Son dönemde artan dolandırıcılık vakalarında mağduriyetin yeni adresi “IBAN paylaşımı” oldu. Banka hesabını ya da IBAN bilgisini arkadaşına veya tanıdığına kullandıran birçok kişi, yapılan yasa dışı işlemler nedeniyle sanık sandalyesine oturuyor. Bu durumun hukuki sonuçlarını Türkinform muhabiri Sema Ersoy’a değerlendiren Avukat Iyaz Çimen, iyi niyetle yapılan paylaşımların dahi ağır sonuçlar doğurabildiğine dikkat çekti.
“HESABINI KULLANDIRAN KİŞİ DE SORUMLU”
IBAN paylaşımının hukuki boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Avukat Iyaz Çimen, bu konuda yargının yaklaşımının netleştiğini vurguladı. Çimen, banka hesabı bilgilerinin üçüncü kişilerle paylaşılmasının ciddi bir sorumluluk doğurduğunu belirterek, “Banka hesabını ya da IBAN’ını bir başkasına kullandırmanın mutlaka hukuki bir sorumluluğu vardır” dedi. İyi niyet savunmasının cezai sorumluluğu ortadan kaldırmadığını ifade eden Çimen, uygulamadaki durumu şu sözlerle anlattı:
“Bir kişi iyi niyetle de olsa arkadaşına IBAN’ını kullandırdığında, yapılan işlemlerden doğrudan sorumlu tutulabilir.”
MAĞDUR MASUMLUĞUNU KANITLAYAMAZSA FAİL OLARAK YARGILANABİLİR Mİ?
IBAN kullandırmaya ilişkin cezaların son yargı paketleriyle birlikte gündeme geldiğini hatırlatan Avukat İyaz Çimen, kamuoyunda oluşan algı ile kanun metni arasındaki farkın altını çizdi. Çimen, “IBAN kullandırmaya ilişkin cezanın bir yıldan üç yıla kadar çıkarılacağı yönünde bir beklenti oluştu. Bu artış yargı paketi tartışmalarında yer aldı ancak kanunlaşan metinde açık ve net bir hüküm olarak düzenlenmedi” dedi. Buna rağmen uygulamada savcılık ve mahkemelerin, IBAN sahiplerini işlenen suç kapsamında doğrudan sorumluluk altına alabildiğine dikkat çeken Çimen, özellikle dolandırıcılık dosyalarında kritik bir noktaya işaret etti. Çimen, “Birçok dosyada asıl faili tespit etmek mümkün olmuyor. Bu durumda soruşturma, para transferinin yapıldığı IBAN sahibi üzerinden yürütülüyor” ifadelerini kullandı.
Ancak burada kamuoyunda sıkça dile getirilen “fail yoksa mağdur ceza alır” söyleminin hukuken doğru olmadığını vurgulayan Çimen, sürecin bu şekilde işlemediğini belirtti. Çimen, “IBAN sahibi, suça bilerek ve isteyerek dahil olmadığını, hesabının suçta kullanılacağını bilmediğini ortaya koyamazsa, faille birlikte ya da fail gibi yargılanabiliyor. Ceza, mağdur olduğu için değil, kusurunun varlığı kabul edildiği için gündeme geliyor” dedi.
Bu yaklaşımın, geçmişte gerçek faile ulaşılamayan dosyalarda ortaya çıkan cezasızlık algısını ortadan kaldırmayı amaçladığını ifade eden Çimen, IBAN kullandırmanın artık ‘iyi niyet’ iddiasıyla açıklanamayacak ciddi hukuki sonuçlar doğurduğunu vurguladı.
“SADECE ‘BEN MAĞDURUM’ DEMEK YETMİYOR”
Yargılamalarda sıkça karşılaşılan savunmalara da değinen Çimen, IBAN’ını kullandıran kişilerin “zarar görmedim” iddiasının artık yeterli kabul edilmediğini vurguladı. Çimen, bu konuda, “‘Ben zarar görmedim, sadece hesabımı verdim’ savunması artık tek başına geçerli kabul edilmiyor” ifadelerini kullandı. Ceza yargılamasında esas olanın delil olduğunun altını çizen Çimen, “Ceza yargılamasında beyan değil, somut delil esastır” dedi. Savunmaların hangi durumlarda zayıfladığını da açıklayan Çimen, “ATM kamera görüntüleri, dijital kayıtlar, mesajlaşmalar gibi deliller sunulamadığında savunmalar genellikle dikkate alınmıyor” diye konuştu.
“RİSKLERİN FARKINDA DEĞİLDİM” SAVUNMASI İŞE YARAMIYOR
IBAN paylaşımı nedeniyle yargılanan kişilerin en sık dile getirdiği savunmaya da değinen Çimen, bu iddianın hukuki karşılığının sınırlı olduğunu söyledi. Çimen, “‘Risklerin farkında değildim’ iddiası, somut bir delille desteklenmediği sürece mahkemede dinlenmez” dedi. Bu tür beyanların cezayı hafifletmediğini vurgulayan Çimen, “Sadece beyanla ‘ben mağdurum’ demek cezada indirim sağlamaz” ifadelerini kullandı.
“BU DÜZENLEME TOPLUMSAL BİR İHTİYACIN SONUCU”
Getirilen uygulamaların amacına da değinen Çimen, düzenlemelerin bireysel değil toplumsal bir ihtiyaçtan doğduğunu söyledi. Çimen, “Bu düzenleme toplumsal bir ihtiyacın sonucudur. Amaç, gerçek mağduriyetlerin giderilmesini sağlamak ve caydırıcılığı artırmaktır” değerlendirmesinde bulundu. IBAN paylaşımının azalmasının dolandırıcılık vakalarını da düşüreceğini belirten Çimen, “IBAN paylaşımı azaldıkça bu tür suçların da azalacağı kanaatindeyim” dedi.
“DEVLETİN AMACI KAYIT DIŞI PARA TRAFİĞİNİ ÖNLEMEK”
Son olarak düzenlemelerin kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye de hizmet ettiğini vurgulayan Çimen, vatandaşlara çağrıda bulundu. Çimen, “Herkes IBAN kullanımıyla ilgili paylaşım yapmadığı takdirde bu gibi suçların ortaya çıkma olasılığı düşer. Bu aynı zamanda kayıt dışı para transferlerini de engeller” diyerek sözlerini tamamladı.