Veriler, obezitenin bireysel bir sorunun ötesinde, toplum sağlığını tehdit eden bir kriz haline geldiğine işaret ediyor. Nitekim büyüyen obezite krizinin beraberinde getirdiği veya katkıda bulunduğu birçok kronik sorun da var. Bunların başında diyabet ve kalp-damar hastalıkları geliyor.
Özellikle kalp hastalıkları dünyadaki bir numaralı ölüm nedeni olduğundan, obeziteyle mücadele de bireysel önlemlerin ötesine geçerek yenilikçi ilaçların icadıyla sonuçlandı. Bazıları Ozempic başta olmak üzere bu tür ilaçları "mucize" olarak görürken, bazıları da bunların ciddi yan etkileri olduğunu düşünerek temkinli yaklaşıyor.
Ozempic, insan vücudunda doğal olarak oluşan GLP-1 hormonunu taklit eden yarı sentetik bir moleküle dayanan bir tedavi.
İlacın etken maddesi olan semaglutid, hücre yüzeyinde veya içindeki reseptörlere bağlanarak bunları aktive ediyor. "Reseptör agonisti" diye de bilinen bu tür moleküller, bağlanınca hücreye "insülin salgıla", "iştahı azalt", "kalp atışını hızlandır" gibi talimatlar gönderebiliyor.
Ozempic örneğinde semaglutid, insan vücudunda yemeklerden sonra salgılanan GLP-1 hormonunu taklit ediyor. Bu hormon insülin salınımını artırırken, glukagon (kan şekeri yükselten hormon) üretimini azaltıyor, mide boşalmasını yavaşlatıyor ve beyne tokluk sinyalleri göndererek iştahı azaltıyor.
Ancak vücutta doğal olarak üretilen GLP-1 çok kısa sürede (yaklaşık 1-2 dakika içinde) parçalanıyor. Bu yüzden bu doğal hormonu tedavi amaçlı kullanmak mümkün değil.
Ozempic'in etken maddesi semaglutid ise vücuttaki GLP-1 reseptörlerini doğal GLP-1’den çok daha uzun süre aktive ediyor. Bu da kan şekerinin daha iyi kontrol edilmesini, açlığın baskılanmasını, yemek sonrası tokluk süresinin uzamasını ve nihayetinde belirgin kilo kaybını beraberinde getiriyor. Sonuçta Ozempic, GLP-1 hormonunun etkilerini taklit ederek uzun süreli etki sağlamış oluyor.
Diyabet için geliştirildi
Kilo kaybı etkisinden dolayı kamuoyunda "zayıflama iğnesi" olarak bilinse de Ozempic, aslında tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmak üzere tasarlandı.
Haftalık kullanılan Ozempic enjeksiyonu, insülin salınımını artırıp glukagon salgısını azaltarak kana fazla şeker salınmasını engelliyor. Aynı zamanda mide içeriği ince bağırsağa daha yavaş geçerken, beyindeki tokluk merkezini de etkileyerek yemek yeme isteğini azaltıyor. Bu da dolaylı olarak kilo kaybı sağlıyor. Tip 2 diyabetli bireylerde bu çok önemli, çünkü kilo kaybı insülin direncini azaltan bir faktör.
'Kanser riskini azaltabilir'
Ozempic'in bir diğer etkisi de kanser riskinin azalmasıyla ilişkili. Mayıs 2025 tarihli yeni bir araştırma, Ozempic gibi GLP-1 diyabet ilaçlarının obeziteyle bağlantılı kanserlerin, özellikle de kolon ve rektum kanserlerinin riskini mütevazı bir oranda azaltabileceğini gösterdi.
Açıklanan deney sonuçlarına göre, 2013-2023 arasında tedavi edilen ve ortalama dört yıl boyunca takip edilen 85 binden fazla tip 2 diyabetli ve obezite hastası arasında, GLP-1 diyabet ilaçları kullananlarda 2 bin 501 obeziteyle ilişkili kanser gelişirken, diğer ilaçları alanlarda bu sayı 2 bin 671'di.
Zayıflama amaçlı kullanımı onay almadı
Ozempic sadece kilo kaybı amaçlı kullanılmak için kurumlardan onay almış değil. Ancak bazı tıp uzmanları kilo kaybını desteklemek için ilacı etiket dışı (bir ilacın tedavi etmek için onaylandığı durumlar dışındaki kullanımı) reçete ediyor.
