Ankara’nın ev sahipliğinde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi sürerken, günün en kritik diplomatik temaslarından biri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında gerçekleştirildi.
Trump’ın zirve için Ankara’ya gelişiyle birlikte Türkiye-ABD ilişkilerinde uzun süredir çözülemeyen savunma dosyaları yeniden gündemin merkezine taşındı. Erdoğan ve Trump arasında ikili görüşmenin yapılacağı doğrulanırken, özellikle F-35 başlığında yeni bir açılım ihtimali yakından takip ediliyor.
"HARİKA BİR LİDERSİNİZ"
ABD Başkanı Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ilişkilerine vurgu yaparak iki lider arasındaki yakın diyaloğa dikkat çekti. Erdoğan’a hitaben konuşan Trump, “Çok iyi dostuz. Harika bir lidersiniz, size saygı duyuyoruz” ifadelerini kullandı.
Trump’ın sözleri, Türkiye-ABD ilişkilerindeki kritik dosyaların ele alınacağı görüşme öncesinde verilen dikkat çekici mesajlardan biri oldu.
F-35 SORUSUNA YANIT: KARAR VERECEĞİZ
Görüşme öncesindeki en önemli başlıklardan biri ise Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına dönüşü oldu. Basın mensuplarının Türkiye’ye F-35 verilip verilmeyeceğine ilişkin sorusunu yanıtlayan Trump, konuya kapıyı kapatmadı.
Trump, “Kesinlikle bir şeyler düşüneceğiz. F-35 konusunda bir karar vereceğiz. Neden olmasın ki?” dedi.
ABD Başkanı’nın bu açıklaması, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi ve Ankara-Washington hattındaki savunma iş birliğinin geleceği açısından dikkat çekici bir mesaj olarak öne çıktı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise F-35 sorusuna "Sayın Trump'ın bize daha önce de sözü vardı, liderler zirvesinde de bu konuda hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum" cümlelerini sarf etti.
TRUMP: NATO BENİ BÜYÜK HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATTI
ABD Başkanı Trump, NATO’ya yönelik eleştirilerini Ankara’da da sürdürdü. İttifakın geçmişte kendisini ciddi biçimde hayal kırıklığına uğrattığını belirten Trump, zirvenin Türkiye’de yapılmasının ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’la yakın ilişkisinin Ankara’ya gelme kararında önemli rol oynadığını söyledi.
Erdoğan’ı “çok güçlü ve çok önemli bir lider” olarak nitelendiren Trump, Türkiye’ye gelmenin ABD açısından da büyük önem taşıdığını vurguladı.
Trump, İran’da gerçekleştirilen operasyona da değinerek Washington’ın herhangi bir müttefik desteğine ihtiyaç duymadığını savundu. Buna rağmen bazı NATO ülkelerinin daha kendilerinden talep gelmeden operasyonda yer almayacaklarını açıkladığını belirten Trump, bu tutuma tepki gösterdi.
ABD’nin NATO’ya çok büyük mali katkılar sağladığını söyleyen Trump, Washington’ın Avrupa ülkeleri başta olmak üzere Kanada dahil birçok müttefikin güvenliği için trilyonlarca dolar harcadığını ifade etti.
LİDERLER ZİRVESİNDEN KARAR ÇIKABİLİR
Erdoğan, Gazze’de devam eden krize ilişkin değerlendirmesinde de Trump ile bu konuyu ele aldıklarını söyledi. Bölgesel barışın sağlanması açısından NATO Liderler Zirvesi’ni önemsediklerini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirveden Gazze konusunda olumlu bir karar çıkabileceğine inandığını ifade etti.
"ERDOĞAN İLE İLİŞKİMİZ İLK DÖNEMİMDEN BİLE DAHA İYİ"
Donald Trump Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ilgili sorulan sorulara 'O harika bir ülke inşa etti, bunu yollarından ve içinde bulunduğu durumdan görebiliyorsunuz. Onunla ilişkimiz çok iyi muhtemelen ilk dönemimden bile daha iyi" sözlerini kullandı.
