Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Savunma Bakanı Dauren Kosanov’u görevden aldı. Cumhurbaşkanlığının duyurduğu karar, Hazar Denizi’nde düzenlenen askerî tatbikatta 14 askerin hayatını kaybetmesinden üç gün sonra geldi. Görevden alma kararında gerekçe belirtilmedi.
24 Eylül’deki tatbikat sırasında 17 asker denize sürüklenmiş, üçü kurtarılmıştı. Kazakistan’da ulusal yas ilan edilmesine yol açan facianın ardından olayın nasıl gerçekleştiği ve tatbikat sırasında gerekli güvenlik önlemlerinin alınıp alınmadığına ilişkin soruşturma başlatıldı.
17 ASKER DENİZE SÜRÜKLENDİ
Facia, Kazakistan’ın Hazar Denizi kıyısındaki Mangıstav bölgesinde yürütülen askerî tatbikat sırasında meydana geldi. Askerler eğitim görevi kapsamında karaya çıkmaya hazırlanırken hava koşulları aniden kötüleşti. Şiddetlenen rüzgâr ve dalgalar nedeniyle 17 asker açık denize sürüklendi.
Kazakistan Savunma Bakanlığı, askerlerden üçünün kurtarıldığını açıkladı. Kayıp askerler için gece boyunca devam eden arama çalışmalarında önce 12 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. Son iki askerin de 25 Eylül sabahı bulunmasıyla hayatını kaybedenlerin sayısı 14’e yükseldi ve arama çalışmaları sona erdi.
TOKAYEV’DEN GÖREVDEN ALMA KARARI
Kazakistan Cumhurbaşkanlığının 27 Eylül’de yayımladığı karara göre Kosanov, Savunma Bakanlığı görevinden alındı. Kosanov’un görev süresi henüz bir ayı doldurmamıştı; bakanlık görevine 3 Eylül’de atanmıştı. Kararın, çok sayıda askerin yaşamını yitirdiği tatbikatın hemen ardından gelmesi dikkat çekti.
Cumhurbaşkanlığının görevden alma duyurusunda facianın karara gerekçe oluşturduğu açıkça ifade edilmedi. Bu nedenle karar ile tatbikat arasındaki ilişkiye dair resmî açıklamanın ötesinde kesin bir neden belirtilmiyor. Öte yandan askerlerin ölümüne ilişkin adli soruşturma ayrı olarak sürüyor.
BEŞ ASKERÎ YETKİLİ GÖZALTINDA
Olayın ardından askerî komuta kademesindeki beş yetkili hakkında işlem başlatıldı. Kazakistan makamlarının paylaştığı bilgilere göre şüpheliler arasında Deniz Kuvvetleri komuta kademesinden bir isim, iki askerî birlik komutanı, deniz piyadeleri bölük komutanı ve bot komutanı bulunuyor. Beş kişi Aktau’daki geçici gözaltı merkezine götürüldü.
Soruşturmada görevin ihmal edilip edilmediği ve geminin sevk ve idaresine ilişkin kuralların ihlal edilip edilmediği inceleniyor. Gözaltı kararı, şüphelilerin suçlu bulunduğu anlamına gelmiyor. Tatbikatın planlanmasından sahadaki uygulamaya kadar hangi kararların faciaya yol açtığı, soruşturmanın sonucunda netleşecek.
KAZAKİSTAN’DA ULUSAL YAS İLAN EDİLDİ
Cumhurbaşkanı Tokayev’in kararıyla 25 Eylül, Kazakistan’da ulusal yas günü ilan edildi. Askerlerin ölümünün ardından ülke genelinde anma mesajları yayımlanırken Aktau’da planlanan bazı kutlama etkinlikleri iptal edildi. Facia, tatbikatta görev alan askerlerin ailelerini ve ülkenin askerî kurumlarını yasa boğdu.
Savunma Bakanlığı, hayatını kaybedenlerin ailelerine maddi ve psikolojik destek sağlanacağını bildirdi. Arama çalışmalarının tamamlanmasının ardından dikkatler soruşturmanın sonucuna ve benzer tatbikatlarda güvenliğin nasıl sağlanacağına çevrildi.
FACİANIN NEDENİ ARAŞTIRILIYOR
Yetkililerin ilk açıklamalarında, tatbikat sırasında hava koşullarının aniden kötüleştiği ve rüzgârın şiddetlendiği belirtildi. Ancak kötü hava koşullarının tek başına facianın bütün nedenlerini açıklayıp açıklamadığı henüz bilinmiyor. Soruşturma, tatbikatın o koşullarda sürdürülmesi ve askerlere verilen görevin uygulanışıyla ilgili kararları da aydınlatmayı amaçlıyor.
Kosanov’un görevden alınması, facianın ardından atılan en üst düzey idarî adım oldu. 14 askerin yaşamını yitirdiği olayda sorumluluğun kimlere ait olduğu ise henüz kesinleşmedi. Kazakistan’da şimdi gözler hem soruşturmadan çıkacak sonuçlara hem de Savunma Bakanlığının yeni yönetimine çevrildi.
