Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan kanun teklifiyle, meslek odasına kayıtlı ve fiili çalışma süresi 15 yılı aşan mimar ve mühendislere yeşil pasaport verilmesi öngörülüyor. Düzenleme, vize süreçlerinde yaşanan zorluklara çözüm olarak gündeme getirilirken, kapsamı ve olası etkileriyle ilgili çeşitli soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
TBMM gündemine alınan teklif, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı odalara üye olan, mesleğini fiilen icra eden ve en az 15 yıl çalışma süresini tamamlayan mimar ve mühendisleri kapsıyor. Teklifte, bu şartları sağlayan meslek mensuplarına yeşil pasaport verilmesinin amaçlandığı ifade ediliyor.
KANUN TEKLİFİ KOMİSYON SÜRECİNDE
28. Yasama Dönemi 4. Yasama Yılı kapsamında hazırlanan ve 2/3312 esas numarasıyla kayda alınan teklif, 13 Ekim 2025 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Düzenleme halen İçişleri Komisyonunda görüşülmeyi bekliyor. Komisyon aşamasının ardından Genel Kurul gündemine gelmesi planlanıyor.
BAŞVURU ŞARTLARI
Teklife göre yeşil pasaport hakkından yararlanabilmek için Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı bir odaya kayıtlı olunması, mesleğin fiilen icra edilmesi ve en az 15 yıllık fiili çalışma süresinin tamamlanmış olması gerekiyor. Düzenleme, bu kriterleri taşıyan mimar ve mühendislerle sınırlı tutuluyor.
YEŞİL PASAPORT ÜRETİMİ BORDO PASAPORT ÜRETİMİNİ GEÇTİ
Schengen vizesi başvurularında yaşanan zorlukların ardından yeşil pasaporta olan talebin son yıllarda arttığı görülüyor. 2023 yılı Aralık ayında ilk kez yeşil pasaport üretiminin bordo pasaport üretimini geçtiği kaydedildi. 2024 verilerine göre Türkiye’de 6 milyon 929 bin 100 kişinin yeşil pasaport sahibi olduğu açıklandı. 2025 yılı başı itibarıyla Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı odalara kayıtlı mühendis ve mimar sayısının ise 705 bin 792 olduğu bildirildi.
KAPSAM VE UYGULAMAYA İLİŞKİN SORULAR GÜNDEMDE
Öte yandan, meslekte 15 yılını doldurmuş mimar ve mühendis sayısının net olarak bilinmemesi, düzenlemenin etki alanına ilişkin belirsizlikleri gündeme getirdi. Ayrıca yeşil pasaportun bazı ülkelerde vizesiz giriş imkanı sağlamadığı, İngiltere ve ABD gibi ülkelerde bu pasaportun kabul edilmediği biliniyor. Son dönemde bazı Avrupa ülkelerinin yeşil pasaporta yönelik uygulamalarında da kısıtlamalara gittiği görülüyor.
Bu çerçevede, yeşil pasaport kapsamının genişletilmesinin, pasaportun uluslararası geçerliliği ve ayrıcalıklı statüsü üzerinde nasıl bir etki yaratacağına ilişkin soru işaretleri gündemde yer almaya başladı.
MECLİS SÜRECİ BEKLENİYOR
Teklifin yasalaşması halinde, şartları sağlayan mimar ve mühendisler yeşil pasaport başvurusunda bulunabilecek. Düzenlemeye ilişkin nihai karar, İçişleri Komisyonundaki görüşmeler ve TBMM Genel Kurulu sürecinin tamamlanmasının ardından netleşecek.
Meslek odasına kayıtlı ve en az 15 yıl fiili çalışma süresini tamamlayan mimar ve mühendislere yeşil pasaport verilmesini öngören teklif, hem kapsamı hem de olası sonuçlarıyla Meclis’teki yasama sürecinde tartışılmayı bekliyor.
YEŞİL PASAPORT KİMLERE VERİLİR?
-
Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri ve eski bakanlar
-
Kadro derecesi 1, 2 ve 3 olan devlet memurları
-
Kadro derecesi 1, 2 ve 3 olan görevlerden emekli olan devlet memurları
-
1, 2 ve 3. derece kadro karşılığı sözleşmeli olarak çalışırken emekli olan devlet memurları
-
Kadrosuz çalışmasına rağmen emeklilik kesintileri 1, 2 ve 3. derece üzerinden yapılan çalışanlar ile bu statüde emekli olan sözleşmeli devlet memurları
-
İl belediye başkanları
-
İlçe belediye başkanları
-
Birinci kademe belediye başkanları
-
Özelleştirilmiş olmasına rağmen gerekli şartları taşıyan Türk Telekom çalışanları
-
Gerekli şartları taşıyan T.C. Ziraat Bankası çalışanları
-
Gerekli şartları taşıyan Halk Bankası çalışanları
-
Gerekli şartları taşıyan Emlak Bankası çalışanları
-
Belirlenen kriterleri sağlayan ve yüksek oranda ihracat yapan iş insanları
-
Baroya kayıtlı, en az 15 yıl kıdeme sahip avukatlar
-
Yeşil pasaport hakkı bulunan kişilerin eşleri
-
Evli olmayan, çalışmayan ve öğrenimine devam eden kız ve erkek çocukları (25 yaşını dolduruncaya kadar)
YEŞİL PASAPORT SÜRESİ NE KADAR?
Damgalı yeşil pasaportların geçerlilik süresi, yerli ve milli pasaport üretimine geçilmesinin ardından 5 yıldan 10 yıla çıkarıldı. Süresi dolan ya da dolmasına bir yıldan az süre kalan yeşil pasaportlar için süre uzatma işlemleri ücretsiz olarak gerçekleştirilebiliyor.
YEŞİL PASAPORTUN AVANTAJLARI NEDİR?
Yeşil pasaport, vizeye gerek duyulmadan 130’dan fazla ülkeye seyahat etme imkanı sunuyor. Bu ülkelerde giriş sonrası en az 90 gün kalış hakkı tanınırken, bazı ülkelerde bu süre 6 aya kadar uzayabiliyor. Vize talep eden bazı ülkeler için ise online vize veya kapıda vize alma seçenekleri bulunuyor. Yeşil pasaport sahiplerinden pasaport harcı alınmıyor. Bu durum, pasaportun maliyetini düşürüyor. Ayrıca sağlanan imkanlardan yalnızca pasaport sahibi değil, belirlenen şartlar dahilinde aile bireyleri de yararlanabiliyor.