“TÜRKİYE BİZE HARİKA BİR MÜTTEFİK OLDU”
ABD Başkanı Donald Trump, bazı çevrelerin farklı görüşte olabileceğini belirterek Türkiye’nin ABD açısından son derece önemli bir müttefik olduğunu vurguladı.
Türkiye’nin İran’ı ve bölgedeki dengeleri yakından tanıdığına dikkat çeken Trump, Ankara’nın yalnızca İran konusunda değil, farklı ülkelerle ilgili meselelerde de ABD’ye önemli katkılar sağladığını ifade etti.
Trump, Türkiye’nin güçlü askeri kapasitesine ve İsrail ile yaşadığı gerilimlere işaret ederek Ankara’nın çatışmaya dahil olabilecek imkâna sahip olmasına rağmen bu yönde hareket etmediğini söyledi. Türkiye ile ABD arasında sıra dışı bir ilişki bulunduğunu belirten Trump, Ankara’nın çatışmaların sona erdirilmesi için de önemli çaba gösterebileceğini dile getirdi.
“GELENEKSEL MÜTTEFİKLERİMİZDEN DAHA FAZLA YARDIMI DOKUNDU”
Trump, Türkiye’nin ABD’ye katkısına ilişkin dikkat çekici bir karşılaştırma da yaptı. Ankara’nın Washington’a, bazı “geleneksel müttefiklerden” daha fazla yardımcı olduğunu savunan ABD Başkanı, Türkiye’nin satın aldığı Amerikan savunma ürünlerinin sürdürülebilirliği ve bakım süreçlerine de değindi.
Trump, bir ülkeye uçak ya da başka bir savunma ürünü satıldıktan sonra bakım zamanı geldiğinde desteğin kesilmesinin doğru olmayacağı mesajını verdi. Bu açıklamalar, Türkiye’nin F-35 programındaki durumu ve savunma sanayii alanındaki kısıtlamalar açısından dikkat çekti.
PUTİN VE ZELENSKİY MESAJI
Rusya-Ukrayna Savaşı’na ilişkin değerlendirmelerde bulunan Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştüğünü ve Putin’in Cumhurbaşkanı Erdoğan’a büyük saygı duyduğunu söyledi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy ile de temas kurduğunu belirten Trump, hem Putin’in hem de Zelenskiy’nin bir anlaşmaya varmak istediğini savundu. Savaşın uzun sürmesinden duyduğu üzüntüyü dile getiren ABD Başkanı, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çözüm çabalarına destek verdiğini ifade etti.
Trump, daha önce sekiz savaşı sona erdirdiğini öne sürerek Rusya-Ukrayna Savaşı için de benzer bir sonuç alınabileceğini söyledi.
"İRAN-ABD İLİŞKİLERİNİ YENİ BİR ZEMİNE TAŞIMAK İSTİYORUZ"
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İran’daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik Türkiye’nin atacağı adımlara ilişkin konuştu.
Ankara’nın İran ile ABD arasındaki ilişkilerin daha sağlıklı bir düzleme taşınması için çaba gösterdiğini belirten Erdoğan, Türkiye’nin dünya barışına katkı sunmak amacıyla çalışmalarını sürdüreceğini ifade etti.
CAATSA YAPTIRIMLARI KALKACAK
Görüşme öncesindeki en dikkat çekici mesajlardan biri de Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları konusunda geldi. Trump, yaptırımların kaldırılacağını belirterek Ankara-Washington ilişkilerinde uzun süredir sorun oluşturan dosyada yeni bir dönemin sinyalini verdi.
F-35, KAAN ve CAATSA başlıklarının aynı görüşmede gündeme gelmesi, Erdoğan-Trump temasını NATO Ankara Zirvesi’nin en kritik ikili buluşmalarından biri haline getirdi.
RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI: “GÜÇLÜ BİR ÇIKIŞ SAĞLAYACAĞIZ”
Erdoğan, Rusya-Ukrayna Savaşı konusunda Türkiye ile ABD’nin NATO içindeki önemli iki ülke olduğuna dikkat çekti. Ankara ve Washington’ın dayanışma içerisinde hareket ederek zirveden güçlü bir sonuç çıkarabileceğini belirten Erdoğan, gelişmeleri Trump ile değerlendireceklerini ve buna göre yeni adımlar atacaklarını söyledi.
