Sosyal medya kullanıcıları arasında tıklanma, beğeni, izlenme ve takipçi sayısı gibi unsurların birer başarı ölçütü haline geldiğine işaret eden uzmanlar, insanların artık kendilerini, çocuklarını hatta özel hayatlarının en mahrem köşelerini bile rahatlıkla paylaşarak “pazarlamak”tan çekinmediklerini belirtiyor.

Bir videoda, “gündüz vakti mutfakta salçalı köfte yapıyorum” başlığı altında, aslında hiçbir ilgisi olmayan erotik unsurların kullanıldığını izleyenler, çoğu zaman gülüp geçse de aslında bu “gülme” anı kısa bir dikkat çekmenin ötesine geçemiyor. Bir başka videoda, küçük bir çocuğun oyun oynarken çekilmiş görüntüsü kullanılıyor, tıklanma ve beğeni uğruna çocuk, bir meta haline geliyor.

ASIL AMAÇ NE?

İşte tam burada “salçalı köfte mi ben mi?” sorusunun yaratılmaya çalışıldığının altını çizen uzmanlar, asıl meselenin sadece videonun içeriği değil, izleyenlerin bu görüntülere verdiği tepki olduğunu belirtiyor.

Bir izleyici, bu tür görüntüleri onaylıyorsa aynı zamanda bu erotizm içerikli yemek yapımını da onaylıyor anlamına geldiğini belirten sosyal medya uzmanları, normalleştiği düşünülen görüntülerin artışını da bu nedenlere bağlıyor.

YİTİP GİDEN HAYATLAR

Uzmanlar, sosyal medyanın “şov sahnesi”ne çıkanların kendilerini görünür kılmak uğruna ruhlarını, mahremiyetlerini ve ilişkilerini pazarladığını hatta, küçük çocukları birer tıklama canavarının kurbanı haline dönüştürdüğüne işaret ediyor. Uzmanlara göre, bu noktada hayatlarının yitip gittiğini umursamayanlar nedeniyle “salçalı köfte” videosunu izleyenlerin de aslında değerlerini yitirdiğini farkına bile varamıyor.

“Salçalı köfte mi önemsiz, bir tıklama uğruna gösterilen erotizm mi, yoksa ben, kendi hayatım ve değerlerim mi?” sorusuna işaret eden uzmanlar, en büyük kaybın zaman ve insanın kendine olan saygısından ibaret olduğu değerlendirmesinde bulunuyor.

Uzmanlar, “salçalı köfteyi” izleyenlerin keyif alabileceğini, ancak çok kıymetli olan zamanın tüketilmesine izin vermekle hiçbir şeyin tadını çıkaramayacak hale gelmeye sebep olacağı uyarısında bulunuyor.

Başlangıçta enerji ve ekonomik iş birliği ekseninde şekillenen İsrail–Yunanistan–GKRY hattı, zamanla Türkiye’yi Doğu Akdeniz’de dengelemeyi ve dışlamayı hedefleyen daha kapsamlı bir stratejik yapıya dönüşmüştür. Bu sürecin merkezinde, Türkiye’nin deniz yetki alanları, enerji kaynakları ve bölgesel güvenlik mimarisi konularında artan askeri ve diplomatik varlığından duyulan rahatsızlık yer almaktadır. Zirve sonrası yapılan ortak açıklamalarda kullanılan “üç gerçek demokrasi” söylemi ve güvenlik vurguları, Türkiye’yi örtük biçimde sorun kaynağı olarak konumlandıran bir çerçeve sunmaktadır.

Üçlü iş birliğinin temel araçlarından biri, Türkiye’yi dışlayan enerji ve bağlantısallık projeleridir. Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) gibi büyük ölçekli altyapı projeleri, Asya’yı İsrail, Kıbrıs ve Yunanistan üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedeflerken, coğrafi gerçekliklere rağmen Türkiye’yi devre dışı bırakmaktadır. Bu yaklaşım, ekonomik gerekçelerden ziyade jeopolitik dışlama mantığına dayanmaktadır ve Türkiye’nin bölgesel merkez ülke rolünü zayıflatmayı amaçlayan daha geniş bir stratejinin parçası olarak değerlendirilmektedir.

İş birliğinin giderek askeri bir boyut kazanması, bu stratejinin sertleştiğini göstermektedir. Kritik altyapıların korunması, deniz ve siber güvenlik başlıkları ile terörle mücadele söylemleri öne çıkarılsa da, bu başlıkların arka planında Türkiye’nin deniz yetki alanları, askeri varlığı ve bölgesel nüfuzunun hedef alındığı bir çerçeve bulunmaktadır. “3+1” formatı ve ABD desteğiyle bu yapının uluslararası meşruiyetinin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Zirve sonrasında öne çıkan bir diğer unsur ise söylemsel ve algısal inşa sürecidir. Kudüs ve Atina’nın “Batı medeniyetinin temelleri” olarak sunulması, “kadim halklar” vurgusu ve ortak tarih anlatıları üzerinden üçlü iş birliğine kültürel ve tarihsel bir meşruiyet kazandırılmaya çalışılmaktadır. Bu söylem, bölgenin çok katmanlı tarihini indirgemeci biçimde ele alırken, Filistinliler, Türkler ve diğer Doğu Akdeniz toplumlarını dışarıda bırakan seçici bir anlatı üretmektedir. Ayrıca, üç ülkenin bağımsızlık süreçlerinin ortaklaştırılması, tarihsel bağlamları göz ardı eden yüzeysel bir çerçeve sunmaktadır.

Genel olarak analiz, enerji iş birliğinden askeri eşgüdüme uzanan bu sürecin, Doğu Akdeniz’de Türkiye’yi dışlamayı ve çevrelemeyi hedefleyen bir düzen arayışı olarak kurgulandığını ortaya koymaktadır. Kolektif güç yoluyla istikrar ve güvenlik sağlama iddiasına rağmen, bölgenin jeopolitik gerçekliği ve Türkiye’nin tarihsel, coğrafi ve stratejik ağırlığı dikkate alındığında, bu tür girişimlerin Türkiye’yi dışlayarak kalıcı bir istikrar üretip üretemeyeceği tartışmalı bir zemin olarak sunulmaktadır.

Aşkabat yönetimi ise uzun yıllar sürdürdüğü tarafsızlık politikası nedeniyle gözlemci statüsünde kalmıştı. Ancak son iki yılda tam üyelik konusunda daha açık sinyaller veriliyor.

Türkiye’nin 2026’da ev sahipliği yapacağı TDT Zirvesi yaklaşırken, Erdoğan’ın bu ziyareti tam üyelik sürecinin hızlandırılması için kritik görülüyor. Ankara, zirveyi Türkmenistan’ın “aile meclisine” tam katılımıyla taçlandırmayı hedefliyor.

EKONOMİDE HACİM BÜYÜYOR, POTANSİYEL HALA GENİŞ

Türk müteahhitlerinin bugüne kadar Türkmenistan’da üstlendiği projelerin toplamı 54 milyar doları aşmış durumda. Havalimanlarından stadyumlara, sağlık tesislerinden altyapı projelerine uzanan geniş bir yelpaze iki ülke arasındaki ekonomik bağların temelini oluşturuyor.

Ticarette ise son bir yılda yüzde 26’lık artışa rağmen iki ülke henüz hedeflenen düzeyde değil. Kısa vadede 5 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefleniyor.
Tarım, makine, tekstil, savunma sanayi ve lojistik gibi alanlarda genişleme beklenirken, ziyaretin bu başlıklarda yeni anlaşmaların önünü açması öngörülüyor.

ORTA ASYA STRATEJİSİNİN YENİ HARİTASI

Türkiye’nin Orta Asya politikasının merkezinde enerji güvenliği, kurumsal diplomasi ve ekonomik derinleşme yer alıyor. Aşkabat ziyareti de bu üç başlığı aynı anda hareketlendiren bir temas trafiği sunuyor.

2026 TDT Zirvesi yaklaşırken Ankara, Türk Dünyası’nda hem koordinasyon artırmayı hem de bölgedeki stratejik konumunu pekiştirmeyi hedefliyor. Enerji hatları, TDT’nin genişlemesi ve ekonomik projeler bu çerçevenin tamamlayıcı unsurları olarak öne çıkıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Aşkabat temasları bu nedenle yalnızca iki ülke ilişkileri açısından değil, Ankara’nın Orta Asya’da etkin, kurumsal ve kalıcı bir varlık oluşturma hedefi açısından da önemli bir eşik niteliği taşıyor.

TDT NEDİR?

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Türk dili konuşan ülkelerin siyasi, ekonomik, kültürel ve stratejik iş birliğini güçlendirmek için kurduğu uluslararası bir yapı.
2010’da Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye tarafından kuruldu. Sonradan Özbekistan tam üye, Türkmenistan ve KKTC gözlemci oldu.

TDT’NİN TEMEL AMACI NE?

Türk dünyasında entegrasyonu artırmak,

Ortak tarih, dil ve kültür üzerinden siyasi dayanışmayı güçlendirmek,

Ekonomiden enerjiye, ulaşımdan güvenliğe kadar ortak projeler üretmek,

Bölgesel bir güç merkezi yaratmak.

TDT NELER YAPIYOR?

Devlet başkanları zirveleri düzenliyor.

Ekonomik iş birliği, ticaret, ulaştırma, turizm, medya ve gençlik alanlarında konseyler ve çalışma grupları yürütüyor.

“Türk dünyası ortak alfabesi”, “Ortak tarih”, “Ortak kültür mirası” gibi uzun vadeli projeler var.

Zengezur Koridoru, enerji hatları ve ticaret koridorları gibi jeopolitik ağırlığı yüksek gündemleri de takip ediyor.

TDT SON DÖNEMDE NEDEN ÖNEMLİ?

TDT artık sadece “kültürel birlik” değil; bölgesel etkisi artan, kurumsallaşan, daha stratejik bir yapıya dönüşüyor.
Türkiye’nin 2026 Zirvesi ev sahipliği, Türkmenistan’ın olası tam üyeliği, enerji koridorları… hepsi bu yüzden gündemde.

