Çalışmanın Detayları
Vaccines dergisinde yayımlanan “Impact of mRNA and Inactivated COVID-19 Vaccines on Ovarian Reserve” başlıklı çalışma, mRNA ve inaktive COVID-19 aşılarının sıçanların yumurtalık dokusu ve rezervleri üzerindeki etkilerini inceledi. Çalışmada, 16-24 haftalık 30 dişi Wistar albino sıçan üç gruba ayrıldı: kontrol, mRNA aşısı ve inaktive aşı grupları. Her aşı grubu, insan dozuna eşdeğer iki doz aşıyı 0. ve 28. günlerde aldı. İkinci dozdan dört hafta sonra yumurtalık dokuları analiz edildi.
Bulgular
- Primordial Folikül Kaybı: mRNA aşısı uygulanan sıçanlarda, doğurganlığın temelini oluşturan primordial foliküller %60’tan fazla azaldı (p < 0.001). İnaktive aşı (CoronaVac) da kayba neden oldu, ancak etkisi daha azdı.
- Anti-Müllerian Hormon (AMH) Düşüşü: mRNA aşı grubunda, yumurta rezervini yansıtan AMH hormonu hem serumda hem de yumurtalık dokusunda ciddi şekilde azaldı (p < 0.001). Düşük AMH, düşük doğurganlık ve erken menopozla ilişkilidir.
- Hücre Ölümü ve İltihap: Aşılanan sıçanlarda, hücre ölümü enzimi kaspaz-3 ile TGF-β1 ve VEGF gibi iltihap belirteçlerinde artış gözlendi. Bu, yumurtalık atrezisi, fibrozis ve uzun vadeli doku hasarıyla bağlantılı.
- mRNA Aşılarının Daha Şiddetli Etkisi: mRNA aşı grubu, inaktive aşıya kıyasla daha az büyüyen folikül (primer, sekonder, antral, preovulatuar) ve daha fazla ölen folikül (atretik) gösterdi.
İnsanlar Üzerindeki Olası Etkiler
Primordial foliküller, kadınların doğuştan sahip olduğu ve yenilenemeyen yumurta rezervini oluşturur. Bu rezervin kaybı, doğurganlığın kalıcı olarak zarar görmesine yol açabilir. Çalışma, sıçanlar üzerinde yapılmış olsa da, Manniche ve arkadaşlarının yakın tarihli bir çalışması, bu bulguların insanlara da uygulanabileceğini gösteriyor. Çekya’da 18-39 yaş arası yaklaşık 1,3 milyon kadını inceleyen bu çalışma, COVID-19 aşısı olan kadınların, aşı olmayanlara kıyasla %33 daha az başarılı gebelik yaşadığını ortaya koydu.
Neden Yumurtalıklar Hedefte?
Avustralya TGA raporuna göre, mRNA aşılarını kapsayan lipid nanopartiküllerin yumurtalıklarda birikme eğilimi olduğu belirtiliyor. Bu, aşıların yumurtalık rezervine zarar verme mekanizmasını açıklayabilir.
Ne Anlama Geliyor?
Eğer bu bulgular insanlarda doğrulanırsa, küresel doğurganlık oranları üzerinde yıkıcı etkiler olabilir. Kadınların yumurta rezervi biyolojik olarak yenilenemez; bu nedenle bu tür bir hasar geri döndürülemez. Araştırmacılar, COVID-19 aşılarının insan yumurtalık rezervleri üzerindeki etkilerinin acilen daha fazla araştırılmasını öneriyor.
