Fizyoterapist Sena Bostanoğlu, Türkinform muhabiri Almila Kerküklü’ye verdiği özel röportajda, bebeklerin motor gelişiminde önemli bir yere sahip olan emekleme sürecine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Bostanoğlu, emeklemenin yalnızca bir yer değiştirme hareketi olmadığını belirterek, bu süreçte kazanılan kas gücü, denge ve koordinasyon becerilerinin önemine dikkat çekti.
Bebeklerin ilk adımlarını atması aileler için büyük bir mutluluk kaynağı olurken, bazı bebeklerin emekleme aşamasını geçmeden doğrudan yürümeye başlaması da dikkat çekiyor. Peki bu durum gerçekten hızlı gelişimin bir göstergesi mi, yoksa bebeğin motor gelişiminde değerlendirilmesi gereken bir ayrıntı mı? Fizyoterapist Sena Bostanoğlu, emeklemenin bebeklerin fiziksel ve duyusal gelişimine sağladığı katkıları, ebeveynlerin dikkat etmesi gereken belirtileri ve evde uygulanabilecek destekleyici aktiviteleri anlattı.
EMEKLEME NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Bebekler genellikle 7-10. aylar arasında emekleme becerisi geliştirmeye başlıyor. Ancak her bebeğin gelişim hızı ve hareket biçimi farklılık gösterebiliyor.
Fizyoterapist Sena Bostanoğlu'na göre emeklemenin önemli özelliklerinden biri, vücudun sağ ve sol tarafının koordineli biçimde kullanılmasını sağlaması.
Bebek emeklerken sağ elini ileri uzattığında sol bacağını, sol elini ileri uzattığında ise sağ bacağını hareket ettiriyor. Çapraz koordinasyon olarak adlandırılan bu hareket, bebeğin farklı kas gruplarını birlikte kullanmasına ve beden farkındalığını geliştirmesine yardımcı oluyor.
Emekleme sırasında vücut ağırlığının eller ve kollar üzerine aktarılması da omuz, el bileği ve gövde kaslarının güçlenmesine katkı sağlıyor.
Bu nedenle emekleme, yalnızca bebeğin bir noktadan diğerine ulaşmasını sağlayan bir hareket değil; denge, kas kontrolü ve koordinasyon becerilerinin birlikte kullanıldığı önemli bir gelişim deneyimi olarak değerlendiriliyor.
“BEBEĞİM EMEKLEMEDEN YÜRÜDÜ” DİYEN AİLELER DİKKAT!
Bazı bebekler klasik emekleme aşamasını yaşamadan ayağa kalkıp yürümeye başlayabiliyor. Bu durum aileler tarafından kimi zaman bebeğin yaşıtlarından daha hızlı geliştiğinin göstergesi olarak yorumlanıyor.
Ancak Bostanoğlu, emeklemenin motor gelişime sağladığı fırsatların göz ardı edilmemesi gerektiğine dikkat çekti.
“Emeklemeden yürümek tek başına nörolojik bir bozukluk anlamına gelmez.”
Bostanoğlu, emekleme sürecinde ellerin, kolların ve gövdenin aktif kullanılmasının ilerleyen dönemlerde ihtiyaç duyulan motor beceriler açısından önemli olduğunu belirtti.
Özellikle el-göz koordinasyonu, beden farkındalığı ve ince motor becerilerin gelişmesinde farklı hareket deneyimlerinin destekleyici rol oynadığını ifade etti.
Bununla birlikte emeklemeden yürümek, tek başına ileride kalem tutma, öğrenme veya dikkat sorunları yaşanacağını göstermiyor. Çocuğun gelişiminin yalnızca tek bir hareket basamağı üzerinden değil, bütün motor ve gelişimsel becerileriyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
HER EMEKLEME ŞEKLİ NORMAL Mİ? BU BELİRTİLERE DİKKAT
Bebeklerin tamamı elleri ve dizleri üzerinde klasik şekilde emeklemiyor. Bazıları karınlarının üzerinde sürünerek ilerlerken bazıları popolarının üzerinde kayarak hareket edebiliyor.
Bostanoğlu, özellikle komando emeklemesi olarak bilinen karın üzerinde sürünmenin, eller ve dizler üzerinde emeklemeye geçiş öncesinde görülebilen hareket biçimlerinden biri olduğunu ifade etti.
