Parkinson hastalığı denildiğinde akla ilk olarak el titremesi gelse de belirtiler bundan çok daha geniş bir tablo oluşturabiliyor. Hareketlerde yavaşlama, kaslarda sertlik, küçük adımlarla yürüme ve denge sorunlarının yanı sıra bazı motor dışı değişiklikler de hastalığın işaretleri arasında yer alabiliyor.
Beyinde hareketlerin kontrolünde görev alan sinir hücrelerinin zaman içinde hasar görmesiyle ortaya çıkan Parkinson, ilerleyici bir nörolojik hastalık olarak tanımlanıyor. Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilirken başlangıç döneminde hafif seyreden değişiklikler günlük yaşamda gözden kaçabiliyor.
PARKİNSONUN İLK BELİRTİLERİ NASIL ANLAŞILIR?
Parkinsonun ilk belirtileri çoğu zaman yavaş ve fark edilmesi güç değişikliklerle başlayabiliyor. Özellikle vücudun bir tarafında ortaya çıkan hareket farklılıkları dikkat çekebiliyor.
Erken dönemde görülebilen belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
-
İstirahat halinde titreme: El veya ayağın dinlenme sırasında titremesi.
-
Hareketlerde yavaşlama: Günlük işlerin daha uzun sürede tamamlanması.
-
Kas sertliği: Kaslarda katılık ve hareket ederken zorlanma.
-
Yürüyüş değişiklikleri: Küçük adımlarla yürüme veya yürürken bir kolun diğerine göre daha az sallanması.
-
İnce motor becerilerde zorlanma: Düğme ilikleme, yazı yazma veya giyinme gibi işlerin güçleşmesi.
Bazı kişilerde hareket belirtilerinden önce koku duyusunda azalma, kabızlık veya uyku sırasında olağan dışı hareketler de görülebiliyor. Ancak bu şikâyetler farklı nedenlerle de ortaya çıkabildiğinden tek başına Parkinson tanısı koymak için yeterli değil.
EL TİTREMESİ HER ZAMAN PARKİNSON BELİRTİSİ MİDİR?
El titremesi Parkinsonun bilinen belirtilerinden biri olsa da her titreme Parkinson anlamına gelmiyor. Hastalıkla ilişkili titreme çoğunlukla el veya ayağın dinlenme halinde olduğu sırada belirginleşiyor ve başlangıçta vücudun bir tarafında görülebiliyor.
Öte yandan Parkinson hastalarının tamamında belirgin titreme ortaya çıkmayabiliyor. Bazı kişilerde hareketlerde yavaşlama ve kas sertliği daha ön planda olabiliyor.
Titremenin hangi durumlarda başladığı, hareketle değişip değişmediği ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği değerlendirmede önem taşıyor. Kesin ayrım için nöroloji uzmanının muayenesi gerekiyor.
PARKİNSON HANGİ HASTALIKLARLA KARIŞTIRILABİLİR?
Parkinsonun bazı belirtileri, başka nörolojik hastalıklarda da görülebiliyor. Bunlar arasında esansiyel tremor, çoklu sistem atrofisi, progresif supranükleer palsi, Lewy cisimcikli demans ve kortikobazal dejenerasyon bulunuyor.
Özellikle Parkinson ile esansiyel tremor arasındaki farkın belirlenmesi önem taşıyor. Parkinson titremesi genellikle istirahat sırasında belirginleşirken esansiyel tremor daha çok eller kullanılırken veya belirli bir pozisyonda tutulurken ortaya çıkabiliyor. Bununla birlikte belirtiler her kişide aynı şekilde görülmediği için yalnızca titremenin biçimine bakarak tanı koymak mümkün değil.
PARKİNSON ŞÜPHESİNDE NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?
Açıklanamayan hareket yavaşlaması, istirahat halinde tekrarlayan titreme, kas sertliği veya yürüyüşte belirgin değişiklikler fark edildiğinde nöroloji uzmanına başvurulması gerekiyor.
Erken değerlendirme, belirtilerin nedeninin belirlenmesine ve uygun tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olabiliyor. Koku kaybı, kabızlık veya uyku değişiklikleri gibi tek başına Parkinsona özgü olmayan belirtiler ise diğer bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.
PARKİNSONUN TEDAVİSİ VAR MI?
Parkinsonu tamamen ortadan kaldıran veya ilerlemesini kesin olarak durduran bir tedavi henüz bulunmuyor. Ancak ilaç tedavisi, düzenli fiziksel aktivite, fizyoterapi ve gerektiğinde konuşma terapisiyle belirtilerin kontrol altına alınması ve yaşam kalitesinin korunması hedefleniyor.
Levodopa başta olmak üzere bazı ilaçlar hareket belirtilerinin azaltılmasında kullanılabiliyor. Uygun hastalarda, özellikle ilaç tedavisinin yeterli olmadığı veya hareket dalgalanmalarının belirginleştiği durumlarda derin beyin stimülasyonu da değerlendirilebiliyor.
Tedavi, hastanın belirtilerine, genel sağlık durumuna ve ihtiyaçlarına göre kişiye özel olarak planlanıyor.
