Her şey yolundayken bile “Kesin kötü bir şey olacak” diye mi düşünüyorsunuz? Mutlu anlarda ortaya çıkan bu korku, kişinin güzel gelişmelerden keyif almasını zorlaştırabiliyor. Türkinform muhabiri Almila Kerküklü'ye özel açıklamalarda bulunan Psikolog Sami Erdoğan, bu durumun çocukluk deneyimleri, kaygı, özgüven sorunları ve geçmişte yaşanan kayıplarla ilişkili olabileceğini anlattı.
MUTLUYKEN NEDEN KÖTÜ BİR ŞEY OLACAKMIŞ GİBİ HİSSEDİYORUZ?
Bazı insanlar için mutluluk, beraberinde huzursuzluk da getirebiliyor. Her şey yolunda giderken beklenmedik bir olumsuzluk yaşanacağını düşünmek, güzel anların tadını çıkarmayı güçleştirebiliyor. Psikolog Sami Erdoğan'a göre bu durumun önemli nedenlerinden biri kaygı.
Erdoğan, kaygı düzeyi yüksek kişilerin ortada belirgin bir sorun bulunmasa bile kendilerini tehdit altında hissedebildiğini belirtti. Bu kişiler için yolunda giden bir ilişki, beklenen bir başarı veya mutlu bir gelişme, sevinçten çok kaybetme korkusunu tetikleyebiliyor.
Olumsuz bir gelişmeye önceden hazırlıklı olmaya çalışmak, kişinin kendisini olası hayal kırıklıklarından koruma yöntemi hâline gelebiliyor. Ancak bu beklenti, henüz yaşanmamış bir olayın endişesini bugüne taşıyarak mutluluğu gölgeleyebiliyor.
Erdoğan, söz konusu düşüncenin her insanda görülmediğini ve tek bir nedene bağlanamayacağını da vurguladı.
BU DÜŞÜNCENİN TEMELİ ÇOCUKLUKTA ATILABİLİR
Mutluluğun ardından kötü bir olay yaşanacağını düşünmenin kökeninde, çocukluk yıllarında edinilen deneyimler de bulunabiliyor. Erdoğan'a göre ebeveynlerin çocuklarına yaklaşımı, kendi aralarındaki ilişkileri ve sorunlar karşısındaki tutumları, çocuğun dünyayı nasıl algılayacağını etkileyen önemli unsurlar arasında.
Özellikle sürekli eleştirilen, başarıları yeterince takdir edilmeyen veya sık sık olumsuz beklentilere maruz kalan çocuklar, zamanla güzel gelişmeler karşısında bile temkinli davranmayı öğrenebiliyor.
Psikolog Erdoğan, çocukların yalnızca kendilerine söylenenlerden değil, ebeveynlerinin günlük davranışlarından da etkilendiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Çocuklar, ebeveynlerinden tekrar tekrar gördükleri davranışları hiç farkında olmadan kopyalayarak ileride yine hiç farkında olmadan davranışları ile tekrar ederler.”
Bu nedenle aile içinde sürekli kaygı, karamsarlık veya güvensizlik yaşayan bir çocuğun yetişkinlikte benzer düşünce kalıpları geliştirmesi mümkün. Ancak çocukluk deneyimleri kişinin gelecekte mutlaka bu sorunu yaşayacağı anlamına gelmiyor.
“MUTLULUĞU HAK ETMİYORUM” DÜŞÜNCESİNE DİKKAT!
Mutluluktan kaçınmanın ardında bazen kişinin kendisine yönelik olumsuz düşünceleri bulunabiliyor. Düşük benlik algısı ve özgüven eksikliği, bazı insanların güzel gelişmeleri kabullenmesini zorlaştırabiliyor.
Erdoğan, kendisini mutluluğa layık görmeyen kişilerin işler yolunda gitse bile bunun uzun sürmeyeceğine inanabildiğini anlattı. Böyle durumlarda başarı, sevgi veya huzur, kişinin gözünde her an kaybedilebilecek geçici bir duruma dönüşebiliyor.
