Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu’nda Türk dünyasının yapay zekâ ve teknoloji alanında ortak hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Kurtulmuş, uluslararası kurallar şekillenirken Türk devletlerinin ortak görüş geliştirmesini ve insanı merkeze alan adil bir yaklaşımın güçlenmesine katkı sunmasını istedi.
Kırgızistan Parlamentosunun ev sahipliğindeki Genel Kurul, “Yapay Zekâ ve Teknolojik İlerleme Çağında Türk Dünyasında Parlamenter İş Birliği” temasıyla Irıs Ordo Kongre Merkezi’nde gerçekleştirildi. Kurtulmuş, konuşmasında küresel güç dengelerinin değiştiğine, bilim ve teknolojideki gelişmelerin ekonomi, eğitim, sağlık ve kamu yönetimi dahil pek çok alanı dönüştürdüğüne dikkati çekti.
TÜRK DÜNYASI YAPAY ZEKÂDA ORTAK HAREKET ETMELİ
Yapay zekânın gelecekte ülkelerin konumunu belirleyecek stratejik bir güç haline geldiğini belirten Kurtulmuş, Türk devletlerinin yalnızca teknolojiyi takip eden değil, gelişimine yön veren ülkeler arasında yer alması gerektiğini söyledi. Bunun için nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi, araştırma kapasitesinin artırılması, fikri mülkiyetin korunması ve teknolojinin hukuki ve etik çerçevesinin oluşturulması gerektiğini kaydetti.
Kurtulmuş, TÜRKPA bünyesinde ortak bir yasal ve etik yaklaşım geliştirilmesini, parlamentoların katkısıyla yapay zekâ alanında bir model kanun hazırlanmasının değerlendirilmesini desteklediklerini ifade etti. Türk dilleri için ortak dil modelleri üzerinde çalışmanın dijital dünyadaki görünürlüğü artırabileceğini belirten Kurtulmuş, yapay zekânın yol açabileceği dezenformasyon, sahte içerik ve seçim güvenliği risklerinin de birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
“FİLİSTİN TOPRAĞI KALMAYABİLİR” UYARISI
Konuşmasında Filistin’deki gelişmelere de değinen Kurtulmuş, uluslararası toplumun sessizliğini sürdürmesi halinde bağımsız bir Filistin devletinin kurulabileceği toprakların kalmayabileceği uyarısında bulundu. Kurtulmuş, uluslararası kurallar şekillenirken Türk dünyasının ortak görüş geliştirmesi ve insanı merkeze alan, adil ve kapsayıcı bir yaklaşımı savunması gerektiğini dile getirdi.
TBMM Başkanı, iklim değişikliğini de ortak mücadele alanlarından biri olarak gösterdi. Türkiye’nin 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’i hatırlatan Kurtulmuş, parlamentoların iklim politikaları için yasal çerçeve oluşturulmasına ve kararların uygulanmasına katkı sağlayabileceğini belirtti. Türk devletleri arasında yeşil dönüşüm, temiz enerji ve iklim teknolojileri alanlarında deneyim paylaşımının önemini vurguladı.
ÖZBEKİSTAN VE TÜRKMENİSTAN’A TÜRKPA ÇAĞRISI
TÜRKPA’nın Türk dünyasındaki parlamenter iş birliğinin önemli bir parçası olduğunu söyleyen Kurtulmuş, Özbekistan ve Türkmenistan’ın en kısa zamanda teşkilat çatısı altında yer almasını beklediklerini kaydetti. İki ülkenin katılımının parlamentolar arası iş birliğini güçlendireceğini ifade eden Kurtulmuş, gözlemci üyeler Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin çalışmalar içindeki etkinliğinin artırılmasını da desteklediklerini belirtti.
Kurtulmuş, Türk Devletleri Teşkilatının 30 Ekim’de Ankara’da düzenlenecek 13. Zirvesinin ortak hedef ve iş birliğini ileri taşımasını temenni etti. Türk dünyasının 180 milyonu aşan nüfusu ve 2,4 trilyon doları aşan ekonomik büyüklüğüyle önemli bir potansiyel taşıdığını söyleyen Kurtulmuş, ticaret, yatırım, lojistik, enerji güvenliği ve dijital bağlantısallık alanlarında ortak çalışmaların geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Terörsüz Türkiye sürecine de değinen Kurtulmuş, TBMM’de yürütülen komisyon çalışmaları ve 10 Ağustos’ta kabul edilen yasanın terör örgütünün feshi ve silahsızlanması hedefi için siyasi ve hukuki altyapı oluşturduğunu söyledi. Sürecin Türkiye ve bölge ülkelerinde terörün sona ermesine katkı sağlamasını umduğunu dile getirdi.
