Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, hakkında disiplin ve ceza soruşturmaları yürütülmesi nedeniyle pasaportu iptal edilen bir kamu görevlisinin bireysel başvurusunu karara bağladı. Mahkeme, başvurucunun Anayasa ile güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ve eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
8 Ekim 2026 tarihli Genel Kurul toplantısında görüşülen başvurunun sonuçları, 12 Ekim 2026’da ilan edildi. Memurlar.net’te yer alan habere göre başvurucu, pasaportunun iptal edilmesi nedeniyle yurt dışındaki bir üniversitede doktora eğitimine başlayamadı.
AYM PASAPORT İPTALİNDE HANGİ HAKLARIN İHLAL EDİLDİĞİNE KARAR VERDİ?
AYM, başvurucunun özel hayata saygı hakkı ve eğitim hakkına ilişkin şikayetlerini kabul edilebilir buldu. Esas incelemesinin ardından Anayasa’nın 20. maddesinde düzenlenen özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Mahkeme ayrıca, başvurucunun pasaportunun iptal edilmesi nedeniyle yurt dışındaki doktora programına katılamamasını değerlendirdi. Kararda, Anayasa’nın 42. maddesiyle güvence altına alınan eğitim hakkının da ihlal edildiği sonucuna varıldı.
PASAPORT İPTALİ NEDEN DOKTORA EĞİTİMİNİ ENGELLEDİ?
Başvurucu hakkında yürütülen disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçe gösterilerek pasaportu iptal edildi. Bu nedenle yurt dışında bulunan bir üniversitedeki doktora programına başlayamayan kamu görevlisi, yaşadığı hak kayıpları nedeniyle AYM’ye bireysel başvuruda bulundu.
Mahkeme, başvuruyu hem özel hayata saygı hakkı hem de eğitim hakkı yönünden inceledi ve her iki hakkın ihlal edildiğine karar verdi.
AYM’NİN ÖNCEKİ PASAPORT KARARLARINDA NE ÖNE ÇIKMIŞTI?
Pasaport iptallerine ilişkin hukuki tartışmalar, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde daha önce de Anayasa Mahkemesinin gündemine geldi.
AYM, 24 Temmuz 2019 tarihli kararında, hakkında suç soruşturması veya kovuşturması bulunmayan kişilerin pasaportlarının hakim kararı olmaksızın iptal edilmesine imkan tanıyan düzenlemeyi Anayasa’nın 23. maddesine aykırı buldu.
Kasım 2024’te Resmi Gazete’de yayımlanan bir başka kararda da genel güvenlik bakımından sakıncalı görülen kişilere pasaport verilmemesine ilişkin hüküm iptal edildi. Mahkemenin değerlendirmesinde, yurt dışına çıkma özgürlüğünün sınırlandırılmasına ilişkin anayasal güvenceler öne çıktı.
AYM’NİN SON KARARI KİMLERİ İLGİLENDİRİYOR?
AYM’nin 8 Ekim 2026 tarihli Genel Kurul gündeminde yer alan karar, pasaport kısıtlamalarının özel hayat ve eğitim hakkı üzerindeki etkisini ortaya koyuyor.
Karar, hakkında disiplin veya ceza soruşturması bulunan herkesin pasaportunun otomatik olarak iptal edilemeyeceği yönünde genel bir sonuç olarak değerlendirilmemeli. Mahkemenin tespiti, bireysel başvuruda incelenen olay ve başvurucunun yaşadığı hak kayıpları çerçevesinde ele alındı.
