İran’da yüksek enflasyon ve ekonomik kriz nedeniyle başlayan protestolar, ülke genelinde derin bir toplumsal ve siyasi krize dönüştü. 28 Aralık 2025’te başlayan gösterilerde can kaybı ve gözaltı sayıları her geçen gün artarken, resmi makamlar ile insan hakları örgütlerinin açıkladığı rakamlar arasındaki fark dikkat çekiyor.
CAN KAYBI 5 BİN CİVARINDA
Adı açıklanmayan İranlı bir yetkili ülke genelinde süren protestolarda yaklaşık 500’ü güvenlik görevlisi olmak üzere en az 5 bin kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Yetkili, protestolar sırasında “teröristlerin ve silahlı isyancıların” masum sivilleri hedef aldığını öne sürdü.
İranlı yetkililer olayların dış bağlantılı gruplar tarafından provoke edildiğini savunurken, ölen ve yaralananlara ilişkin resmi ve kapsamlı bir bilanço ise henüz paylaşılmadı.
İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİNDEN FARKLI RAKAMLAR
ABD’nin Virginia eyaleti merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) ise daha farklı ve detaylı veriler paylaştı. HRANA’nın son raporuna göre, İran genelindeki protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı 3 bin 919’a yükseldi, 24 bin 669 kişi ise tutuklandı.
Örgüt, bir önceki gün ölü sayısını 3 bin 308 olarak açıklamıştı. HRANA, sahadan doğrulanan yeni vakalarla birlikte rakamları güncellemeye devam ettiğini bildirdi.
PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?
İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve artan hayat pahalılığı nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Kısa sürede birçok kente yayılan gösteriler, hükümet karşıtı protestolara dönüştü.
Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetin artmasının ardından İran yönetimi, ülke genelinde internet erişimini engelledi. Son günlerde ise internetin kısmen ve sınırlı şekilde yeniden sağlandığı bildiriliyor.
İran’da sokaklardaki protestolar büyük ölçüde sönümlenmiş olsa da, ölü ve gözaltı sayıları tartışma konusu olmaya devam ediyor. HRANA, yeni vakalar doğrulandıkça verileri güncellediğini açıklarken, İranlı yetkililer ise şu ana kadar yalnızca olayları provoke ettiği öne sürülen yaklaşık 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak’ta yaptığı açıklamada, protestolar sırasında “İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin büyük hasara yol açtığını ve birkaç bin insanın ölümüne neden olduğunu” iddia etti.
Bu açıklama İran yönetiminin protestolara yönelik dış müdahale vurgusunu bir kez daha gündeme taşıdı.
