Hutbede Malazgirt’ten Büyük Taarruz’a uzanan tarihsel süreç üzerinden Türk milletinin vatanına, istiklaline ve istikbaline bağlılığına dikkat çekildi. Malazgirt Zaferi ile Anadolu’nun yurt haline geldiği, İstanbul’un fethiyle Anadolu’daki hakimiyetin pekiştiği ve Büyük Taarruz ile düşmana geçit verilmeyeceğinin dünyaya ilan edildiği ifade edildi.
Hutbedeki bu dilin zamanlaması da önem taşıyor. Türkiye ile İsrail arasındaki gerilim son haftalarda özellikle Suriye sahasında belirgin biçimde yükselirken, İsrail 18 Ağustos’ta Türk askerlerinin konuşlandırılabileceğini öne sürdüğü Ebu Zuhur Hava Üssü’nü vurmuş, ardından Ankara ile Tel Aviv karşılıklı sert açıklamalar yapmıştı. ABD ise olası bir doğrudan karşılaşmayı önlemek amacıyla Türkiye, İsrail ve Suriye arasında bir çatışmasızlık mekanizması üzerinde çalışıldığını açıklamıştı.
HUTBEDE “ELLERİNİZLE, DİLLERİNİZLE VE MALLARINIZLA CİHAD EDİN” İFADESİ
Diyanet’in yayımladığı metinde vatan sevgisi, gerektiğinde “Ellerinizle, dillerinizle ve mallarınızla cihad edin” emrine bağlılık üzerinden anlatıldı. Aynı bölümde vatan sevgisinin yalnızca savaş veya silahlı mücadeleyle sınırlandırılmadığı; görevini doğru yapmak, dürüstlük ve adaletin hakim olduğu bir toplum oluşturmakla da ilişkilendirildiği görüldü.
Bununla birlikte hutbenin devamında kullanılan güvenlik ve tehdit dili, metnin yalnızca ahlaki sorumluluk çerçevesinde okunmasını zorlaştıran unsurlar içeriyor. Diyanet, Türkiye’nin düşmanlarının tarih boyunca “vatanımıza göz dikmekten geri durmadığını” belirtirken hak ile batıl arasındaki mücadelenin sona ermediğini ifade etti ve vatandaşlara ülkeye yönelik girişimler karşısında uyanık olma çağrısı yaptı.
“VATANIMIZ VARSA DEVLETİMİZ VARDIR”
Diyanet’in hutbesinde vatanın yalnızca üzerinde yaşanılan bir toprak parçası olmadığı vurgulanarak, milletin kimliği, bağımsızlığı ve geleceği açısından taşıdığı öneme işaret edildi. “Vatanımız varsa devletimiz vardır, kimliğimiz vardır, onurumuz vardır” ifadelerinin kullanıldığı hutbede; vatanın aynı zamanda yuva, iş, aş, huzur ve güvenlik anlamına geldiği belirtildi.
Vatanı korumanın önemine de değinilen hutbede, uğruna canını verenlerin şehadetle ödüllendirildiği ifade edildi. Vatan sevgisinin Türk milletinin medeniyet anlayışında imandan bir parça olarak görüldüğü belirtilerek bayrağa, ezana, kardeşliğe ve milleti bir arada tutan ortak değerlere sahip çıkılması çağrısında bulunuldu.
“VATANI SEVMEK İŞİMİZİ EN DOĞRU ŞEKİLDE YAPMAKTIR”
Hutbede vatan sevgisinin yalnızca sözle ifade edilen bir duygu olmadığına dikkat çekildi. Vatanı sevmenin, kişinin görevini en doğru ve güzel şekilde yerine getirmesi, dürüstlük ve adaletin hakim olduğu bir toplumun oluşturulmasına katkı sağlaması anlamına geldiği kaydedildi.
Bu kapsamda Hz. Muhammed’in “Ellerinizle, dillerinizle ve mallarınızla cihad edin” hadisine yer verilirken, vatan sevgisinin toplumsal sorumluluk ve ortak değerlerin korunmasıyla birlikte ele alınması gerektiği belirtildi.
“DÜŞMANLARIMIZ VATANIMIZA GÖZ DİKMEKTEN GERİ DURMAMIŞTIR”
Hutbenin dikkat çeken bölümlerinden birinde Türkiye’ye ve millete yönelik tehditlere ilişkin mesajlar verildi. Türk milletinin tarih boyunca gittiği yerlere huzur ve barış götürdüğü belirtilirken, “Düşmanlarımız, vatanımıza göz dikmekten geri durmamışlardır” ifadeleri kullanıldı.
Zaman ve şartlar değişse de hak ile batıl arasındaki mücadelenin sona ermediği belirtilen hutbede, birlik ve beraberliğin korunması gerektiği vurgulandı. “Gevşeklik göstermeyin, üzülmeyin; eğer inanmışsanız şüphesiz en üstün olan sizsiniz” ayetine atıfta bulunularak millete, vatana ve birliğe yönelik girişimlere karşı uyanık olunması çağrısı yapıldı.
ŞEHİT VE GAZİLERE RAHMET DUASI
Diyanet İşleri Başkanlığı, hutbenin son bölümünde Türkiye’nin birlik ve beraberliğinin devamı, devletin varlığını sürdürmesi ve ülkenin huzur ve güvenlik içinde olması için dua etti. Anadolu topraklarını vatan kılan şehitler ile hayatını kaybeden gaziler de rahmetle anıldı.
HUTBE “CİHAD İÇİN HAZIRLIKLI VE UYANIK OLUN” AYETİYLE SONA ERDİ
Hutbenin sonundaki tercih de dikkat çekti. Metin, Âl-i İmrân Suresi’nden “düşman karşısında sebat gösterin” ve “cihad için hazırlıklı ve uyanık olun” ifadelerini içeren ayetin mealiyle tamamlandı. Böylece “Vatan Sevgisi” başlıklı hutbenin girişinden sonuna kadar Malazgirt, Büyük Taarruz, şehitlik, düşman tehdidi, cihat ve hazırlıklı olma kavramlarının aynı anlatı içerisinde kullanıldığı görüldü.
Bu söylemin Türkiye’nin bölgesel güvenlik ortamından tamamen bağımsız değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ise tartışmaya açık. Özellikle İsrail’in Suriye’de Türk askeri varlığının genişlemesine açık biçimde karşı çıktığı, Türk sınırına yakın bir Suriye üssünü bu gerekçeyle vurduğu ve iki ülkenin karşılıklı uyarılarının sertleştiği bir dönemde hutbede “cihat” ve “düşmana karşı hazırlıklı olma” ifadelerinin öne çıkarılması, siyasi anlamına ilişkin farklı yorumları beraberinde getirebilir. AP’nin aktardığına göre ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da son İsrail saldırısının istenmeyen sonuçlarla Türkiye ve İsrail arasında doğrudan karşılaşmaya yol açabileceği riskine dikkat çekmişti.