Son yıllarda yapay zeka (AI) ve uydu teknolojileri, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir rol üstlenmeye başladı. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), yapay zekanın ve uyduların birlikte kullanılarak iklim değişikliğine karşı daha hızlı ve etkin çözümler geliştirebileceğini belirtiyor. Özellikle yapay zeka, büyük veri işleme yeteneği sayesinde iklim olaylarını tahmin etmek ve iklim felaketlerine karşı önceden hazırlık yapabilmek için güçlü bir araç haline geldi​. Bu teknolojilerin hızla ilerlemesiyle, iklim değişikliğiyle mücadelede hem ulusal hem de uluslararası ölçekte daha somut ve etkili adımlar atılması mümkün olacaktır. Bu süreç, geleceğin daha sürdürülebilir ve dayanıklı bir dünyasına ulaşma yolunda önemli bir fırsat sunuyor. Başta ülkemiz olmak üzere bütün toplumların bilim ve teknoloji insanlarının bu alanda ciddi çalışmalar yaptığı görülmektedir.

Yapay Zeka ve Uydu Teknolojileri: Nasıl Birlikte Çalışıyorlar?

Yapay zeka, büyük veri analizi yapabilme kapasitesi sayesinde, uydulardan elde edilen geniş veri kümelerini hızlı ve etkili bir şekilde işleyerek anlamlı sonuçlar çıkarabilir. Uydular, atmosferdeki sıcaklık değişimlerinden okyanus akıntılarına kadar geniş bir yelpazede veri toplayarak, dünya çapında iklim olaylarını izler. Bu veriler, yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilerek, iklim değişikliklerinin yönü ve etkileri hakkında tahminler yapılabilir.

Örneğin, makine öğrenimi algoritmaları kullanılarak, sera gazı emisyonları daha doğru bir şekilde izlenebilir ve bu emisyonların gelecekteki olası etkileri modelleyebilir. Ayrıca, uydu görüntüleriyle orman yangınları, sel ve kasırga gibi felaketler anında tespit edilerek, yerel yönetimlerin bu olaylara daha hızlı müdahale etmesi sağlanabilir. Yapay zeka destekli erken uyarı sistemleri, iklim felaketlerine karşı hazırlıklı olmayı önemli ölçüde iyileştirerek, felaketlerin neden olduğu insan ve ekonomik kayıpları azaltabilir​. Bu da ülkelerin kaynak yönetiminde ve toplumsal düzenlemelerinde büyük fayda sağlayacaktır.

Uydular ve Yapay Zeka ile İklim Değişikliği İzleme: Potansiyel Faydalar

Bu yeni teknolojilerin sunduğu en önemli faydalardan biri, atmosferdeki sera gazı salınımlarını gerçek zamanlı olarak izleyebilme kapasitesidir. Uydular aracılığıyla toplanan veriler, yapay zeka ile analiz edilerek hangi ülkelerin ve bölgelerin en fazla emisyon ürettiği hızlı bir şekilde tespit edilebilir. Bu sayede, karbon emisyonlarını azaltmaya yönelik politikalar daha etkin bir şekilde planlanabilir ve uluslararası çevre düzenlemelerine daha doğru ve şeffaf bir şekilde uyulması sağlanabilir.

Bir diğer fayda ise, tarımsal verimliliğin artırılmasıdır. İklim değişikliği, tarım alanlarında verim kayıplarına neden olurken, uydulardan alınan veriler ve yapay zeka analizleri sayesinde bu alanların iklim değişikliğinden nasıl etkilendiği daha net bir şekilde anlaşılabilir. Bu bilgiler, tarım politikalarını optimize etmek ve çiftçilerin değişen koşullara uyum sağlamasına yardımcı olmak için kullanılabilir. Özellikle kuraklık gibi olayların erken tespit edilmesi, su kaynaklarının daha etkin yönetilmesini sağlayabilir​.

Buna ek olarak, yapay zeka destekli modeller, deniz seviyesindeki yükselme gibi uzun vadeli iklim değişikliklerinin sonuçlarını daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir. Uydular, okyanus yüzeyindeki ısınma ve eriyen buzullar gibi olayları izlerken, yapay zeka algoritmaları bu verileri işleyerek, deniz seviyesindeki olası artışları ve bunun kıyı topluluklarına etkisini daha doğru bir şekilde öngörebilir. Böylece, kıyı koruma politikaları ve şehir planlamaları bu veriler doğrultusunda daha etkili bir şekilde düzenlenebilir.

Yapay Zeka ile İklim Krizine Karşı Mücadelede Etik ve Güvenlik Sorunları

Her teknolojide olduğu gibi, yapay zeka ve uyduların iklim değişikliğiyle mücadelede kullanımı da bazı etik ve güvenlik sorunlarını beraberinde getiriyor. Uydulardan toplanan büyük veri setlerinin işlenmesi sırasında veri gizliliği önemli bir konu haline gelebilir. Bu verilerin kötü niyetli kişiler veya kurumlar tarafından kullanılmaması için güçlü veri güvenliği önlemlerine ihtiyaç vardır. Ayrıca, yapay zeka sistemlerinin karar alma süreçlerindeki şeffaflığı da tartışmalı bir konudur. Yapay zeka algoritmalarının nasıl çalıştığı, hangi verilerle eğitildiği ve elde edilen sonuçların ne ölçüde güvenilir olduğu konularında daha fazla şeffaflık sağlanmalıdır.

Bir diğer önemli sorun, bu teknolojilere erişimde yaşanan eşitsizliklerdir. Gelişmiş ülkeler, yapay zeka ve uydu teknolojilerine daha fazla yatırım yapabilirken, gelişmekte olan ülkeler bu teknolojilere erişimde zorluklar yaşayabilir. Bu durum, iklim değişikliğiyle mücadelede küresel çapta bir eşitsizlik yaratabilir. İklim değişikliği tüm dünyayı etkileyen bir sorun olduğundan, bu teknolojilerin herkes tarafından erişilebilir olması kritik önem taşımaktadır.

Ayrıca, yapay zeka algoritmalarının yanlış veri ile eğitilmesi ya da yeterince geniş bir veri kümesine dayanmaması durumunda yanıltıcı sonuçlar üretebileceği de bir risk olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, özellikle karar alma süreçlerinde büyük sorunlar yaratabilir. Yanıltıcı tahminler, yanlış politikaların uygulanmasına ve bu politikaların çevresel veya ekonomik olarak olumsuz etkiler yaratmasına neden olabilir. Bu nedenle, yapay zeka sistemlerinin sürekli izlenmesi ve güncellenmesi, yanıltıcı sonuçların en aza indirilmesi için hayati önemdedir.

Türkiye'nin Yapay Zeka ve Uydu Teknolojilerinde Durumu

Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadele konusunda yapay zeka ve uydu teknolojilerine olan ilgisini artırmaya devam ediyor. Özellikle, TÜBİTAK tarafından desteklenen projeler kapsamında, Türkiye'de iklim verilerinin daha iyi izlenmesi ve analiz edilmesi için yapay zeka uygulamaları geliştirilmekte. Ayrıca, Türkiye'nin uzay programı kapsamında da iklim değişikliğiyle ilgili verilerin toplanması ve analiz edilmesi için uydu teknolojilerine yatırım yapılmaktadır.

2023 yılında Türkiye'nin ilk yerli gözlem uydusu olan İMECE, iklim değişikliğini izlemek ve doğal afetlerle mücadeleye destek sağlamak amacıyla fırlatıldı. Bu uydu, ülkenin yerel veri toplama kapasitesini artırarak, iklim değişikliği ile ilgili daha iyi analizlerin yapılmasına olanak tanıyacak. Türkiye'nin yapay zeka ve uydu teknolojilerinde kaydettiği ilerleme, hem ulusal hem de küresel iklim politikalarına katkı sağlayabilecek potansiyeli barındırmaktadır.

Türkiye, aynı zamanda uluslararası iş birliği projelerine de katılım göstererek, yapay zeka ve uydu teknolojilerinde bilgi birikimini artırma yolunda ilerliyor. Özellikle Avrupa Birliği'nin Horizon 2020 gibi projelerinde yer alan Türk bilim insanları, bu tür gelişmiş teknolojilerin kullanımı konusunda deneyim kazanmakta. Bu tür projelerde yer almak, Türkiye'nin hem teknoloji transferini hızlandırmasına hem de bu alanda küresel rekabette yer almasına katkı sağlayacaktır.

Değerlendirme: Yapay Zeka ve Uyduların İklim Krizine Karşı Gelecekteki Rolü

Yapay zeka ve uydu teknolojileri, iklim değişikliğiyle mücadelede büyük bir potansiyel sunuyor. Sera gazı emisyonlarının izlenmesi, tarımsal verimliliğin artırılması ve doğal afetlerin erken tespiti gibi alanlarda önemli katkılar sağlayan bu teknolojiler, gelecekte daha da yaygınlaşacak. Ancak, bu teknolojilerin etik kullanımı, veri güvenliği ve adil erişim gibi konularda dikkatli bir yaklaşım benimsenmelidir.

Türkiye'nin bu alandaki gelişmeleri yakından takip ederek yapay zeka ve uydu teknolojilerine daha fazla yatırım yapması, iklim değişikliğiyle mücadelede ülkeye önemli avantajlar sağlayabilir. Hem ulusal hem de uluslararası iş birlikleri ile Türkiye, bu teknolojilerden en iyi şekilde faydalanarak sürdürülebilir bir geleceğe katkıda bulunabilir.

Dijital Aletler Bombaya Dönüşebilir mi?: Lübnan Saldırısı

Haber

Kaynak: Gazete Duvar, 17 Eylül 2024

Lübnan'da çağrı cihazlarının patlaması nedeniyle aralarında Hizbullah üyelerinin de olduğu en az dokuz kişi öldü, 2 bin 800 kişi yaralandı. Hükümet ve Hizbullah İsrail'i suçladı.