Psikolog Erdoğan'a göre takıntılı düşünce örüntüleri de bu beklentiyi güçlendirebiliyor. Geçmişte yaşanan olumsuz olayları sürekli hatırlayan kişi, benzer bir durumun yeniden gerçekleşeceğine inanarak geleceği de aynı karamsarlıkla yorumlayabiliyor.
“Kendini doğrulayan kehanet” olarak adlandırılan döngü de bu noktada önem kazanıyor. Kötü bir şey yaşanacağına inanan kişi, davranışlarını bu beklentiye göre şekillendirerek ilişkilerinde veya kararlarında yeni sorunların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabiliyor.
Erdoğan ayrıca bazı kişilerde mutlulukla ilişkili korkuların, stres tepkilerinin ve hormonal değişimlerin de kaygı deneyimine eşlik edebileceğini belirtti. Ancak bu tür düşüncelerin varlığı, tek başına herhangi bir psikolojik rahatsızlığın tanısı anlamına gelmiyor.
“ÇOK SEVERSEM ONU DA KAYBEDERİM” KORKUSU
Mutluluktan kaçınma davranışı, bazı durumlarda geçmişte yaşanan kayıplarla da ilişkili olabiliyor. Özellikle çocuklukta sevilen bir kişinin kaybedilmesi, sonraki yıllarda yakın ilişkiler kurma konusunda yoğun kaygıya yol açabiliyor.
Psikolog Sami Erdoğan, geçmişte yaşanan ve yeterince işlenmemiş bir kaybın, kişinin yeniden aynı acıyı yaşamaktan korkmasına neden olabileceğini anlattı.
“Çok seversem o da ölür” düşüncesi, Erdoğan'ın dikkat çektiği örneklerden biri. Böyle bir korku yaşayan kişi, yeniden kayıp yaşamamak için sevdiklerine karşı duygularını saklayabiliyor veya yakın ilişkilerden uzak durabiliyor.
Bu davranışın temelinde, kişinin kendisini olası acılardan koruma çabası bulunabiliyor. Ancak acı yaşamamak için sevgiden ve mutluluktan uzaklaşmak, zamanla kişinin ilişkilerini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.
Erdoğan, geçmişte yaşanan olayların herkesi aynı biçimde etkilemediğini, kişisel deneyimlerin ve psikolojik dayanıklılığın bu süreçte önemli olduğunu vurguladı.
MUTLULUK KORKUSUNDAN KURTULMAK MÜMKÜN MÜ?
Sürekli kötü bir gelişme beklemek, zamanla kişinin günlük hayatına yerleşen bir düşünce biçimine dönüşebiliyor. Psikolog Sami Erdoğan, bu süreci şema yaklaşımı üzerinden de değerlendirdi.
Erdoğan'a göre çocuklukta gelişebilen karamsarlık ve kötümserlik şeması ile tehditlere karşı dayanıksızlık şeması, yetişkinlikte güzel olayların ardından olumsuzluk bekleme eğilimiyle ilişkili olabiliyor. Kişi, her şey yolunda olsa bile gelecekte yaşanabilecek kötü ihtimallere odaklanabiliyor.
Ancak Erdoğan, bu düşünce biçiminin değişmez olmadığını vurguladı. Kişinin kaygılarının kaynağını fark etmesi, geçmiş deneyimlerini anlamlandırması ve uygun psikolojik destek alması, bu döngünün hafiflemesine yardımcı olabiliyor.
Psikolog Erdoğan'a göre sağlıklı kurulan danışan-terapist ilişkisi, kişinin farkında olmadan sürdürdüğü olumsuz düşünce kalıplarını tanıması ve bunlar üzerinde çalışması açısından önemli.
Mutlu bir anda kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek, gelecekte gerçekten kötü bir olay yaşanacağını göstermiyor. Bu beklentinin ardında kaygı, geçmiş deneyimler veya öğrenilmiş düşünce kalıpları bulunabiliyor. Erdoğan'ın açıklamaları, güzel anları gölgeleyen korkuların nedenlerini anlamanın ve gerektiğinde profesyonel destek almanın önemine işaret ediyor.
