Türkiye'de binlerce hasta, yaşamını sürdürebilmek veya yeniden sağlığına kavuşabilmek için organ nakli bekliyor. Tıp alanındaki gelişmeler sayesinde nakillerde önemli başarılar elde edilse de bağışlanan organ sayısının ihtiyacı karşılayamaması, bekleme listelerindeki hasta sayısının artmasına neden oluyor.
Güncel verilere göre Türkiye'de organ nakli bekleyen hasta sayısı 30 bin 675'e ulaştı. Özellikle böbrek, karaciğer, kalp ve akciğer nakli bekleyen hastalar için zaman hayati önem taşıyor.
Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, organ bağışının önemine dikkat çekerek özellikle kadavradan bağışların artırılması gerektiğini vurguladı. Mehlepçi, organ bağışının bir insanın başka bir insana verebileceği en değerli yaşam hediyelerinden biri olduğunu ifade etti.
TÜRKİYE'DE KAÇ KİŞİ ORGAN NAKLİ BEKLİYOR?
Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi'nin paylaştığı verilere göre Türkiye'de organ nakli bekleyen hasta sayısı 30 bin 675. Bu hastaların 26 bin 141'ini böbrek nakli bekleyenler oluşturuyor.
Organ nakli bekleme listesinde 599 çocuk bulunuyor. Bu çocukların 346'sı böbrek, 141'i karaciğer ve 102'si kalp nakli bekliyor.
2025 yılında Türkiye'de gerçekleştirilen organ nakillerinin sayısı ise şöyle:
-
3 bin 386 böbrek nakli
-
Bin 771 karaciğer nakli
-
46 kalp nakli
-
21 akciğer nakli
-
2 ince bağırsak nakli
Böylece bir yılda toplam 5 bin 226 organ nakli gerçekleştirildi. Kornea ve kemik iliği nakilleri de dahil edildiğinde toplam nakil sayısı 16 bin 200'e ulaştı.
Mehlepçi, bir yılda gerçekleştirilen böbrek nakli sayısının bekleme listesindeki hasta sayısının yaklaşık yüzde 13'üne karşılık geldiğini belirterek organ ihtiyacı ile yapılan nakiller arasındaki farkın büyüklüğüne dikkat çekti.
ORGAN NAKLİ BEKLERKEN KAÇ KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ?
Organ bağışının yetersiz kalmasının ağır sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Mehlepçi, 2025 yılında organ nakli beklerken 4 bin 769 hastanın hayatını kaybettiğini açıkladı.
Bu tablonun organ bağışının yalnızca tıbbi bir konu olmadığını gösterdiğini belirten Mehlepçi, bekleme listelerindeki her hastanın arkasında bir insanın, ailenin ve yeniden sağlığına kavuşma umudunun bulunduğunu ifade etti.
CANLIDAN VE KADAVRADAN ORGAN NAKLİ ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Organ nakilleri, organın elde edildiği kaynağa göre canlı vericiden ve kadavradan yapılan nakiller olarak ikiye ayrılıyor.
Canlıdan organ naklinde sağlıklı bir kişi, böbreklerinden birini veya karaciğerinin bir bölümünü nakil bekleyen bir hastaya bağışlayabiliyor. Bu yöntemin en önemli avantajlarından biri, uygun verici bulunduğunda naklin önceden planlanabilmesi ve hastanın bekleme süresinin kısalması.
Özellikle böbrek nakillerinde başarılı sonuçlar elde edildiğini belirten Mehlepçi, canlı vericinin sağlık durumunun ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi ve güvenliğinin ön planda tutulması gerektiğini vurguladı.
Kadavradan organ naklinde ise beyin ölümü gerçekleşmiş ve organ bağışı için gerekli koşulları sağlayan kişilerin organları, nakil bekleyen hastalara aktarılıyor. Bu yöntemle böbrek ve karaciğerin yanı sıra kalp ve akciğer gibi organların da nakledilmesi mümkün oluyor.
Tek bir organ bağışçısının birden fazla hastanın hayatını kurtarabileceğine dikkat çeken Mehlepçi, özellikle kadavradan bağışların artırılmasının bekleme listelerindeki hasta sayısının azaltılması açısından büyük önem taşıdığını belirtti.
ORGAN NAKLİ SONRASINDA YAŞAM KALİTESİ NASIL DEĞİŞİYOR?
Organ nakli, uygun hastalarda yalnızca yaşam süresini uzatmakla kalmıyor, yaşam kalitesinde de önemli iyileşmeler sağlayabiliyor.
Başarılı bir naklin ardından hastalar, organ yetmezliğine bağlı yaşadıkları pek çok sağlık sorunundan kurtularak günlük yaşamlarına daha aktif şekilde dönebiliyor. Özellikle böbrek nakli yapılan hastaların diyaliz tedavisine bağımlılıktan kurtulması, fiziksel ve psikolojik açıdan önemli kazanımlar sağlıyor.
Karaciğer, kalp ve akciğer nakli yapılan hastalarda da organ yetmezliğine bağlı şikayetlerin azalması, fiziksel kapasitenin artması ve sosyal yaşama yeniden katılım gibi gelişmeler görülebiliyor.
Ancak nakil sonrasında düzenli hekim kontrolü, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların aksatılmadan kullanılması ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının sürdürülmesi gerekiyor. Mehlepçi, naklin uzun dönem başarısında hastanın tedaviye uyumunun önemli olduğunu belirtti.
ORGAN BAĞIŞI KONUSUNDA TOPLUM NASIL BİLİNÇLENDİRİLMELİ?
Organ bağışının yaygınlaşması için toplumdaki bilgi eksikliklerinin ve yanlış inanışların giderilmesi gerekiyor.
Mehlepçi, özellikle beyin ölümü ile koma arasındaki farkın doğru anlaşılmasının önemine dikkat çekti. Beyin ölümünün tüm beyin fonksiyonlarının geri dönüşümsüz olarak kaybedildiği ve tıbben ölümün gerçekleştiği durum olduğunu belirten Mehlepçi, komanın ise farklı bir klinik tablo olduğunu ve bazı hastalarda iyileşme ihtimalinin bulunduğunu ifade etti.
Organ bağışının dini ve etik boyutları, bağış sürecinin işleyişi ve organların hangi koşullarda nakledilebildiği konusunda da toplumun güvenilir kaynaklardan bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.
ORGAN BAĞIŞI FARKINDALIĞI NASIL ARTIRILABİLİR?
Organ bağışı konusunda toplumsal duyarlılığın artırılması için farklı alanlarda bilinçlendirme çalışmaları yapılması gerektiğini belirten Mehlepçi, şu adımlara dikkat çekti:
-
Okullarda organ bağışı konusunda eğitim programları düzenlenmesi
-
Camilerde cuma hutbelerinde konuya belirli aralıklarla yer verilmesi
-
Sağlık kuruluşlarında bilgilendirme çalışmalarının yaygınlaştırılması
-
Sosyal medya ve basın aracılığıyla farkındalık kampanyaları yürütülmesi
-
Organ nakli olmuş hastaların ve ailelerinin deneyimlerini paylaşması
Mehlepçi, bireylerin organ bağışı konusundaki kararlarını aileleriyle paylaşmasının da önemli olduğunu ifade etti.
Organ bağışının bir insanın başka bir insana verebileceği en değerli yaşam hediyelerinden biri olduğunu vurgulayan Mehlepçi, toplumun göstereceği duyarlılığın nakil bekleyen binlerce hastanın geleceğe umutla bakmasına katkı sağlayacağını belirtti.
