Merkezi yönetim bütçesi Ocak-Eylül döneminde faiz için 2 trilyon 251 milyar lira harcadı, tarımsal desteklemeye giden para 115 milyar lirada kaldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 15 Ekim'de açıkladığı verilere göre dokuz aylık açık 1 trilyon 840 milyara ulaştı.
Bütçe giderleri yıllık yüzde 36,4 artışla 13 trilyon 948 milyar liraya, gelirler yüzde 34,5 artışla 12 trilyon 108 milyar liraya ulaştı. Faiz dışı denge 410,8 milyar lira fazla verdi. Yalnızca Eylül ayındaki açık 532,2 milyar lira ile yılın en yüksek aylık açığı oldu.
FAİZİN 1,7 TRİLYONU DEVLET TAHVİLİNE GİTTİ
Muhasebat Genel Müdürlüğü'nün genel bütçe tablosuna göre dokuz aylık faiz ödemesinin 1 trilyon 684 milyar lirası devlet tahvili, 85,9 milyar lirası hazine bonosu faizinden oluştu. Tahvil faizinin 1 trilyon 657 milyar lirası TL cinsi kağıtlara, 27 milyar lirası dövize endeksli ve döviz cinsi tahvillere ödendi.
Dış borç faizi 248,2 milyar lira tuttu. Dış borç faizinin 207,3 milyar lirası dolar, 40,2 milyar lirası euro cinsi borçlara ödendi. Kira sertifikası giderleri 174,4 milyar lira oldu, 137,8 milyar lirası TL, 36,6 milyar lirası döviz cinsi sertifikalardan geldi. Devlet tahvili iskonto giderleri 48,5 milyar lirayı buldu.
SOSYAL GÜVENLİĞE 700 MİLYAR HAZİNE YARDIMI GİTTİ
Genel bütçe sosyal güvenlik kurumlarına dokuz ayda 699,6 milyar lira hazine yardımı yaptı. Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) emeklilik devlet katkısı 412,3 milyar, sağlık devlet katkısı 230,4 milyar lira oldu. Türkiye İş Kurumu'na (İŞKUR) 5 milyar lira aktarıldı.
TARIMSAL DESTEĞİN 35,6 MİLYARI BUĞDAYA ÖDENDİ
Tarımsal destekleme ödemeleri dokuz ayda yaklaşık hesapla 115 milyar lirada kaldı. Bitkisel üretim destekleri 84,1 milyar, hayvancılık destekleri 26,1 milyar lira oldu. Bitkisel desteğin en büyük kalemi 35,6 milyar lirayla buğday, onu 14,6 milyarla arpa ve 5,4 milyarla yağlık ayçiçeği izledi. Hayvancılıkta büyükbaş desteği 12,2 milyar, küçükbaş desteği 7,4 milyar lira oldu.
2026 bütçesi tarımsal desteklere 168 milyar lira ayırdı, 2025'te ayrılan tutar 135 milyar liraydı. Tarım ve Orman Bakanlığı'na göre destek, yatırım, kredi ve vergi harcamalarıyla tarıma ayrılan toplam kaynak 2026'da 888,2 milyar lira.
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 21. maddesi, tarımsal desteklemeye bütçeden ayrılan kaynağın gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 1'inden az olamayacağı hükmünü taşıyor. 2026 bütçesinin 77 trilyon 257 milyar liralık GSYH tahminine göre yüzde 1, yaklaşık hesapla 773 milyar liraya denk geliyor. Ödenek o düzeyin yaklaşık hesapla beşte biri.
BÜTÇEDEKİ SERMAYE TRANSFERİ ÖDENEĞİNİN YARISI KULLANILDI
Sermaye transferleri kaleminde 1 trilyon 32 milyar liralık ödeneğin 583,4 milyar lirası harcandı. Harcamanın 486,5 milyar lirası özel bütçeli idareler ve üniversiteler başta olmak üzere hazine yardımlarından, 92,9 milyar lirası kurum, işletme ve hanehalkına yapılan transferlerden oluştu. Yurt dışına yapılan sermaye transferi 4 milyar lirada kaldı, 3,2 milyar lirası Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne gitti.
Doğrudan yatırım harcaması olan sermaye giderleri merkezi yönetimde 883 milyar lira oldu. Dokuz aylık tablo, 2027 bütçesinin Meclis görüşmeleri başlarken açıklandı.