Ancak bebeğin sürekli aynı tarafını kullanması, bir kolunu veya bacağını belirgin şekilde sürüklemesi ya da vücudunun bir tarafını diğerine göre daha az hareket ettirmesi dikkatle izlenmesi gereken belirtiler arasında yer alıyor.
Tek taraflı hareketlerin sürekli hale gelmesi, kas gücü veya hareket kontrolü açısından değerlendirme gerektirebiliyor.
Bostanoğlu'na göre bu tür durumlarda pediatrik fizyoterapist değerlendirmesi, olası gelişimsel farklılıkların erken dönemde fark edilmesine yardımcı olabilir.
Popo üzerinde kayma gibi farklı hareket biçimleri ise tek başına bir gelişim bozukluğu anlamına gelmiyor. Önemli olan, bebeğin hareketlerinin simetrik olması ve genel gelişiminin yaşına uygun ilerlemesi.
YÜRÜTEÇ KULLANMAK GELİŞİMİ HIZLANDIRMIYOR
Bebeklerin daha erken yürümesini isteyen bazı aileler, yürüteç kullanımına başvurabiliyor. Ancak Bostanoğlu, bu tür araçların bebeğin doğal hareket deneyimlerinin yerini tutmadığını vurguladı.
Yürüteç içerisinde bebek, kendi gövde ve denge kontrolünü tam olarak kullanmadan hareket edebiliyor. Bu durum, yerde serbestçe hareket ederek kazanabileceği bazı becerileri yeterince deneyimleyememesine neden olabiliyor.
Yürüteçler yürümeyi öğretmek için gerekli olmadığı gibi, düşme ve yaralanma riskleri nedeniyle de önerilmiyor.
Bostanoğlu, bebeğin uzun süre anakucağında, kucakta veya hareket alanını sınırlandıran araçlarda tutulmasının da yerde hareket etme fırsatlarını azaltabileceğine dikkat çekti.
Bebeğin güvenli bir zeminde serbestçe hareket etmesi, dönmesi, uzanması ve çevresini keşfetmesi gelişimi destekleyen önemli deneyimler arasında bulunuyor.
Bu nedenle ailelerin bebeklerini mümkün olduğunca erken yürütmeye çalışmak yerine, yaşına uygun doğal hareketlerini desteklemesi önem taşıyor.
EMEKLEMEYİ DESTEKLEMEK İÇİN EVDE NELER YAPILABİLİR?
Bostanoğlu, emekleme sürecini desteklemek isteyen ebeveynlere ev ortamında uygulanabilecek çeşitli oyunlar önerdi.
Bunların başında, bebeğin uyanık olduğu zamanlarda ve yetişkin gözetiminde yapılan karın üstü aktiviteler (tummy time) geliyor.
Bebeğin yaşına uygun güvenli bir mat üzerinde karın üstü zaman geçirmesi, boyun, sırt ve omuz kaslarını kullanmasına yardımcı oluyor. Dikkatini çeken oyuncakların ulaşabileceği mesafelere yerleştirilmesi ise uzanma ve yer değiştirme isteğini teşvik edebiliyor.
Daha büyük ve hareketli bebeklerde minderlerden oluşturulan basit parkurlar, yaşına uygun oyun tünelleri ve ebeveynin gövdesi üzerinden geçme gibi aktiviteler de hareket çeşitliliğini artırabiliyor. Bu oyunların mutlaka güvenli bir ortamda ve yakın yetişkin gözetiminde uygulanması gerekiyor.
Bostanoğlu, ebeveynlerin bebeklerinin gelişiminde aceleci davranmaması gerektiğine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Emekleme, sadece yürüme öncesi geçici bir aşama değil; çocuğun fiziksel, duyusal ve zihinsel haritasının temellerinin atıldığı eşsiz bir gelişim dönemidir.”
Bebeğin yürümeye başlamasından önce yerde zaman geçirmesine, farklı hareketleri denemesine ve çevresini keşfetmesine fırsat verilmesinin önemini vurgulayan Bostanoğlu, gelişim sürecinin her çocukta farklı ilerleyebileceğinin unutulmaması gerektiğini belirtti.
Sonuç olarak bebeğin emeklemeden yürümesi tek başına endişe nedeni olmasa da hareketlerinde belirgin asimetri, kas gücünde farklılık veya başka gelişimsel gecikmeler bulunması durumunda uzman değerlendirmesi önem taşıyor.
Bebeğin gelişiminde asıl hedef, ilk adımlarını mümkün olduğunca erken atması değil; hareketlerini güvenli, dengeli ve yaşına uygun biçimde geliştirebilmesi.