Analiz

Lübnan'da 17 Eylül tarihinde, aralarında Hizbullah üyelerinden kullanıcıların da bulunduğu 'pager' adı verilen haberleşme araçlarının aniden patlamasıyla geniş çaplı bir can pazarı yaşandı. Yaklaşık 10 kişinin öldüğü, 3 bin insanın yaralandığı, bazılarının görme yetilerini ve çeşitli uzuvlarını kaybettiği saldırıda, İsrail hedef gösterildi. İddialara göre İsrail, Hizbullah üyelerinin kullandığı iletişim cihazlarındaki pillerin aşırı ısınmasını sağlayarak patlamasına yol açtı. Patlamadan bir süre önce çağrı cihazlarının ses çıkararak sinyal vermesi ve ele alınması ile yaralanmaların maksimuma ulaşması hedeflendi. Bu durum akıllara, bugün herkesin evinde veya cebinde bulunan elektronik aletlerin 'uzaktan tek bir tuşla patlatılabilir mi?' sorusunu düşürdü.

Lübnan hükümeti, yaşanan patlamalardan İsrail'i sorumlu tutarak, bu saldırının ülkenin ulusal egemenliğini ihlal ettiğini ve bir savaş suçu olduğunu vurguladı. Hükümet yetkilileri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) başvurma hazırlıklarına başladıklarını belirterek, uluslararası camiadan destek beklediklerini ifade etti. İsrail'in savaş etiğinin sorgulandığı ve Filistin'den sonra Lübnan'da da gerçekleştirdiği kanlı eylemler, potansiyel tehditlerin arttığı bir döneme işaret etti. İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant'ın, Lübnan'daki çağrı cihazlarının patlatılmasından kısa bir süre önce ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiği bildirildi. Bu görüşmede Gallant'ın, Austin'e İsrail'in Lübnan'da bir 'operasyon' planladığını ilettiği, ancak operasyonun ayrıntıları hakkında bilgi vermediği ifade edildi.

Patlayan cihazların çoğunlukla lityum bataryalı taşınabilir çağrı cihazları olduğu ve özellikle Hizbullah üyeleri tarafından kullanıldığı ifade edilmiştir. ABD'nin The Wall Street Journal (WSJ) gazetesi, bazı Hizbullah üyelerinin cihazların aşırı ısındığını fark ederek patlamadan önce cihazları attığını aktarmıştır. Eş zamanlı patlamalar ile Hizbullah'ın yaklaşık 3 bin üyesi deşifre olmuş durumda. Siber saldırı ihtimali gözden geçirilerek, cihazların yapımını üstlenen Tayvanlı şirkete işaret edilmiştir. Bir istihbarat operasyonu olarak değerlendirilebilecek olayda, İsrail istihbaratının bu kadar büyük bir grubu bir haberleşme cihazı ile açığa çıkarması, olayın gerçek boyutunu göstermektedir.

Bu olay üzerine, radyo frekansı haricinde herhangi bir bağlantısı olmayan cihazların bile ne denli büyük bir risk ve tehdit oluşturabileceğini ortaya çıkmıştır. Cihazların üretim aşamasında ya da tedarik süreçlerinde içerilerine patlayıcı yerleştirilmesi veya zararlı yazılımların sızdırılması gibi ihtimaller gündeme gelmiştir. Basit elektronik cihazların dahi küresel güvenlik açısından potansiyel tehlikeler taşıyabileceği görülen bu olayda, elektronik cihazların yalnızca teknolojik işlevleri değil; aynı zamanda güvenlik açıklarıyla da değerlendirilmesi gerektiği gözler önüne serilmiştir.

Saldırı, İsrail'in Filistin'den sonra Lübnan ile olan mevcut gerginliğinde önemli bir dönüm noktası olacak niteliktedir. Hizbullah, İran'ın bölgede en güçlü müttefiki olarak, İsrail'e karşı direniş hareketinin en önemli unsurlarından biridir. Dolayısıyla, bu tür bir saldırı, yalnızca Lübnan'ın bir iç meselesi değil, aynı zamanda İsrail, İran ve Hizbullah arasında yıllardır süregelen bölgesel çatışmanın parçası olarak değerlendirilmelidir. Bununla birlikte küresel bir tehdit oluşturduğu da açıktır. İsrail'in iddia edilen siber müdahalesi, Hizbullah gibi devlet dışı aktörlerin askeri yeteneklerini zayıflatma amacı taşıyor olabilir. Ancak bu tür saldırılar, bölgedeki hassas dengeleri bozarak daha büyük bir savaşı tetikleme riski taşımaktadır.

RAPORA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ.

Kaynak: AA, 13 Eylül 2024

Haber

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Arap Ligi'nin oluşturduğu Temas Grubu'nun İspanya'nın başkenti Madrid'de düzenlenen geniş katılımlı toplantısına iştirak etti.

TÜRKSAM Analiz

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İslam İşbirliği Teşkilatı-Arap Ligi (İİT-AL) Temas Grubu'nun Madrid'de düzenlenen geniş katılımlı toplantısına katıldı. Önceki Madrid toplantısına kıyasla daha geniş bir katılımla gerçekleştirilen bu etkinlikte, İİT-AL Temas Grubu Dışişleri Bakanlarının yanı sıra, Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, Slovenya Dış ve Avrupa İşleri Bakanı Tanja Fajon, Arap Ligi Genel Sekreteri Ahmed Aboul Gheit, Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ile Nijerya ve İrlanda'dan temsilciler de yer aldı. 'İki Devletli Çözümün Uygulanması İçin' başlıklı toplantıda, Filistin ve İsrail arasındaki iki devletin tanındığı çözümü etkin kılacak adımlar ele alındı. İspanya devlet radyosu RNE'ye konuşan İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, 'Kısa vadede Filistin'de ateşkesi garanti edecek bir işaret görmüyoruz, ancak Filistin ve İsrail'in barış ve güvenlik içinde, iki devletli çözümle bir arada yaşamalarını sağlama çalışmalarımıza devam edeceğiz' dedi.

AB'nin de iki devletli çözümü savunmasına rağmen herhangi bir adım atmamasıyla ilgili soruya, 'AB adına konuşamam. İspanya zaten ikili ilişkilerde yaptırım uyguluyor. Ayrıca İrlanda ile birlikte AB'ye gönderdiğimiz ve İsrail'e karşı yaptırım talep ettiğimiz mektup var. Gerekli önlemlerin alınması için AB içinde tartışmaya devam ediyoruz. İsrail'in uyguladığı şiddet kabul edilemez.' cevabını verdi. Ayşenur Ezgi Eygi ile ilgili ise, 'Elbette ki bu olayı reddediyoruz ve sivillerin öldürülmesine karşı tüm önlemlerin harekete geçirilmesini istiyoruz.' dedi.

Bölgesel sahiplenme anlayışıyla hareket eden Temas Grubu, İsrail-Filistin ihtilafının çözümünde önemli rol oynamayı hedefliyor ve Gazze'deki savaşın durdurulması ile iki devletli çözüme ulaşılması için çalışmalarını sürdürüyor. İsrail'in Gazze'deki saldırılarına karşı çıkan ülkeler, 7 Ekim olaylarına neden olan İsrail'in on yıllardır devam eden işgal politikalarının engellenmesinin tek yolunun iki devletli çözümden geçtiğine inanıyor.

İspanya'nın İslam ülkeleriyle tarihi bağları ve 1991 Madrid Konferansı'na ev sahipliği yaparak iki devletli çözüm sürecinde oynadığı kritik rol, bu toplantının önemini artırıyor. Ayrıca, 13 Eylül, Filistin ve İsrail arasında 1993 yılında imzalanan Oslo Barış Anlaşması'nın yıl dönümü olması açısından da bu toplantıya ayrı bir anlam katıyor. Bu gibi toplantılar savaşların uzamaması ve çözüm bulunması adına önemlidir. Uluslararası alanda ne kadar yankı bulursa çözüme giden yolda ilerleme sağlanabilir.

Sırbistan, coğrafi konumu, tarihi bağları ve ekonomik ilişkileri nedeniyle Avrupa Birliği (AB) ve Rusya arasında sıkışmış bir ülke olarak dikkat çekmektedir. Moskova-Belgrad-Brüksel hattında denge kurmaya çalışan bir strateji, ülkenin uzun vadeli geleceği ve uluslararası konumunu ciddi bir sınavla karşı karşıya bırakmıştır. AB'nin çekim gücü ve Rusya'nın etkisi arasında sıkışan Sırbistan, iki sandalye arasında kalmanın riskleriyle yüzleşmektedir. Bir yandan AB üyeliği hedefiyle Avrupa entegrasyonunu sürdürmekte, diğer yandan Rusya ile derin tarihi, kültürel ve enerji bağlantılarını koruma çabası içindedir. Bu ikilem, Sırbistan'ın dış politikasını şekillendiren en kritik unsurlardan biri olup, ülkenin uzun vadeli stratejik tercihlerini de etkilemektedir.

Sırbistan Başbakan Yardımcısı Aleksandr Vulin, çarşamba günü Rusya'nın Vladivostok kentinde Doğu Ekonomik Forumu sırasında Putin ile bir araya geldiğinde, ülkesini Rusya'nın müttefiki olarak nitelendirmiştir. 4 Eylül 2024'te Rusya'yı ziyaret eden Vulin, Sırbistan ve Rusya'nın sadece ortak bir geçmişe değil, aynı zamanda ortak bir geleceğe de sahip olduğunu belirtmiş ve Batı'nın Sırbistan üzerindeki baskısını eleştirmiştir. Sırbistan ve Kosova arasındaki çatışmalı durumun dile geldiği görüşmede Putin, Sırbistan ile bozulan ticari dengeler ve Mart 2025'te süresi dolan gaz tedarik anlaşmasına değinmiştir.

Sırbistan, Rusya ile tarihi ve kültürel bağlarının yanı sıra, enerji alanında da oldukça kritik bağlara sahiptir. Sırbistan'ın enerji tedariki büyük ölçüde Rus gaz şirketlerine bağlıdır. Bu durum, Sırbistan'ın AB entegrasyonu ve milli hafızası noktasında elini kolunu bağlamaktadır. Öyle ki kendisini kabaca Doğu ve Batı arasında konumlandıran Sırbistan, iki tarafı da ülkesinin çıkarları için elzem görmektedir. AB'ye entegrasyon sürecini el freniyle yürütmeye çalışan Sırbistan, Rus gazına bağımlılığı yüzünden Brüksel'de sürekli 'şaibeli ortak' olarak anılmaktadır.

