Pakistan’da siyasi tansiyon yeniden yükseldi. Eski Başbakan İmran Han’ın partisi Pakistan Adalet Hareketi’nin (PTI) çağrısıyla binlerce kişi, tutuklu bulunan Han’ın serbest bırakılması talebiyle başkent İslamabad’a doğru yürüyüşe geçti.
4 Ekim’de Hayber Pahtunhva eyaletinden başlayan yürüyüşe ilk aşamada 5 binden fazla kişinin katıldığı bildirildi. PTI yönetimi, konvoy ilerledikçe farklı kentlerden destekçilerin yürüyüşe katılmasını ve İslamabad yakınlarında çok daha büyük bir kalabalığın oluşmasını hedefliyor.
BAŞKENTİN GİRİŞLERİNE BARİKATLAR KURULDU
Pakistan hükümeti ise yürüyüşün İslamabad’a ulaşmasını engellemek için harekete geçti.
Başkentteki önemli giriş noktaları ve yollar nakliye konteynerleriyle kapatılırken güvenlik güçleri de kritik bölgelerde konuşlandırıldı.
Pakistan İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi, göstericilerin mahkeme kararlarını ihlal ederek başkente girmesine izin verilmeyeceğini açıkladı.
Başbakan Şahbaz Şerif de 6 Ekim’de PTI yönetimine yürüyüşü sona erdirme çağrısı yaptı. Şerif, siyasi sorunların sokakta değil müzakere masasında çözülmesi gerektiğini savundu.
İMRAN HAN’IN SERBEST BIRAKILMASINI İSTİYORLAR
Gösterilerin merkezindeki temel talep, Ağustos 2023’ten bu yana cezaevinde bulunan İmran Han’ın serbest bırakılması.
PTI ayrıca Han’ın sağlık durumunun değerlendirilmesi amacıyla özel bir hastaneye sevk edilmesini ve ailesiyle görüşmesine yönelik kısıtlamaların kaldırılmasını istiyor.
Han hakkında verilen mahkûmiyet kararlarının önemli bir bölümü ilerleyen süreçte üst mahkemeler tarafından askıya alındı veya bozuldu. Ancak eski başbakan hakkındaki diğer davalar nedeniyle cezaevinde tutulmaya devam ediyor.
PTI ise Han hakkındaki davaların siyasi amaç taşıdığını savunuyor. Pakistan hükümeti bu suçlamaları reddediyor.
2022’DEKİ “ABD MEKTUBU” TARTIŞMASI YENİDEN GÜNDEMDE
İmran Han’ın tutukluluğuyla birlikte 2022 yılında başlayan ve Pakistan siyasetinin en tartışmalı dosyalarından biri haline gelen “şifreli diplomatik yazışma” meselesi de yeniden gündeme taşındı.
İmran Han, başbakanlığı döneminde Rusya-Ukrayna Savaşı konusunda Washington’ın istediği çizgiyi izlemediğini ve ABD’nin Rusya politikasına karşı bağımsız hareket ettiğini savunmuştu.
Han, 2022’de kamuoyuna açıkladığı diplomatik yazışmanın Washington’ın kendisinin görevden uzaklaştırılmasını istediğini gösterdiğini öne sürdü.
Söz konusu belge, Pakistan’ın Washington Büyükelçisi Asad Majeed Khan’ın 7 Mart 2022’de dönemin ABD Dışişleri Bakanlığı Güney ve Orta Asya’dan sorumlu yetkilisi Donald Lu ile yaptığı görüşmenin ardından İslamabad’a gönderdiği diplomatik telgrafa dayanıyordu.
“HER ŞEY AFFEDİLECEK” İFADESİ TARTIŞMA YARATTI
Daha sonra basına sızan diplomatik yazışmada Donald Lu’ya atfedilen ifadeler tartışmayı büyüttü.
Belgede, İmran Han’a yönelik güvensizlik oylamasının başarılı olması halinde Washington’da “her şeyin affedileceği”, aksi durumda Pakistan açısından ilişkilerin daha zor hale gelebileceği yönünde ifadelerin yer aldığı bildirildi.
Washington ise bunun İmran Han’ı iktidardan uzaklaştırmaya yönelik bir tehdit veya darbe girişimi olduğu iddiasını reddetti. ABD yönetimi, Pakistan’daki siyasi sürece müdahale etmediğini ve görüşmede yalnızca Han hükümetinin dış politika tercihlerine ilişkin kaygıların dile getirildiğini savundu.
Pakistan Ulusal Güvenlik Konseyi de diplomatik yazışmada ABD tarafından Pakistan’ın içişlerine yönelik müdahale niteliğinde ifadeler bulunduğunu değerlendirmiş ancak İmran Han hükümetini devirmeye yönelik yabancı bir komplonun kanıtlanmadığı sonucuna varmıştı.
HAN GÜVENSİZLİK OYUYLA GÖREVDEN ALINDI
İmran Han, tartışmaların ardından Nisan 2022’de Pakistan Ulusal Meclisinde yapılan güvensizlik oylaması sonucunda başbakanlık görevinden düşürüldü.
Han ve destekçileri bu sürecin arkasında ABD ile Pakistan’daki siyasi ve askeri çevrelerin bulunduğunu öne sürerken Washington ve Pakistan ordusu suçlamaları reddetti.
Han’ın yerine muhalefetin adayı Şahbaz Şerif başbakan seçildi.
İmran Han Ağustos 2023’te tutuklandı. Takip eden yıllarda yolsuzluk, devlet sırlarının açıklanması ve farklı suçlamalarla çok sayıda dava açıldı. Han ve PTI yönetimi davaların siyasi olduğunu savunurken hükümet yargının bağımsız hareket ettiğini belirtiyor.
YEMEN KRİZİ DE PAKİSTAN SİYASETİNİN GÜNDEMİNDE
Yürüyüş devam ederken Pakistan’ın Yemen’de yeniden yükselen çatışmalara ilişkin tutumu da ülkede tartışılıyor.
Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan’ın yer aldığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında İslamabad yönetimi, Suudi Arabistan’a yönelik Husi saldırıları karşısında Riyad’ın yanında olduğunu açıkladı.
Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif, ülkesinin Suudi Arabistan’ı savunma taahhüdünü yerine getireceğini belirtirken Pakistan’ın Yemen’de doğrudan bir askeri operasyona katılıp katılmayacağı konusunda kesin bir açıklama yapmadı.
Öte yandan Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, İran’ın Husilerle siyasi temas kurulmasına yönelik önerisinin Riyad’da gerçekleştirilecek toplantıda ele alınacağını duyurdu.
GÖZLER İSLAMABAD’A ÇEVRİLDİ
PTI yönetimi yürüyüşün sonraki aşamasına ilişkin kararın İslamabad’ın yaklaşık 80 kilometre batısındaki Khairabad bölgesine ulaşıldığında açıklanacağını bildirdi.
Hükümet göstericilerin başkente girmesine izin vermeyeceğini belirtirken PTI yürüyüşü sürdürmekte kararlı.
İmran Han’ın serbest bırakılması talebi, 2022’deki iktidar değişikliğine ilişkin ABD müdahalesi tartışmaları ve Pakistan’ın Yemen krizindeki tutumu aynı dönemde yeniden ülkenin siyaset gündeminin merkezine yerleşirken gözler yürüyüşün İslamabad’a yaklaştığında nasıl bir seyir izleyeceğine çevrildi.
