anlaşma çıkmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılıyor. Mahkeme işe iadeye karar verdiği halde işe başlatılmayan işçiye 4 ila 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödeniyor.