29 Ağustos tarihinde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya gelen Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, ülkesinin Fransa'dan Rafale uçağı alma girişimlerinin sonuna geldiğini belirtmiştir. Bu uçakların Rusya'ya yardım için hiçbir şekilde kullanılmayacağı taahhütleri verilmiş ve Macron, Sırbistan'ın Ukrayna'ya mühimmat göndermesini önemsediği dile getirmiştir. Bunun üzerine Sırbistan'ın Rusya'ya gidip yetkililer ile görüşmesi, 'iki sandalye politikasını' gözler önüne sermiştir.

AB içinde Macaristan da bu şekilde benzer bir politikayla karşımıza çıkmaktadır. Macaristan, AB bünyesinde olan ancak Rusya'ya karşı yaptırımlara katılmayan ve Rusya ile sıkı enerji ve diplomasi bağlarına sahip bir ülkedir. Rusya'ya yaptığı ziyaretleri duyurmaktan kaçınmayan Macaristan Başbakanı Viktor Orban da zaman zaman AB üyesi ülkeler tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Sırp yetkililer de bu duruma bir atıfta bulunarak 'Orban'ın ziyaretlerinde endişe verici bir durum yoksa bizim ziyaretlerimizde de aynı durum geçerli olmalı.' sözlerini dile getirmiştir.

Sırbistan, 2009 sonrası AB üyeliğini hedeflerken Rusya-Ukrayna Savaşı ile daha dengeli bir politika sürdürmeye başlamıştır. Rusya ile tarihi, kültürel ve ekonomik bağlarından dolayı ilişkileri tamamen koparmayı göze almayan Sırbistan, AB üyelik sürecinde Rusya ile yakın bağları sebebiyle 'Truva Atı' benzetmesiyle gündeme gelmiştir. Nitekim Sırbistan, Batılı devletlerin Rusya'ya uyguladığı yaptırımlara katılmamıştır. Bu durum AB üyesi ülkelerin tepkisine neden olmuştur. Avrupa yolunda olduğunu dile getiren Sırbistan, Rusya ile tarihi bağlarını ve yaptırımlara katılmadığını vurgulamaktan geri kalmamıştır.[1]

Bu yıl 20- 24 Ekim tarihinde 16'ncısı Kazan'da düzenlenecek BRICS+ oturumuna, Rusya tarafından Sırbistan da davet edilmiştir. Sırbistan Başbakan Yardımcısı Vulin, 'BRICS'e üye olmak için ülkemiz sınırları dışında yazılmış kanunları kabul etmenize gerek yok, eşcinsel evliliklerin yasallaştırılması ve iktidarı STK sektörüne devretmeniz gerekmiyor, Ukrayna bayrağını çantanızda taşıma zorunluluğunuz yok.' [2] cümlelerini dile getirmiştir. AB üyelik sürecinin uzaması sebebiyle farklı alternatifleri değerlendiren Sırbistan, bu noktada AB içinde 'çatlaklar' olarak iddia ettiği hususları dile getirmiştir. Sırbistan Başbakanı Vucic ise bu daveti ne reddetmiş ne de kabul etmiştir. 10-15 Ekim tarihinde nihai bir karar ile duyuracağını dile getirmiştir.

Brüksel, 5 Eylül 2024 Perşembe günü, üst düzey bir hükümet yetkilisinin bu hafta başında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesinin ardından, Sırbistan'ın Moskova ile güçlü bağlarını sürdürmesinin AB'ye katılma hedefiyle uyumlu olmadığını belirterek uyarmıştır. Sırbistan'ın Rusya ziyaretini 'endişeyle' karşıladıklarını dile getiren AB Dış Politika ve Güvenlik sözcüsü Peter Stano, Sırp hükümetinin Rusya ziyaretinin, bloğa entegrasyon hedeflerine aykırı olduğunu vurgulamıştır.

Sırbistan, Doğu ve Batı arasında sarkaç misali gidip gelirken, stratejik bir sınavla yüz yüze gelmiştir. Bir yanda enerji krizi, ekonomik bağımlılıklar ve tarihsel bağlar bulunurken diğer yanda Batı'nın vaatleri, yaptırımları ve 'Avrupalı kimliğine' sahip bir Belgrad vardır. Bu ikilem, Sırbistan'ın hem Avrupa'daki kurumsal geleceğini hem de tarihsel bağlar üzerinden şekillenen Avrasya bağlantısını dengeleme çabasının bir yansımasıdır. Sırbistan'ın Rusya ile enerji bağımlılığı, ekonomik ilişkileri ve kültürel bağları, AB'ye entegrasyon sürecini yavaşlatan ve Batı'da güven bunalımına neden olan kritik faktörlerdir.

Brüksel, Sırbistan'ı AB normlarına uyum sağlamak için daha somut adımlar atmaya zorlarken, Moskova ise Sırbistan'ı Batı'dan uzaklaştıracak her fırsatı değerlendirmektedir. Bu denge politikasını etkili bir şekilde yönetmek, Sırp dış politikasının önemli unsurlarından biridir. Zira, hem AB entegrasyon sürecine dahil olup hem de Kremlin ile müttefik görünmek, Sırbistan'ı her iki tarafın da gözünde güvenilmez ve yalnız bir aktöre dönüştürebilir. Sırbistan, dengeyi koruma çabasının getirdiği kısa vadeli faydalar ile bu politikanın uzun vadeli maliyetleri arasında bir tercih yapmak zorunda kalabilir.

[1] https://politikahaber.com/vucic-sirbistan-abde-rusyanin-truva-ati-olmayacak/

[2] https://www.koha.net/tr/rajon/423929/vulin-ska-vend-per-serbine-ne-be-brics-eshte-nje-alternative

Haber

Kaynak: AA, 11 Eylül 2024

Gürcistan'ın Batum kentinde Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan Savunma Bakanları 11. Toplantısı düzenlendi. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Batum'daki toplantı öncesi Azerbaycan Savunma Bakanı Zakir Hasanov ve Gürcistan Savunma Bakanı İrakli Çikovani ile ayrı ayrı görüştü. Batum'da bir otelde yapılan Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan Savunma Bakanları 11. Toplantısı'nın ardından 'üçlü toplantı protokolü' imzalandı.

TÜRKSAM Analiz

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'in Azerbaycan ve Gürcistan'daki mevkidaşlarıyla gerçekleştirdiği görüşmeler, Türkiye'nin Kafkasya'daki stratejik iş birliklerini ve bölgesel güvenliği güçlendirme amacını taşıyan adımlarının bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Batum'da gerçekleştirilen Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan Savunma Bakanları 11. Toplantısı, üç ülke arasındaki askeri ve savunma işbirliğini pekiştirmenin yanı sıra bölgesel barış ve istikrar için önemli bir platform oluşturuyor. Bu çerçevede imzalanan 'üçlü toplantı protokolü,' Türkiye'nin Azerbaycan ve Gürcistan'ın toprak bütünlüğüne olan desteğini bir kez daha vurguladı.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, toplantıda Azerbaycan ve Gürcistan'ın bağımsızlıkları ve toprak bütünlüklerine verilen güçlü desteği tekrar altını çizdi. Türkiye'nin bu iki ülkenin toprak bütünlüğüne olan desteği, toplantıda özellikle vurgulandı. Güler, Kafkasya'nın tarihi ve stratejik önemine dikkat çekerek, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki işbirliğinin sadece ortak yarar ve beklentilere değil, aynı zamanda bölgenin barış ve istikrarına da büyük katkı sağladığını belirtti. Bu işbirliği, 'kazan-kazan' prensibi çerçevesinde değerlendirildi. İmzalanan üçlü protokol, ülkeler arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesine verilen önemi vurguladı. Güler, bu güçlü iş birliğinin daha da geliştirilmesi ve gelecekte yeni işbirlikleri ve ortaklıklara imkan sağlaması konusunda umutlu olduğunu ifade etti.

Güler, Batum'daki toplantının ardından yaptığı açıklamada, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki işbirliğinin önemini vurguladı. Üç ülkenin köklü tarihî ve derin bağlarının işbirliğin her alanda en üst seviyeye çıkarılmasını sağladığını belirtti. Toplantı sırasında Azerbaycan ve Gürcistan'ın bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne verilen desteğin altını çizdi. Güler, Kafkasya'nın tarihi ve stratejik önemine dikkat çekerek, bu üçlü işbirliğinin bölgesel barış ve istikrar için büyük katkı sağladığını ifade etti. İmzaladıkları Üçlü Toplantı Protokolü'nün, bu güçlü işbirliğinin daha da geliştirilmesine yönelik iradelerini teyit ettiğini ve gelecekte yeni işbirliklerine olanak sağlayacağını belirtti.

Bakan Güler, Azerbaycan ve Gürcistan'ın toprak bütünlüğüne verdiği desteği açıkça belirterek, bölgedeki istikrara verdiği önemi teyit etti. Bu açıklamalar, özellikle Karabağ ve Abhazya gibi bölgelerdeki hassas dengelerin korunması adına Türkiye'nin bölgedeki aktif rolünü pekiştirme amacını taşıyor. Güler, Türkiye'nin Gürcistan ve Azerbaycan ile derin tarihi bağlara sahip olduğunu vurgularken, bu ülkelerin bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne verdiği desteği de yineledi. Türkiye'nin, Azerbaycan ve Gürcistan'la geliştirdiği güçlü işbirliğinin sadece ülkelerin ortak çıkarlarına değil, aynı zamanda bölgedeki barış ve istikrarın sürdürülmesine de katkı sağladığını ifade etti. Bu iş birliğinin gelecekte de yeni ortaklıklara kapı aralayacağına olan inancını dile getiren Güler, imzalanan üçlü protokolün bu güçlü bağların ve işbirliği iradesinin bir göstergesi olduğunu kaydetti.

