Günlük hayatın sıradan bir parçası olarak görülen kuru temizleme işletmeleri, yeni bir araştırmayla sağlık açısından mercek altına alındı. ABD’de gerçekleştirilen kapsamlı araştırmada, kuru temizleme işletmelerine yakın yaşayan kişilerde Parkinson hastalığı görülme oranının daha yüksek olduğu belirlendi. Araştırmanın sonuçları, özellikle kuru temizlemede geçmişte yaygın biçimde kullanılan trikloroetilen (TCE) adlı kimyasal çözücüyle ilgili endişeleri yeniden gündeme getirdi. Ancak uzmanların dikkat çektiği önemli nokta şu: Araştırma, kuru temizlemecilerin Parkinson'a kesin olarak neden olduğunu kanıtlamıyor. Bulgular, işletmelere yakınlık ile hastalık arasında istatistiksel bir ilişki olduğunu gösteriyor.
19 MİLYONDAN FAZLA KİŞİNİN VERİLERİ İNCELENDİ
Phoenix'teki Barrow Nöroloji Enstitüsü öncülüğünde gerçekleştirilen araştırmada oldukça geniş bir veri seti kullanıldı. Çalışmada 67 yaş ve üzerindeki 19 milyondan fazla kişinin sağlık verileri incelenirken, yaklaşık 180 bin Parkinson vakası değerlendirmeye alındı. Araştırmacılar yaş, cinsiyet, gelir düzeyi ve çeşitli diğer değişkenleri de hesaba katarak kuru temizleme işletmelerine olan mesafe ile Parkinson tanısı arasındaki ilişkiyi araştırdı. Sonuçlar dikkat çekiciydi.
150 METRE İÇİNDE YAŞAYANLARDA ORAN DAHA YÜKSEK
Araştırmaya göre, bir kuru temizleme işletmesine 150 metre veya daha yakın mesafede yaşayan kişilerde Parkinson görülme oranı genel olarak yüzde 14 daha yüksek bulundu. Bu sonuç, kuru temizleme işletmelerinden yaklaşık 6 ila 8 kilometre uzakta yaşayan kişilerle yapılan karşılaştırmada ortaya çıktı. Araştırmacılar ayrıca bazı Parkinson hastalarında farkın daha da belirginleştiğini bildirdi. Özellikle yürüme ve hareket güçlüğü yaşayan hasta grubunda risk artışı yüzde 23'e kadar çıktı.
PEKİ BU KİMYASAL NEDEN GÜNDEMDE?
Araştırmanın merkezindeki maddelerden biri trikloroetilen, yani TCE. TCE, güçlü bir çözücü olarak uzun yıllar boyunca çeşitli endüstriyel alanlarda ve kuru temizleme süreçlerinde kullanıldı. Kimyasalın Parkinson hastalığıyla ilişkisi daha önce de bilimsel araştırmalara konu olmuştu. Yeni çalışma ise tartışmayı farklı bir noktaya taşıyor: Kimyasalla doğrudan çalışan kişiler dışında, işletmelerin yakınında yaşayanlar da çevresel maruziyet açısından risk altında olabilir mi? Araştırmacıların üzerinde durduğu temel soru bu.
KİMYASALLAR ÇEVREYE NASIL YAYILABİLİR?
Araştırmacılara göre kuru temizleme süreçlerinde kullanılan bazı kimyasalların buharlaşması ve çevredeki yapılara veya toprağa yayılması mümkün olabilir. Özellikle eski altyapının bulunduğu, işletmelerin konutların hemen yanında yer aldığı ve nüfus yoğunluğunun fazla olduğu bölgelerde çevresel maruziyet ihtimalinin daha fazla olabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle araştırmacılar, yalnızca işletmede çalışanların değil, işletmenin çevresindeki yaşam alanlarının da dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor.
“KURU TEMİZLEMEYE YAKINIM, PARKİNSON OLUR MU?”
Araştırmanın en çok merak edilen noktası da bu. Hayır. Bu çalışma, kuru temizleme işletmesinin yakınında yaşayan herkesin Parkinson hastalığına yakalanacağını göstermiyor. Araştırma gözlemsel nitelikte ve işletmeye yakınlık ile Parkinson görülme oranı arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor. Dolayısıyla tek başına bu sonuçlardan “kuru temizlemecinin yanında yaşamak Parkinson'a neden olur” şeklinde kesin bir sonuç çıkarmak mümkün değil. Parkinson, tek bir etkene bağlanamayan karmaşık bir nörolojik hastalık ve genetik ile çevresel faktörlerin birlikte rol oynayabileceği düşünülüyor.
ÇALIŞMA NEDEN ÖNEMLİ?
Araştırmayı dikkat çekici hale getiren unsurlardan biri yalnızca vaka sayısının yüksekliği değil. 19 milyondan fazla kişinin verisinin incelenmesi, çevresel faktörler ile nörolojik hastalıklar arasındaki olası bağlantıların daha geniş ölçekte araştırılmasına olanak sağlıyor. Çalışmanın sonuçları, çevresel kimyasallara maruziyet konusunda yeni araştırmalar yapılması gerektiğine ilişkin önemli bir soru işareti oluşturuyor.
HAVA KİRLİLİĞİ, MİKROPLASTİKLER VE TARIM İLAÇLARI DA GÜNDEMDE
Parkinson ve diğer nörolojik hastalıklarla çevresel faktörler arasındaki ilişki son yıllarda bilim dünyasının önemli araştırma alanlarından biri haline geldi. Hava kirliliği, mikroplastikler ve bazı tarım ilaçları gibi çevresel unsurların nörolojik sağlık üzerindeki olası etkileri daha önce de araştırıldı. Kuru temizleme işletmelerinden kaynaklanabilecek kimyasal maruziyet de bu tartışmanın yeni başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
ARAŞTIRMACILAR UYARIYOR: KESİN NEDEN-SONUÇ YOK
Çalışmanın belki de en önemli ayrıntısı burada. Araştırmacılar, elde edilen verilerin kesin bir neden-sonuç ilişkisi ortaya koymadığını vurguluyor. Yani araştırma, kuru temizleme işletmesine yakın yaşayan kişilerin daha yüksek Parkinson oranına sahip olduğunu gösteriyor; ancak bu kişilerin hastalığa yakalanmasının doğrudan kuru temizleme işletmesinden kaynaklandığını kanıtlamıyor. Başka çevresel veya sosyoekonomik faktörlerin de sonuçları etkileyebilme ihtimali bulunuyor.
BİLİM DÜNYASINDA YENİ BİR SORU İŞARETİ
Araştırmanın ortaya koyduğu tablo, şehirlerde işletmeler ile konutların iç içe olduğu bölgelerde çevresel maruziyet konusunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Özellikle kimyasal maddelerin kullanıldığı işletmelerin bulunduğu alanlarda havalandırma, altyapı, atık yönetimi ve çevresel denetimlerin önemi bir kez daha gündeme geliyor. Kısacası araştırma “kuru temizlemecilerin yanında yaşayan herkes Parkinson olacak” demiyor. Ancak sıradan görünen bir çevresel maruziyetin nörolojik sağlıkla bağlantısı olup olmadığı konusunda bilim dünyasına güçlü bir araştırma başlığı sunuyor.
