Doğum kontrol hapı, hormon içeren bir ilaçtır. Genelde östrojen ve progesteron benzeri hormonlar bulunur. Ama sadece progesteron içeren mini haplar da vardır. Bu haplar yumurtlamayı ve döllenmeyi azaltır. Rahim içi dokuyu da gebeliğe uygun olmayan hale getirir.
Farklı marka ve tip haplar vardır. Bazıları 21 tabletlik, bazıları 28 tabletlik kutulardadır. Ambalaj üzerindeki oklar ve günler, kullanım sırasını gösterir.
BAŞLAMA ZAMANI VE TEMEL KURALLAR
İlk kez kullanacaksanız mutlaka doktora gidin. Mevcut hastalıklar ve kullandığınız ilaçlar önemlidir. Doktorunuz size uygun hap tipini seçer. Ayrıca tansiyon, pıhtı öyküsü ve migren durumu da değerlendirilir.
En sık kullanılan başlangıç yöntemi, adetin ilk günü başlamaktır. Adetin birinci günü birinci hap içilir. Böylece ek korunma gerekmez. Bazı doktorlar ikinci veya beşinci gün başlamayı da önerebilir. Bu durumda kısa süre ek korunma gerekir.
Hap her gün aynı saatte alınmalıdır. Sabah ya da akşam fark etmez. Ama saat mümkün olduğunca değişmemelidir. Böylece koruyuculuk daha yüksek olur ve unutma riski azalır.
GÜNLÜK KULLANIM: 21 GÜN 28 TABLET KUTULAR
21 tabletlik haplar:
Her gün bir tablet alınır.
21 gün boyunca ara vermeden devam edilir.
21. tablet bitince 7 gün ara verilir.
Ara sırasında adet kanaması olur.
8. gün yeni kutuya başlanır, kanama bitmese bile başlanır.
28 tabletlik haplar:
Aralıksız her gün bir tablet alınır.
Kutuda genelde 21 aktif, 7 plasebo tablet bulunur.
Plasebo haplar ilaç içermez, düzen sağlamak içindir.
Kutu bittikten sonra hiç ara verilmez.
Yeni kutuya ertesi gün direkt başlanır.
Mini hapların kullanımında saat çok daha kritiktir. Genelde her gün aynı saat ve aralıksız alınır. Mini haplar için mutlaka ilaç prosürüne bakın.
HAP UNUTULURSA NE YAPILMALI
Unutma durumunda marka ve hap tipine göre kural değişebilir. Aşağıdaki bilgiler geneldir. Kendi ilacınızın prosürünü mutlaka okuyun.
Bir hap 12 saatten az geciktiyse:
Hatırlar hatırlamaz hapı alın.
Günlük düzenli saate göre devam edin.
Ek korunma genelde gerekmez.
Bir hap 12 saatten fazla geciktiyse:
Unutulan hap hemen alınır.
Günlük hap yine kendi saatinde alınır.
7 gün ek korunma (prezervatif) önerilir.
Birden fazla hap unutulursa durum karmaşıklaşır. Arka arkaya iki veya daha çok hap unutulduysa hamilelik riski artar. Bu durumda doktora danışmak en doğrusudur. Cinsel ilişki olmuşsa ertesi gün hapı seçenekleri sorulmalıdır.
YAN ETKİLERİ VE DİKKAT EDİLCEK DURUMLAR
İlk aylarda hafif yan etkiler olabilir. Mide bulantısı, baş ağrısı, memede hassasiyet sık görülür. Genelde birkaç ay içinde azalır. Hafif lekelenme tarzı kanamalar olabilir. Bu durum çoğu zaman geçicidir.
Aşağıdaki şikayetlerde acil doktora başvurmak gerekir:
Şiddetli bacak ağrısı ve şişlik.
Göğüs ağrısı, nefes darlığı.
Şiddetli baş ağrısı, görme bulanıklığı.
Aniden gelişen konuşma bozukluğu veya güçsüzlük.
Sigara içen ve 35 yaş üstü kişilerde risk artar. Özellikle yoğun sigara içenlerde hap çoğu zaman önerilmez. Yine de kararı doktor vermelidir.
Emzirme döneminde her hap uygun değildir. Bazı haplar süt miktarını azaltabilir. Emzirenler için genelde sadece progesteron içeren haplar seçilir. Bu karar da mutlaka doktorla birlikte alınmalıdır.
PRATİK KULLANIM ÖNERİLERİ
Hapı her gün aynı saate alarmla hatırlatın.
Çantanızda yedek birkaç tablet bulundurun.
Seyahatlerde saat farkını önceden planlayın.
Düzenli doktor kontrolünü ihmal etmeyin.
Yeni ilaç başlayacaksanız mutlaka doktora söyleyin.
Bazı antibiyotikler ve ilaçlar hapın etkisini azaltabilir. Bitkisel ürünler bile bazen etkileşime girebilir. Bu yüzden eczacıya ve doktora hap kullandığınızı mutlaka belirtin.
Unutmayın, hap cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı korumaz. Böyle durumlarda prezervatif kullanımı da önemlidir. Özellikle partner durumu net değilse çift bariyer koruma daha güvenlidir.
SIK SORULAN SORULAR
Doğum kontrol hapı hemen koruma sağlar mı?
Adetin ilk günü başlandıysa genelde hemen korur. Daha geç başlanırsa ilk 7 gün ek korunma önerilir.
Uzun süre hap kullanmak zararlı mı?
Sağlıklı kişilerde, doktor takibiyle uzun süre kullanılabilir. Meme, karaciğer ve damar riskleri için düzenli kontrol önemlidir.
Hap bırakınca adet düzeni bozulur mu?
Bazı kadınlarda adet birkaç ay düzensiz olabilir. Vücut kendi hormon düzenine geri dönerken değişiklikler normal sayılır.
Hap kullanırken hamile kalırsam ne olur?
Hemen hapı bırakmak ve doktora başvurmak gerekir. Kısa süreli kullanımın gebeliğe zararı az görünür, yine de mutlaka hekim değerlendirmesi şarttır.
Doğum kontrol hapı kilo aldırır mı?
Bazı kişilerde iştah ve sıvı tutulumunda artış olabilir. Her kullanıcıda kilo artışı olmaz, yaşam tarzı da çok etkilidir.