Gürcistan Savunma Bakanı İrakli Çikovani, toplantıya ev sahipliği yapmaktan memnuniyet duyduğunu belirtti. Çikovani, üç ülke arasındaki stratejik işbirliğinin ve ilişkilerin bölgesel refah ve güvenliğe katkı sağladığını vurguladı. Bu işbirliği, bölgede barış ve istikrarın sürdürülmesine yönelik ortak çabaları desteklemekte önem taşıyor. Çikovani, Güney Kafkasya'daki barış sürecini desteklediklerini ve ortak çabalarla bölgesel istikrarı sürdürmeyi, mevcut çatışmaları uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde barışçıl yöntemlerle çözmeyi hedeflediklerini belirtti. Ayrıca, Gürcistan'da bir hafta sonra Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan askerlerinin katılımıyla 'Sonsuzluk 2024' adlı ortak tatbikatın başlayacağını duyurdu.

Azerbaycan Savunma Bakanı Zakir Hasanov, toplantının üç ülke arasındaki stratejik diyaloğun bir örneği olduğunu ifade etti. Hasanov, toplantıda bölgedeki askeri ve siyasi süreçlerin yanı sıra ikili ve üçlü işbirliklerinin ele alındığını belirtti. Ermenistan'ın silahlanma politikalarının bölge barışını tehdit ettiğini vurgulayan Hasanov, Azerbaycan'ın bölgesel sorunların bölge ülkeleri tarafından çözülmesini desteklediğini söyledi. Ayrıca, uluslararası terörizm, enerji ve ulaşım hatlarının güvenliği, siber saldırılar ve iklim değişikliği gibi yeni tehditlerle mücadelede işbirliğinin önemine dikkat çekti. Hasanov, Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan arasındaki üçlü işbirliğinin karşılıklı saygı ve güvene dayalı olduğunu belirterek, bu işbirliğinin bölgedeki barış, güvenlik ve istikrar için büyük önem taşıdığını vurguladı.

Kaynakça

Anadolu Ajansı, Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan Savunma Bakanları 11. Toplantısı Batum'da yapıldı, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turkiye-gurcistan-azerbaycan-savunma-bakanlari-11-toplantisi-batumda-yapildi-/3326553, Erişim Tarihi: 11.09.2024.

T.C. Milli Savunma Bakanlığı, Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan Arasında Üçlü Mutabakat Metni İmzalandı, https://www.msb.gov.tr/SlaytHaber/2a006283701344d4a4244fc33fcaf451, Erişim Tarihi: 11.09.2024.

TRT Avaz, Türkiye Gürcistan Azerbaycan Savunma Bakanları 11. Toplantısı Batum'da Yapıldı, https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/turkiye-gurcistan-azerbaycan-savunma-bakanlari-11-toplantisi-batumda-yapildi/66e045e9630b3a57b674f76e, Erişim Tarihi: 11.09.2024.

Haber 7, 11. Savunma Bakanları Toplantısı yapıldı, https://www.haber7.com/dunya/haber/3458816-11-savunma-bakanlari-toplantisi-yapildi, Erişim Tarihi: 11.09.2024.

Almanya'da 1 Eylül'de yapılan eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi'nin rekor düzeyde oy alması, ülke genelinde geniş bir yankı uyandırdı. Başbakan Olaf Scholz, AfD'nin kazandığı başarıyı 'acı verici' olarak tanımlarken, demokratik partilere birleşme çağrısında bulundu. Scholz, AfD'nin Almanya'ya zarar verdiğini, ekonomiyi zayıflattığını, toplumu böldüğünü ve ülkenin itibarını sarstığını belirtti. Demokrat partilerin, aşırı sağcıların yer almadığı istikrarlı hükümetler kurması gerektiğini vurguladı.

Bu seçim sonuçları, Almanya'daki göçmen toplulukları arasında da endişe uyandırdı. Almanya Türk Toplumu, AfD'ye artan desteği 'dehşet verici' olarak nitelendirerek, bazı göçmen kökenlilerin ülkeden ayrılmayı planladığını duyurdu. Almanya Şansölyesi Olaf Scholz, SPD, Yeşiller ve FDP'den oluşan mevcut koalisyon hükümetinin performansını kamuoyu önünde eleştirdi.

'Tagesspiegel' gazetesine verdiği demeçte, hükümetin aldığı kararların toplumsal düzeyde şiddetli anlaşmazlıklarla karşılandığını ve bu durumun dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Scholz, 'Alınan birçok karara eşlik eden yoğun tartışmalar, bazen neyin kararlaştırıldığını görmekte zorluk yaşanmasına neden oluyordu' dedi. Ancak bu kararların çoğunun 'yol gösterici' olduğunu da belirterek, hükümetin uzun vadeli hedeflerine işaret etti.[1]

Thüringen eyalet seçimlerinde Sol Parti, bir önceki seçimlere kıyasla büyük bir kayıp yaşayarak yüzde 13,1 oy aldı. Bu düşüş, partinin 17,9 puan gerilemesine işaret ederken, Sol Parti 2019'dan beri azınlık hükümetine liderlik ediyordu. Buna karşılık, Sol Parti'den ayrılanlar tarafından kurulan Birlik Sahra Wagenknecht Partisi (BSW) ilk seçimlerinde dikkat çekici bir başarı elde etti. Thüringen'de yüzde 15,8, Saksonya'da ise yüzde 11,8 oy alan BSW, dış politika ve federal konulara odaklanan bir kampanya yürüttü. Parti, özellikle lider odaklı yapısı ve Rusya'ya yönelik ılımlı söylemleriyle öne çıkıyor.[2]

AfD, Thüringen eyalet seçimlerinde yüzde 32,8 ile en fazla oyu alarak büyük bir zafer kazandı. Saksonya'da da oyların yüzde 30,6'sını alarak ikinci parti oldu.Bu sonuçlar, 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana aşırı sağın ilk kez bir eyalet seçiminden zaferle çıkmasını sağladı. Ancak AfD, hükümeti tek başına kuracak meclis çoğunluğunu elde edemedi. Diğer partiler, AfD ile koalisyon görüşmelerine girmeyi reddettiği için parti, iktidara ulaşma şansını şimdilik kaybetti.

AfD'nin eş genel başkanları Tino Chrupalla ve Alice Weidel, Thüringen ve Saksonya eyalet seçimlerindeki başarıyı 'tarihi zafer' olarak nitelendirdi ve diğer partilere seçmen iradesine saygı göstermeleri çağrısında bulundu. Thüringen'de AfD'nin eyalet başbakan adayı olan Björn Höcke ise AfD'yi dışlayan bir hükümetin siyasi istikrarsızlığa yol açacağını savundu. Höcke, bu sonuçların sadece Thüringen için değil, Almanya genelinde önemli olduğunu belirtti. Ancak Höcke, geçmişte Nazi sloganı kullandığı gerekçesiyle para cezasına çarptırıldığı için muhalefet tarafından sık sık 'faşist' ve 'Nazi' olarak eleştiriliyor.

AfD'nin bu yükselişi sonrası, Thüringen ve Saksonya'daki koalisyon görüşmelerinde AfD'siz bir hükümet kurma seçenekleri üzerinde zorlu pazarlıklar yapılması bekleniyor. SPD, CDU, Sarah Wagenknecht İttifakı (SWB) ve Sol Parti'nin bu bağlamda nasıl bir strateji izleyeceği merak konusu.

Hükümet partileri açısından bir başka endişe kaynağı da Sol Parti'den ayrılanların kurduğu popülist sol çizgideki Sarah Wagenknecht İttifakı'nın (BSW) hızlı yükselişi oldu. BSW, oy oranlarını ciddi şekilde artırarak, özellikle sol seçmen arasında önemli bir alternatif haline geldi.

Yeşiller Partisi, Thüringen'de yüzde 5'lik seçim barajını aşamayarak eyalet parlamentosuna giremedi. FDP ise Thüringen'de sadece yüzde 1,1 oy alırken, Saksonya'da yüzde 1'in altında kalarak büyük bir düşüş yaşadı. Alman medyası, bu seçim sonuçlarını 'Seçmen, federal hükümeti cezalandırdı' şeklinde yorumladı, koalisyon hükümetinin politikalarına yönelik halkın tepkisini vurguladı.

Demokratik partilerin AfD'ye karşı sergilediği bu birlik ve koalisyonu reddetme tavrı, siyaset bilimciler tarafından 'cordon sanitaire' veya 'güvenlik duvarı' olarak adlandırılıyor. Bu strateji, aşırı sağcı partilerin iktidar pozisyonlarına erişimini engellemek için demokratik partilerin ortak bir cephe oluşturmasını ifade ediyor.[3]

Değerlendirme

AfD ise Haziran 2024'teki Avrupa Parlamentosu seçimlerinde elde ettiği başarıyı eyalet seçimlerinde de sürdürmeyi başardı. AfD'nin oylarındaki artışın sebepleri arasında, hükümetin ekonomik durgunluğu ve üç partili koalisyonun kendi içindeki anlaşmazlıkları bulunuyor. Ayrıca, iltica ve göç konusundaki tartışmaların, AfD'nin merkezdeki partilere kıyasla daha fazla destek kazanmasına yol açtığı ileri sürülüyor. Aşırı sağcı partinin doğu eyaletlerinde yükselişi, hükümet partilerinin bu bölgeye yönelik spesifik politikalar geliştirememesiyle de ilişkilendiriliyor.

22 Eylül'de Brandenburg'da yapılacak eyalet seçimleri, Almanya'da siyasi dengeleri daha da sarsabilecek bir dönüm noktası olarak görülüyor. Eğer SPD bu seçimlerde de kaybederse, Başbakan Olaf Scholz'un 2025 genel seçimlerinde yeniden başbakan adayı olması büyük ölçüde tehlikeye girebilir. Bu durumda SPD içinde başbakan adaylığı için sert bir rekabetin başlaması bekleniyor. Brandenburg seçimleri, Scholz liderliğindeki SPD hükümetinin geleceği açısından kritik bir sınav olarak görülüyor. Brandenburg'daki sonuçlar, federal hükümetin politikalarına halkın tepkisini daha da derinleştirebilir ve parti içindeki liderlik mücadelesini tetikleyebilir.

