"Boşanma davası nasıl açılır" sorusu, Türk Medeni Kanunu çerçevesinde evlilik birliğinin hukuken sona erdirilmesi için izlenmesi gereken resmi yol ve yöntemleri ifade eder. Yani sadece dilekçe yazmaktan ibaret değildir, yetkili mahkemenin doğru seçilmesi, doğru boşanma türünün belirlenmesi (anlaşmalı / çekişmeli), delillerin toplanması, nafaka ve velayet gibi yan taleplerin doğru formüle edilmesi de bu sürecin parçasıdır.
Günümüzde boşanma davalarının sayısı oldukça artmış durumdadır. Yanlış atılan bir adım, yıllarca süren davalara, yıpratıcı süreçlere ve telafisi zor hak kayıplarına neden olabilir. Bu nedenle, boşanma davası açmadan önce;
Hukuki haklarınızı ve yükümlülüklerinizi bilmek,
Hangi tür boşanmanın sizin için daha avantajlı olduğunu değerlendirmek,
Maddi ve manevi taleplerinizi (nafaka, tazminat, velayet vb.) planlamak,
Usul hatası yapmadan süreci başlatmak büyük önem taşır.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER
Boşanma davası denildiğinde akla gelen ilk ve en pratik yol anlaşmalı boşanmadır. Anlaşmalı boşanma, eşlerin evliliği bitirme konusunda ve boşanmanın tüm mali/manevi sonuçlarında (nafaka, mal paylaşımı, velayet, kişisel ilişki vb.) tam bir uzlaşıya vardıkları boşanma türüdür.
Anlaşmalı boşanma açmak için temel şartlar:
Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır. 1 yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır.
Taraflar boşanmayı birlikte istemeli veya bir tarafın davasını diğeri kabul etmelidir.
Taraflar boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda tam anlaşma sağlamalıdır. Bu anlaşma genellikle "anlaşmalı boşanma protokolü" ile yazılı hale getirilir.
Hakim, tarafları bizzat dinlemelidir. En az bir celsede eşlerin mahkemeye gelerek özgür iradeleriyle boşanmak istediklerini beyan etmeleri gerekir.
Adım adım anlaşmalı boşanma davası açma süreci:
Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması (nafaka, velayet, mal paylaşımı, tazminat vb. tüm konular net olmalı).
Taraflardan biri (veya avukatları) yetkili Aile Mahkemesi’ne anlaşmalı boşanma dilekçesi ve protokol ile başvurur.
Harç ve gider avansları yatırılır, esas numarası alınır.
Mahkeme duruşma günü verir; genellikle tek celsede sonuçlanır.
Hakim tarafları ayrı ayrı veya birlikte dinleyip iradenin serbest olduğunu tespit eder.
Hâkim, protokolü hukuka ve çocuğun üstün yararına uygun bulursa boşanmaya karar verir.
Anlaşmalı boşanmanın en büyük avantajı; sürecin genellikle tek celsede ve birkaç ay içinde sonuçlanması, masrafların daha düşük olması ve tarafların psikolojik olarak daha az yıpranmasıdır.
ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI
Eşler boşanma, velayet, nafaka, mal paylaşımı veya diğer sonuçlar konusunda anlaşamıyorsa, süreç çekişmeli boşanma davası olarak yürür. Çekişmeli davalar, ispat ve delil süreci nedeniyle daha uzun ve yoğun geçer.
Hangi durumlarda çekişmeli boşanma açılır?
Taraflardan biri boşanmak istemiyorsa, boşanma sebebi konusunda anlaşmazlık varsa, kusur oranları tartışmalıysa veya nafaka, tazminat, velayet, mal paylaşımı konularında uzlaşma sağlanamıyorsa çekişmeli boşanma yoluna gidilir. Boşanma dilekçesinde dayandığınız boşanma sebebini (zina, hayata kast, terk, şiddetli geçimsizlik vb.) ve bu sebebi ispatlayacak delilleri ayrıntılı göstermeniz gerekir.
Çekişmeli boşanma süreci ve süreler
Çekişmeli boşanma davalarında; dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi aşamaları (dört dilekçe aşaması) tamamlanır. Ardından ön inceleme duruşması, tahkikat (tanık dinlenmesi, bilirkişi, sosyal inceleme raporları vb.) ve son olarak sözlü yargılama aşaması gelir. Delillerin yoğunluğuna, tanık sayısına ve mahkemenin iş yüküne göre davalar 1–3 yıl arası sürebilmekte, bazen istinaf ve temyiz süreçleriyle daha da uzamaktadır.
DAVA DİLEKÇESİNİ HAFİFE ALMAYIN
Boşanma davasının iskeleti dava dilekçesidir. İlk dilekçede belirtilmeyen vakıa ve deliller, sonradan ileri sürüldüğünde "geç" kabul edilip dikkate alınmayabilir veya sınırlı etkide kalabilir. Bu nedenle;
Vakıaları (olayları) tarih sırasına göre, somut ve net şekilde yazın.
Genel ve soyut ifadelerden kaçının ("Bana kötü davrandı" yerine ne zaman, nerede, ne yaptığı yazılmalı).
Her iddianızı bir veya birden fazla delille destekleyin (tanık, mesaj kayıtları, raporlar, fotoğraflar, kamera kayıtları, HTS vb.).
Maddi ve manevi tazminat taleplerinizi, nafaka isteklerinizi ve velayet talebinizi açık ve rakamsal olarak ortaya koyun.
Mümkünse bir aile hukuku avukatından en azından dilekçe hazırlama konusunda profesyonel destek almak, ileride doğabilecek hak kayıplarını ciddi ölçüde azaltır.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Soru: Boşanma davası nerede açılır?
Cevap: Boşanma davaları, Aile Mahkemelerinde açılır. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Soru: Boşanma davası açmak için avukat tutmak zorunlu mu?
Cevap: Hukuken avukat tutma zorunluluğu yoktur, kişiler davalarını kendileri de takip edebilir. Ancak özellikle çekişmeli boşanmalarda usul hatası yapmamak, delilleri doğru sunmak ve hak kaybına uğramamak için avukatla çalışmak güçlü şekilde tavsiye edilir.
Soru: Boşanma davası ne kadar sürer?
Cevap: Anlaşmalı boşanma davaları genellikle tek celsede ve birkaç ay içinde sonuçlanır. Çekişmeli boşanmalarda ise delil ve tanık durumuna, mahkemenin yoğunluğuna, istinaf/temyiz süreçlerine göre süre 1–3 yıl veya daha fazla olabilir.
Soru: Boşanma davası masrafları ne kadardır?
Cevap: Masraflar; dava harcı, gider avansı, tebligat, tanık, bilirkişi, keşif gibi kalemlerden oluşur. Yıllara ve talep edilen tazminat/nafaka tutarlarına göre değişir. Ayrıca avukatla çalışılması halinde avukatlık ücreti de eklenir. En güncel rakamlar için bağlı olduğunuz adliye veznesi veya avukatınızdan bilgi alın.
Soru: Boşanmadan sonra soyadı değişimi nasıl olur?
Cevap: Kadın, evlenmeden önceki soyadına döner. Ancak bazı durumlarda, kadının menfaati ve erkeğin de haklı bir sebebe dayanarak karşı çıkmaması şartlarıyla, mahkemeden eski eşinin soyadını kullanmaya devam etme talebinde bulunabilir.