Düzenleme, özellikle sermaye piyasası işlemleri üzerinden menfaat elde edildiğinin SPK tarafından tespit edilmesi halinde uygulanacak idari para cezasının alt sınırını belirliyor. Ancak hüküm, elde edilen kazancın iki katının yatırımcılara geri ödeneceği anlamına gelmiyor.
KANUNDA “İKİ KAT” HÜKMÜ
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun “İdari Para Cezası Gerektiren Fiiller” bölümündeki 102’nci maddenin üçüncü fıkrasında şu hüküm yer alıyor:
“İdari para cezasını gerektiren bir fiili gerçekleştirmek suretiyle menfaat elde ettiği tespit edilenler hakkında uygulanacak idari para cezası, elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.”
Buna göre bir kişinin mevzuata aykırı fiil sonucunda örneğin 100 milyon lira menfaat elde ettiği tespit edilirse, uygulanacak idari para cezası bu hüküm kapsamında 200 milyon liradan az olamaz. Bu, mevzuattaki “iki kat” kuralının en açık sonucu.
BU PARA YATIRIMCIYA İADE EDİLMİYOR
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Kanunda belirtilen iki katlık tutar, yatırımcıya yapılacak tazmin veya iade tutarı değil; idari para cezasının alt sınırı.
Dolayısıyla düzenleme, “100 milyon lira kazanan kişi yatırımcılara 200 milyon lira geri ödeyecek” şeklinde yorumlanamıyor. Kanunun 104’üncü maddesinde idari para cezalarının gelir olarak ilgili kurumlara aktarılmasına ilişkin hükümler de ayrıca düzenleniyor.
PİYASA BOZUCU EYLEMLER DE KANUNDA SAYILIYOR
Kanunun devamındaki 103’üncü maddede “piyasa bozucu eylemler” ayrıca tanımlanıyor. Meşru ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan karşılıklı işlemler, açılış veya kapanış fiyatlarını etkilemeye yönelik emirler ile sürekli şekilde küçük miktarlı fiyat yükseltici veya düşürücü işlemler örnekler arasında bulunuyor.
Kanuna göre bu tür piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren kişiler hakkında, ilgili yıl için belirlenen üst sınırın beş katına kadar idari para cezası uygulanabiliyor.
SPK ÖNCE SAVUNMA ALIYOR
İdari para cezasının uygulanmasına ilişkin süreç de kanunda düzenlenmiş durumda. 104’üncü maddeye göre ceza verilmeden önce ilgili kişinin savunmasının alınması gerekiyor. Savunma talebinin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde yanıt verilmemesi halinde kişinin savunma hakkından vazgeçtiği kabul ediliyor.
“İKİ KAT” KURALI NE ANLAMA GELİYOR?
Özetle mevzuattaki sistem şöyle işliyor: Önce kişinin idari para cezasını gerektiren bir fiil işleyerek menfaat elde edip etmediği tespit ediliyor. Menfaat sağlandığı tespit edilirse, ceza o menfaatin iki katından daha düşük belirlenemiyor.