[1] Bild, „Inhalte spielen kaum eine Rolle': Scholz gibt Medien die Schuld am schlechten Regierungs-Image, Yayın Tarihi: 07.09.2024, https://www.bild.de/politik/inland/kanzler-schelte-fuer-minister-scholz-zaehlt-eigene-regierung-an-66dbec1c850ab075339c9cda, Erişim Tarihi: 08.09.2024

[2] M. Erkut Ayvaz, Almanya'da eyalet seçimleri: Aşırı sağ yükselişte, hükümet partileri zorda, Anadolu Ajansı, Yayın Tarihi: 03.09.2024, https://www.aa.com.tr/tr/analiz/almanyada-eyalet-secimleri-asiri-sag-yukseliste-hukumet-partileri-zorda/3319938, Erişim Tarihi: 08.09.2024.

[3] Değer Akal, BBC News Türkçe, Almanya'da aşırı sağın yükselişi: Çoğulcu demokrasi tehlikede mi, Türkiye kökenliler AfD'nin başarısını nasıl yorumluyor?, Yayın Tarihi: 01.09.2024, https://www.bbc.com/turkce/articles/cj62063je5go, Erişim Tarihi: 08.09.2024.

RAPORA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ.

Haber

Kaynak: TRT Spor, 07 Eylül 2024

Dünyadaki geleneksel sporların olimpiyatları' olarak 2 yılda bir düzenlenen Dünya Göçebe Oyunları'nın 5'incisi, 8-13 Eylül'de Kazakistan'ın başkenti Astana'da yapılacak.

5. Dünya Göçebe Oyunları, yarın Astana Arena Stadı'ndaki açılış töreniyle başlayacak. Törene, 10'dan fazla ülkenin devlet başkanının katılması bekleniyor.

TÜRKSAM Analiz

Kazakistan'ın başkenti Astana'da düzenlenecek olan 5. Dünya Göçebe Oyunları, göçebe halkların kültürel mirasını ve geleneksel sporlarını kutlamak amacıyla önemli bir etkinlik olarak öne çıkmaktadır. Bu sene beşincisinin bir başkentte düzenlenmesi de önemli bir yere sahiptir. Etkinlik, Kazakistan Turizm ve Spor Bakanlığı, UNESCO, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) gibi birçok kuruluşun iş birliğiyle düzenlenmekte ve 'Ulu Dala Dubiri' (Büyük Bozkırın Buluşması) sloganıyla gerçekleştirilecektir. Törene 10'dan fazla devlet başkanı katılıyor.

Etkinliğe 100'e yakın ülkeden 2.500'ün üzerinde sporcu katılacak ve 100 bini aşkın yerli ve yabancı turistin gelmesi bekleniyor. Ana spor sahalarında 21 farklı dalda, at yarışı, milli güreş, geleneksel okçuluk, dövüş sanatları, entelektüel oyunlar ve halk oyunları gibi etkinlikler düzenlenecek. Toplamda 97 set madalya dağıtılacak.

5. Dünya Göçebe Oyunları, sporun ötesine geçerek kültür ve bilim gibi farklı alanları da kapsayan geniş bir etkinlik olarak planlanmaktadır. Oyunların büyük bir bölümünü atlı sporlar oluşturmaktadır ve bu bağlamda takımların katılımı için 400 at hazırlanmıştır. Özellikle atlı sporlar, göçebe halkların tarihsel ve kültürel geçmişlerinin önemli bir parçası olarak öne çıkmaktadır.

Özbekistan ve Kırgızistan'dan katılacak sporcular ise kendi atlarıyla yarışmalara katılacak. Bu durum, bölgedeki ülkelerin oyunlara olan bağlılığını ve kültürel miraslarını koruma çabalarını vurguluyor. Dünya Göçebe Oyunları'nın, sadece bir spor etkinliği olmanın ötesinde, göçebe halkların kültürel ve tarihsel bağlarını güçlendiren önemli bir platform olduğu bu şekilde daha da belirginleşiyor.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, bu oyunların hem milli sporların yaygınlaşması hem de göçebe halklar arasındaki kültürel bağların güçlenmesi açısından büyük bir fırsat sunduğunu ifade etmiştir. Oyunlar, göçebe halkların zengin kültürel mirasını korumak ve uluslararası bağları güçlendirmek için bir platform görevi görüyor.

Ziyaretçiler, etkinlikte sadece geleneksel sporları izlemekle kalmayacak, aynı zamanda atölyelere katılma, geleneksel el sanatlarını öğrenme ve otantik göçebe mutfağını deneyimleme fırsatı da bulacak. Ayrıca, ürk dünyası ve Orta Asya'da etnosporlar, geleneksel sporların canlandırılması ve yaygınlaştırılmasıyla büyük bir yükseliş gösteriyor. Dünya Göçebe Oyunları da bu yükselişin en dikkat çekici platformlarından biri haline geldi. Sıra dışı programı, zengin kültürel içerikleri, geleneklerin yeniden canlandırılması ve yeni katılımcıların varlığı, bu oyunlara olan ilginin her geçen gün artmasını sağlıyor.

Bu etkinlikte görev alacak 370 hakem, müsabakaların adil ve doğru bir şekilde yürütülmesinde kilit rol oynayacak. Oyunlarda teknik imkanlar da geniş ölçüde kullanılacak ve özellikle hızlı ve takım halinde yapılan atlı spor müsabakalarında görüntülü değerlendirme sistemi devreye sokulacak. Bu yenilikçi uygulamalar, yarışların hem şeffaflığını hem de izleyici deneyimini artıracak. Göçebe Oyunları, hem geleneksel değerleri yaşatırken hem de modern teknolojileri kullanarak büyük bir ilgi uyandırıyor.

Kaynak

Muhammed Tarhan, Kazakistan, 5. Dünya Göçebe Oyunları'na ev sahipliği yapacak Kazakistan, Anadolu Ajansı, Yayın Tarihi: 19.07.2024,https://www.aa.com.tr/tr/dunya/kazakistan-5-dunya-gocebe-oyunlarina-ev-sahipligi-yapacak/3280290, Erişim Tarihi: 08.09.2024.

Sabah, Kazakistan'da dev şölen: 5. Dünya Göçebe Oyunları başlıyor, Yayın Tarihi: 08.09.2024, https://www.sabah.com.tr/spor/tum-sporlar/2024/09/08/kazakistanda-dev-solen-5-dunya-gocebe-oyunlari-basliyor, Erişim Tarihi: 08.09.2024.

Qha, Türkiye- Kazakistan Siyasi İstişareleri Astana'da yapıldı!, Yayın Tarihi: 07.09.2024, https://www.qha.com.tr/turk-dunyasi/turkiye-kazakistan-siyasi-istisareleri-astana-da-yapildi-494329, Erişim Tarihi: 08.09.2024.

TRT Spor, 5. Dünya Göçebe Oyunları başlıyor, Yayın Tarihi: 07.09.2024, https://www.trtspor.com.tr/haber/diger-sporlar/5-dunya-gocebe-oyunlari-basliyor-20033085, Erişim Tarihi: 08.09.2024.

Sırbistan, Fransa ile 12 Rafale savaş uçağı satın almak için 3 milyar avro değerinde bir anlaşma imzaladı. Fransa'nın Dassault Aviation şirketinin jetleri 2029'a kadar Sırbistan'a teslim etmesi planlanıyor. İmza töreninin ardından Vucic ile ortak basın toplantısı gerçekleştiren Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa Birliği'nin güçlü bir Sırbistan'a ihtiyaç duyduğunu söyledi. Sırbistan'ın yerinin Avrupa Birliği olduğunu ifade eden Macron, 'Çok fazla gerginlik söz konusu ve Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı ile birlikte savaş, Avrupa'ya geri döndü. Avrupa Birliği ve üye ülkeler, güçlü ve demokratik bir Sırbistan'a ihtiyaç duyuyor. Sırbistan'ın ihtiyacı ise güçlü ve bağımsız bir Avrupa ki böylece Sırbistan'ın menfaatleri korunabilsin. Sırbistan'ın yeri AB'dir. Sırbistan burada önemli bir rol oynayabilir ve Batı Balkanlar için bir örnek oluşturabilir.' dedi.

Hırvatistan, 2021'de Macron'un Zagreb ziyareti sırasında değeri yaklaşık 1 milyar avro olduğu tahmin edilen 12 Rafale satın almak için bir anlaşma imzalamıştı. Fransa'nın bu adımı Balkan pazarına açılmak ve önemli bir aktör olmak olarak değerlendirilebilir, ancak bu konu elbette Balkan coğrafyasını ve Bosna'yı etkileyecektir. Balkanlardaki silahlanma yarışı her ülkeyi başka bir ülkenin kapısına götürebilir ve daha büyük güçleri bu oyuna dahil edebilir.

Bosna savaşı (1992-1995), Sosyalist Federal Yugoslavya Cumhuriyeti'nin dağılması sürecinde (1991-1995), Bosna-Hersek'in Slovenya ve Hırvatistan'ın ardından Yugoslavya'dan ayrılması üzerine başlamıştır. Savaş, Sırp ve Hırvat milliyetçiliklerinin Bosna-Hersek'i parçalayarak Sırbistan ve Hırvatistan'ın topraklarını genişletme planından kaynaklanmıştır. Günümüzde hala Sırbistan, Hırvatistan ve Bosna arasında krizler yaşanmaktadır. Son olarak Sırp plakalı araçların Bosna'ya girerken sorun yaşaması sonucu ortaya çıkan plaka krizi buna örnektir. Durum böyleyken silahlanma yolunda atılan her adım diğer devlet tarafından tehdit olarak algılanmaktadır.

Hırvatistan'ın Sırbistan kadar bu yarışa dahil olmadığını da belirtmek gerekmektedir. Hırvatistan Cumhurbaşkanı Zoran Milanoviç, 'Sırbistan Rafale'yi alacak, elimizde yok. Sırplar bir haftalık, hiçbir zaman patlak vermeyecek hayali savaş için silahlanıyorlar. Fransa ve Amerika sadece kendi çıkarlarını düşünüyorlar: Dünyanın işleyişi böyle.' Diyerek büyük güçlerin savaşı körüklediğinin altını çizmiştir.

