Bu yıl “Diyalog Ruhu” temasıyla düzenlenen zirvede, masa başı uzlaşma mesajları yerini sert çıkışlara, ekonomik baskıya ve açık tehdit diline bıraktı. Kulislerde konuşulan tek cümle ise dikkat çekiciydi: Davos’ta diyalog değil, güç konuşuyor.
TRUMP’IN “BARIŞ PLANI” KÜRESEL PAZARLIĞA DÖNÜŞTÜ
Zirvenin en çok tartışılan gündemi, Trump’ın yaklaşık 20 ülkeden kişi başı değil, devlet başı “milyar dolarlık katkı” istediği iddia edilen Barış Planı oldu. Plana göre her ülkenin 1 milyar dolar vermesiyle 20 milyar dolarlık bir fon kurulması ve Gazze’nin yeniden inşasında Birleşmiş Milletler’e alternatif bir yapı oluşturulması hedefleniyor.
Ancak diplomasi koridorlarında bu plan, barıştan çok “küresel finans baskısı” olarak yorumlandı. Davos’ta barış konuşulurken, masaya rakamlar sürülmesi tepkilerin büyümesine yol açtı.
MACRON “HAYIR” DEDİ, TRUMP TARİFE SOPASINI GÖSTERDİ
Trump’ın planına Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un mesafeli yaklaşması ve katılmayı reddetmesi, Davos’ta tansiyonu aniden yükseltti. Trump’ın buna karşılık Fransız şarap ve şampanyalarına yüzde 200 gümrük tarifesi uygulanabileceği imasında bulunması, zirvenin sembolik anlarından biri haline geldi.
Uzmanlara göre bu rest, küresel risk raporlarının ilk sıralarında yer alan “ekonomik gücün silah olarak kullanılması” tehlikesinin artık bir senaryo değil, fiili bir stratejiye dönüşmeye başladığını gösteriyor.
AVRUPA’DA ORTAK SES YOK: TRUMP BOŞLUKTAN FAYDALANDI
Davos kulislerinde en çok konuşulan başlıklardan biri de Avrupa’nın parçalı görüntüsü oldu. Macron’un siyasi döneminin sonuna yaklaşması, Almanya’nın daha çok uzlaşma dili kullanması ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın Washington’a karşı yumuşak söylemi, Trump’ın zirvede daha baskın bir profil çizmesine zemin hazırladı.
Üstelik İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in ülkesindeki tren kazası nedeniyle zirveye katılamaması, Avrupa’nın Trump karşısında sözünü yükseltebilecek bir başka aktörün de devre dışı kalmasına yol açtı.
3,3 TRİLYON DOLARLIK ABD TAHVİLİ “KOZ” OLUR MU?
Trump’ın ekonomik baskı siyasetinin gölgesinde, Davos’ta dikkat çeken bir başka senaryo da masaya geldi: Avrupa ve uluslararası yatırımcıların elinde bulunan yaklaşık 3,3 trilyon dolarlık Amerikan tahvillerinin satılması ihtimali.
Teorik olarak bu hamle, Washington’a karşı ekonomik bir caydırıcılık unsuru olarak görülüyor. Ancak uzmanlar, bu ölçekte bir satışın piyasada alıcı bulmasının zor olacağını ve finansal sistemde büyük dalgalanma yaratabileceğini vurguluyor. Bu nedenle gözler, ABD Hazine Bakanı Scott Huntington’ın Davos’ta yapması beklenen konuşmaya çevrildi.
2050’NİN GÜNDEMİ MASADA KALDI: TRUMP HER ŞEYİ GÖLGELEDİ
Zirvede uzun vadeli gelecek projeksiyonları da konuşulmaya çalışıldı. Katılımcılar arasında yapılan ankette 2050’ye yönelik en önemli başlıklar şöyle sıralandı:
İklim değişikliği yüzde 37
Uzay ve teknoloji yüzde 29
Geleceğin gıdası yüzde 20
İnsan ömrünün uzaması yüzde 14
Yapay zekânın uzun yaşam ve sağlık sistemlerine etkisini tartışan 30’dan fazla oturum planlanmasına rağmen, Trump’ın gündemi domine etmesi nedeniyle bu başlıklar ikinci plana itildi.
Davos’taki uzmanlar, küresel güç mücadelesinin daha sert bir evreye girdiğini savunuyor. Tarihsel örnekler üzerinden yapılan uyarılar dikkat çekici: Son 500 yılda hegemon gücün zorlandığı 16 örnekten 12’sinin savaşla sonuçlandığı hatırlatılıyor.
Bu nedenle Davos’ta asıl soru artık “yeni düzen nasıl kurulacak?” değil, “bu dönüşüm ne kadar yıkıcı olacak?” şeklinde dillendiriliyor.
ZİRVEDE 400 LİDER, 850 CEO: TÜM GÖZLER TRUMP’TA
Bu yılki Davos Zirvesi, yaklaşık 400 üst düzey lider ve 850 CEO’yu bir araya getiriyor. Zirvede Orta Doğu’daki savaşlar, Ukrayna cephesi, Çin’in artan etkisi ve ABD’nin “Önce Amerika” politikaları öne çıkan başlıklar arasında.
Trump’ın Davos’a şimdiye kadarki en kalabalık Amerikan heyetiyle geldiği belirtilirken, Avrupalı liderler toplantıyı “eski düzeni kurtarmak için son fırsat” olarak görüyor.
ZELENSKİY TRUMP’LA GÖRÜŞMEK İSTİYOR
Zirvenin en kritik dış politika gündemlerinden biri Ukrayna. Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’nin Davos’ta destek arayışını sürdürmesi beklenirken, uluslararası basında Trump’ın Zelenskiy ile görüşme planlamadığı iddiaları yer aldı. Bu durum, Batı ittifakında Ukrayna konusunda yeni bir ayrışma ihtimalini de gündeme taşıyor.
İRAN'A DAVET İPTAL EDİLDİ
Zirveye ilişkin bir diğer dikkat çekici gelişme ise İran’la ilgili oldu. WEF, İranlı yetkili Arakçi’ye daha önce gönderilen davetin iptal edildiğini açıkladı. Gerekçe olarak ise İran’da son haftalarda sivillerin hayatını kaybettiği olaylar gösterildi.
Davos yönetimi, bu şartlar altında İran hükümetinin bu yıl zirvede temsil edilmesinin doğru olmayacağını belirtti.
