Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, 28 Ocak’ta üye ülkelere gönderdiği mektupta, örgütün mali durumunun “ciddi bir dönüm noktasında” olduğunu vurguladı. Guterres, 2025 yılını üye devletlerin ödemediği rekor 1,568 milyar dolarlık aidatla kapattıklarını belirterek mevcut gidişatın sürdürülemez olduğunu ifade etti.
Guterres mektubunda, aidat ödemeleri iyileşmezse 2026 bütçe programının tam uygulanamayacağını, hatta bütçenin nakit akışının temmuz ayına kadar tükeneceğini bildirdi. Üye devletlerin ya tam ve zamanında aidat ödemeleri yapması ya da BM’nin mali mevzuatını temelden değiştirmesi gerektiğini kaydetti.
KRİZ PROGRAMLARI TEHDİT EDİYOR
Guterres, mevcut borç seviyesinin programların uygulanmasını sekteye uğrattığını ve finansal çöküş riskini artırdığını belirtti. Mektupta, aidatların toplanamaması ve bütçe yapısındaki kuralların eski olduğu, BM’nin “sürdürülemez bir finansal döngüye” girdiği vurgulandı.
BM sözcüsü Farhan Haq, mevcut mali durumun ciddiyetini basın mensuplarına açıklarken, hem aidat ödemelerinin gecikmesi hem de harcanmayan bütçe tutarlarının üye ülkelere geri ödenmek zorunda kalınmasının mali yükü artırdığını söyledi. Haq, BM’nin yeterli nakit rezervi ve likiditeye sahip olmadığını belirterek bu uyarının abartı olmadığını vurguladı.
ABD VE DİĞER BORÇLU ÜLKELER
AA kaynaklı bilgilere göre, Guterres’in mektubunda ABD, 2,196 milyon dolar ile BM’ye en fazla aidat borcu olan ülke olarak öne çıkıyor. ABD’yi 38 milyon dolarla Venezuela ve yaklaşık 20 milyon dolarla Meksika izliyor. Borçlar nedeniyle bazı ülkelere uygulanması gereken mali kolaylıklar ve oy hakları gibi yaptırımların da değerlendirilmesi gündemde.
Bu krizin çözülmemesi halinde BM’nin 2026 bütçesini tam olarak uygulamayacağı, hizmet ve programlarının aksayacağı, hatta nakit sıkıntısı nedeniyle bazı faaliyetlerin durma riskiyle karşı karşıya olacağı belirtiliyor.