Bu olgular Bosna'yı bir uluslararası örgüte katılmaya itmektedir. Halkın beklentisi bu yönde olsa da yıllardır süren ekonomik durgunluk, devam eden büyük ölçekli beyin göçü ve ülke liderlerinin tırmanan milliyetçi söylemler karşısında ortak bir zemin bulamaması, toplumun beklentilerini azaltmıştır. Ancak buna rağmen AB üyeliği için ilk başvurusundan sekiz yıl sonra Bosna'ya adaylık statüsü verdi. NATO konusunda ise Bosnalı Sırp lider Milorad Dodik tutumunda kararlı: yaklaşık 3,2 milyonluk Balkan ülkesi, o bu konuda söz sahibi olduğu sürece asla ittifaka katılamayacak.

Bosna'nın bir ittifaka katılması muhtemeldir ve bunun AB olması mümkün görünmektedir. Bu durum halk için olumlu bir hava yaratacaktır. Cumhurbaşkanı Macron'un Sırbistanı'da AB'ye dahil etme isteği gerçekleşirse Balkanlardaki gergin hava azalabilir.

Haber

Kaynak: AA, 04 Eylül 2024

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Yüksek Düzeyli Stratejik İş birliği Konseyi Toplantısı'na başkanlık etti. Toplantı sonrası iki ülke arasında çeşitli alanlarda 17 anlaşma imzalandı. Erdoğan ve es-Sisi, imza töreninde iki ülke arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi adına atılan bu adımları memnuniyetle karşıladı.

TÜRKSAM Analiz

Türkiye ve Mısır hem tarihî hem de bölgesel açıdan büyük bir öneme sahip olan iki ülkedir. On yıllar boyunca Osmanlı İmparatorluğu himayesinde kalan Mısır, Soğuk Savaş yıllarındaki bloklar arası denge ve Arap Baharı sürecinde farklı taraflarda yer almalarına rağmen, bölgesel dinamikler çerçevesinde birbirlerinden ayrılmadılar. Mısır'da 2013 yılında yaşanan askerî darbe sonrası iki ülke arasında diplomatik ilişkiler duraksadı. Ancak, jeopolitik gereklilikler ve bölgesel çıkarlar, Türkiye ve Mısır'ı yeniden iş birliği arayışına sürükledi. Son yıllarda Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları, Libya'daki güç dengeleri ve Hamas meselesi gibi konular, iki ülke arasındaki iletişimin tekrar canlanmasına sebep oldu.

Gelinen noktada Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi'nin 4 Eylül 2024 tarihinde Ankara'ya diplomatik ziyarette bulunmasıyla Türkiye ve Mısır, tarihsel süreç içerisinde inişli çıkışlı bir seyir izleyen ilişkilerini yeni bir adıma taşıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi'nin Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Yüksek Düzeyli Stratejik İş birliği Konseyi Toplantısı'nda bir araya gelmeleri, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden inşa edilmesi adına önemli bir kilometre taşı olarak değerlendirilmektedir. Toplantı sonrası imzalanan 17 anlaşma, Türkiye ve Mısır arasında ekonomik, ticari, enerji, savunma ve turizm gibi pek çok alanda stratejik iş birliğini derinleştirmesi beklenilmektedir.

Erdoğan ve Sisi'nin Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya gelmeleri, diplomatik ilişkinin normalleşmesinde en somut adımlardan biri olmuştur. İki liderin gerçekleştirdiği Yüksek Düzeyli Stratejik İş birliği Konseyi toplantısı, uzun zamandır süren diplomatik gerginliğin ardından atılan en önemli adım olarak değerlendirilmektedir. Bu buluşma görüşme doğrultusunda alınan kararlar, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkilerin yeniden canlandırılması değil, aynı zamanda bölgesel denge stratejilerinin yeniden şekillendirilmesi açısından da kritik bir öneme sahiptir.

Türkiye ve Mısır arasında ticaret hacmini artırmak amacıyla imzalanan anlaşmalar, iki ülke ekonomisinin karşılıklı olarak büyümesine katkı sağlayacaktır. Özellikle gümrük vergilerinin düşürülmesi ve yatırım planları gibi adımlar, iş dünyası için yeni fırsatlar yaratacaktır.

İki ülke arasındaki lojistik hatların geliştirilmesi konularında iş birliğini içeren anlaşmalar, bölgedeki enerji güvenliği açısından kritik bir rol oynayacak. Bu durum, iki ülkenin enerji arz talebini sağlarken, aynı zamanda Avrupa'ya gaz ihracatı konusunda yeni kapılar açabilir. Savunma sanayi alanında teknoloji transferi ve ortak üretim gibi konuları içeren anlaşmalar, iki ülke arasında güvenlik iş birliğini attırması beklenmektedir. Orta Doğu'daki güvenlik tehditlerine karşı ortak hareket etme kabiliyetini güçlendirecek olan bu adımlar, bölgesel istikrar açısından da önemlidir. Bunların yanı sıra Türkiye ve Mısır, turizm alanında da iş birliğini derinleştirecek adımlarda öne çıkmaktadır. Ortak kültürel miras ve tarihi bağları öne çıkaran projeler, her iki ülkenin turizm gelirlerini artıracak. Aynı zamanda, kültürel diplomasi açısından da pozitif bir etki yaratması beklenmektedir.

Bu anlaşmaların imzalanmasıyla birlikte Türkiye ve Mısır, ekonomik alanda karşılıklı kazanç elde etme fırsatları yakalaması beklenmektedir. Özellikle enerji alanındaki iş birliği, her iki ülkenin de stratejik enerji güvenliğini pekiştirecek. Türkiye, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarına erişimini artırırken; Mısır ise Avrupa'ya enerji ihraç eden önemli bir aktör olma yolunda adımlar atacak. Ekonomik büyümenin ötesinde, bu iş birliği siyasi alanda da önemli getiriler sunacak. Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu artırması, Mısır'ın ise Arap dünyasındaki konumunu güçlendirmesi bekleniyor.

Türkiye-Mısır iş birliği, yalnızca iki ülke için değil, aynı zamanda bölgesel ve uluslararası dengeler açısından da büyük bir öneme sahiptir. Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki güç dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde, bu anlaşmaların bölgedeki diğer aktörler üzerinde de önemli etkileri olacak. Özellikle ABD, Rusya ve AB gibi küresel güçlerin bu iş birliğine nasıl tepki vereceği merak konusu. Türkiye ve Mısır'ın ortak hareket etmesi, bölgesel meselelerde daha etkin bir rol üstlenmelerine olanak tanıyacak.

Elbette, diplomatik normalleşme sürecinin önünde bazı zorluklar da bulunuyor. Geçmişte yaşanan politik anlaşmazlıklar ve iki ülkenin farklı bölgesel çıkarları, bu iş birliğinin önündeki potansiyel engeller arasında yer almaktadır. Ancak bu ziyaret göz önünde bulundurulduğunda, her iki ülkenin de pragmatik bir yaklaşımla bu zorlukların üstesinden gelme iradesine sahip olduğu görülmektedir. Özellikle enerji, ticaret ve güvenlik alanlarında sağlanan mutabakatlar, bu sürecin kalıcı bir barış ve iş birliği ortamına dönüşmesi için umut vadediyor.

Erdoğan ve Sisi'nin başkanlık ettiği Yüksek Düzeyli Stratejik İş birliği Konseyi Toplantısı, Türkiye ve Mısır'ın bölgesel rekabetten stratejik iş birliğine evrilen ilişkilerinin en somut göstergelerinden biridir. İmzalanan 17 anlaşma, sadece iki ülke arasındaki bağları güçlendirmekle kalmayacak, aynı zamanda Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Doğu Akdeniz'deki dengeleri de önemli ölçüde etkileyecek. Bu adımlar, Türkiye ve Mısır'ın ortak bir gelecek inşa etme yolunda attığı cesur adımlar olarak tarihe geçecektir.

Haber

Kaynak: The Independent Turk, 5 Eylül 2024

Son dönemde Mısır'ın Somali'deki askeri varlığı, Somali'de dikkat çeken bir hamle haline geldi. Etiyopya ile su kaynakları üzerindeki gerilim devam ederken, Mısır'ın bu adımı bölgedeki stratejik dengeleri yeniden şekillendiriyor. Hem Nil Nehri üzerindeki rekabet hem de Kızıldeniz'deki erişim mücadeleleri, bölgedeki güç dinamiklerini daha da karmaşık hale getiriyor.

TÜRKSAM Analiz

Mısır'ın Somali'deki askeri varlığı, bölgedeki güç dengelerini ve Afrika stratejisini yeniden şekillendiren önemli bir gelişme olarak dikkat çekmektedir. Bu hamle, özellikle Etiyopya ile Mısır arasındaki tarihi rekabetin bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Etiyopya'nın Büyük Etiyopya Rönesans Barajı (Hedasi) üzerinden Nil Nehri'nin akışını kontrol etme girişimi, iki ülke arasındaki gerilimin temelinde yatmaktadır. Mısır'ın, barajın tamamlanmasına ve Etiyopya'nın su kaynaklarını daha fazla kontrol etmesine karşı verdiği diplomatik mücadelenin yanı sıra, Somali'deki askeri varlığı, bu stratejik denklemi farklı bir boyuta taşımıştır.

Mısır, Mogadişu ile imzalanan ortak savunma anlaşması çerçevesinde Somali'ye 10 bin asker gönderme kararı, almıştır. Bu durum, Kahire'nin, Etiyopya'nın Somaliland ile imzaladığı mutabakat zaptına bir misilleme olarak değerlendirilmektedir. Etiyopya'nın Kızıldeniz'e erişme arzusu, Mısır'ın bu bölgedeki güvenlik endişelerini derinleştirmektedir. Mısır, Somali'deki varlığıyla yalnızca Etiyopya'nın Kızıldeniz'deki etkisini sınırlamakla kalmayarak aynı zamanda Afrika Boynuzu'nda jeopolitik bir üstünlük sağlama hedefini gütmektedir.

Kahire, Nil Nehri üzerindeki tarihi haklarını savunma noktasında askeri güç kullanımını ön plana çıkararak, Addis Ababa'ya caydırıcı bir mesaj vermektedir. Somali'deki askeri varlık, Mısır'ın Etiyopya'ya karşı daha aktif ve askeri temelli bir strateji izlediğini göstermektedir. Etiyopya'nın Kızıldeniz'e ulaşma hamleleri, sadece Mısır'ın değil, aynı zamanda bölgedeki uluslararası ticaret ve güvenlik dengelerini de etkilemektedir. Mısır, Süveyş Kanalı'nın stratejik önemi ve bölgedeki seyrüsefer güvenliği açısından bu gelişmeleri yakından izlemektedir. Bu bağlamda, Mısır'ın Somali'deki askeri gücünün yarısının Somali ordusuna eğitim vermesi ve burada kalıcı bir askeri varlık oluşturma potansiyeli de dikkate değer bir durumdur. Bu hamle, Mısır'ın Afrika'daki daha geniş stratejik hedeflerini gerçekleştirme noktasında önemli bir adım olarak görülmektedir. Aynı zamanda Mısır, Nil sularını kontrol etme kapasitesine sahip olan Etiyopya'nın bölgedeki güç projeksiyonunu sınırlamaya çalışmaktadır.

Mısır'ın Afrika'daki hamleleri sadece Etiyopya ile sınırlı kalmamıştır. Son yıllarda Mısır'ın Kenya, Eritre gibi Etiyopya'nın komşularıyla imzaladığı savunma işbirliği anlaşmaları, Kahire'nin bölgedeki askeri varlığını güçlendirme çabalarının bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Bu gelişmeler, Mısır'ın Nil Nehri üzerindeki haklarını koruma ve Etiyopya'nın baraj projelerine karşı daha sert bir duruş sergileme stratejisini pekiştirmektedir.

Sonuç olarak, Mısır'ın Somali'deki askeri varlığı, yalnızca Somali'nin iç güvenliği ve Afrika Boynuzu'ndaki denge açısından değil, aynı zamanda Nil Nehri sularının kontrolü ve Kızıldeniz'deki jeopolitik çekişmeler bakımından da büyük önem taşımaktadır. Mısır, bu askeri varlıkla Etiyopya'ya yönelik caydırıcı bir mesaj verirken, aynı zamanda Afrika'da daha geniş bir stratejik rol üstlenmeyi hedeflemektedir.

RAPORA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ.

Haber

Kaynak: BBC News, 1 Eylül 2024

Gazze Şeridi'nde Hamas tarafından rehin tutulan altı kişinin cesetlerinin askerler tarafından bulunması İsrail'de ulusal öfkeye neden oldu. On binlerce protestocu Tel Aviv, Kudüs ve diğer şehirlere akın ederek, Başbakan Binyamin Netanyahu ve hükümetini, 7 Ekim saldırılarında Hamas tarafından rehin alınan kişilerin serbest bırakılması için bir anlaşmaya varmak adına yeterince çaba göstermemekle suçladı.

TÜRKSAM Analiz

7 Ekim 2023'te başlayan Hamas-İsrail Savaşı'nın kökenleri İsrail'in Filistin halkına sergilemiş olduğu baskıcı tutumları dolayısıyla yakın geçmişe dayanmaktadır. Taraflar 2008, 2009, 2012 ve 2014 yıllarında bir dizi çatışmalarda bulunmuş, 7 Ekim 2023'te ise Hamas'ın silahlı kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın İsrail'e karşı başlattığı saldırı üzerine şiddetli ve uzun soluklu savaş başlamıştır. 11 aydır devam eden savaş, büyük can kayıpları ve derin trajediler ile bilhassa Gazze halkı özelinde uzun süreli travmalara yol açmış ve açmaya devam etmektedir. Ancak bu travmatik durum yalnızca Gazze halkını değil İsrail halkının önemli bir kısmını da etkilemiştir.

İsrail'de aylardır devam eden Netanyahu yönetimine karşı protestolar Gazze'deki 6 İsrailli esirin, İsrail bombardımanı sonucu hayatını kaybetmesi ile tırmanmış, İsrail'de zaten var olan hükümet karşıtı protestoları şiddetlendirmiştir. İsrail ordusunun, Gazze Şeridi'nin Refah kentinde bir tünelde 6 İsrailli esirin cesedine ulaşıldığını açıklamasının ardından, Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları bir video yayınlamıştır. Videoda, İsrailli tutukluların ailelerine hitaben, 'Bir anlaşma sağlandığında esirlerin serbest bırakılacağı ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Philadelphi Koridoru'nun kontrolünü şart koşan madde ile esirleri kurtarmak yerine Philadelphi Koridoru'nu tercih ederek esirleri kasten öldürdüğü' ifadeleri yer aldı. Olayın ardından uluslararası kamuoyunda zaten tartışmalı bir isim olan Netanyahu, siyasi nedenlerle Hamas ile esir takası anlaşması yapmamakla suçlanarak tüm dünyanın ardından kendi halkından da tepki görmeye başladı.

Hükümetin ateşkes ve esir takası anlaşması konusunda isteksizliğini eleştiren İsrail'in en büyük işçi sendikası Hisdatrut, 'Gazze'deki İsrailli esirler öldürülürken kayıtsız kalamayacaklarını, anlaşmanın her şeyden önemli olduğunu ve bir an önce sağlanması gerektiğini' belirterek halkı greve davet etti. Gazze Şeridi'ndeki İsrailli esirlerin aileleri de sendikanın grev kararını memnuniyetle karşıladıklarını duyurdu. Bunun üzerine 1 Eylül tarihinde başlayan grev kapsamında, İsrail'in dünyaya açılan kapısı niteliğindeki Tel Aviv'in Ben-Gurion Havalimanı'nda yerel saatle 08.00'den itibaren uçuşlar durduruldu. İsrail genelinde yeme içmeye yönelik işletmeler, sinema salonları ve eğlence mekanları ise esir ailelerine destek için pazar akşamından itibaren kepenk kapatacağını duyurarak müşterilerine 'gösterilere katılmaları' çağrısında bulundu. Bazı belediye ve yerel yönetimler de aynı şekilde ülke genelinde greve katılacağını duyururken hukuk firmaları eylemlere katılanlara destek olacağını açıkladı. İsrail'in Kanal11, Kanal12, Kanal13 gibi televizyon kanalları akşam saatlerinde eğlence programlarını iptal ettiklerini bunun yerine 'Gazze'deki esirlerle ilgili programlar' yayınlayacaklarını duyurdu. Gösteriyi organize eden gruplar, Tel Aviv'deki protestolara yaklaşık 300 bin kişinin katıldığını, ülke genelinde ise gösterilere katılımın 500 bini aştığını belirtti. Göstericiler ile arbede yaşayan İsrail polisi, atlı birlikler ve ses bombasıyla müdahale etti.

Yaşanan son olaylar, İsrail ile Hamas arasındaki çatışmaların, kamuoyu ve sivil toplum üzerinde derin etkiler yarattığını açıkça göstermektedir. İsrail hükümetinin esir takası konusundaki isteksizliği zaten var olan toplumsal huzursuzluğun artmasına neden olmuştur. Hisdatrut sendikasının grev kararı ve esir ailelerinin tepkisi, hükümetin politikalarının geniş bir kesim tarafından kabul görmediğini ve halkın bu konuda aktif bir tutum sergilediğini ortaya koymaktadır. Günlerce süren protestoların halkın hükümet üzerindeki baskı yaratmak istemesi olarak değerlendirilmesi mümkündür. Bu durum her ne kadar kamuoyu desteğinden yoksun olan Netanyahu hükümetinin izlediği stratejileri yeniden gözden geçirmesi gerektiğini gösterse de, Netanyahu izlediği politikalardaki kararlılığını henüz korumaktadır.

BRICS, dünya ekonomisinin artan etkilerini yumuşatmak için 2006 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin ortak iş birliği ile kurulmuştur. Bu iş birliğine 2010 yılında Güney Afrika da dahil olmuştur. 2014 yılında ekonomik iş birliği ve kalkınmaya yönelik bir adım olarak; Yeni Kalkınma Bankası'nı (New Development Bank/NDB) kurulmuştur. Bu adım ile üye ülkelerin daha bağımsız bir ekonomiye sahip olması amaçlanmıştır. Bununla birlikte; 'NDB, 2022 yılı sonuna kadar bu tür projeler için yaklaşık 32 milyar dolar finansman sağlamıştır.'[1]

Genel olarak BRICS'in temel amacı, Kuzey Amerika ve Batı Avrupa'nın daha zengin ülkelerinin siyasi ve ekonomik gücüne meydan okumak, gelişmekte olan ülkelerin uluslararası arenada daha fazla söz sahibi olmasını sağlamaktır. 2023 yılında BRICS'e ev sahipliğini yapan Güney Afrika'da iş birliğinin içine Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin ülkelerinin de 2024'te katılması kararlaştırıldı. Fakat Ocak 2024'te Sudi Arabistan yetkilisi üye olarak katılmadıklarını açıklarken, Güney Afrika hükümeti ise daha sonra bu üyeliği teyit etmiştir. Arjantin de davet almış olmasına rağmen, Devlet Başkanı Javier Milei'nin göreve gelmesinden kısa süre sonra Aralık 2023'te üyelikten çekilmiştir. BRICS'in içinde Çin ve Rusya gibi güçler de yer almaktadır ve bu yönüyle 'dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 45'ini ve dünya gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) büyük bir bölümünü temsil ediyor. BRICS ülkelerinin toplam ekonomisi 28,5 trilyon dolara ulaşmakta ve bu rakam, dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 28'ine denk gelmektedir.'[2]

Trinity College Dublin'den Prof. Padraig Carmody'ye göre Çin, bu iş birliği ile küresel gücünü ve etkisini, özellikle Afrika'da artırmayı ve küresel güneyin öncü sesi olmayı hedeflemektedir. Rusya ise Batı'ya karşı verdiği mücadelenin bir parçası olarak görmekte ve Ukrayna'nın işgali sonrasında uygulanan yaptırımların üstesinden gelmek için bu iş birliğini kullanmayı amaçlamaktadır.

Üye ülkelerin ortak amaçları ise; bölgesel sorunların çözümü olarak İran'ın nükleer programı ve Libya, Suriye, Afganistan gibi çatışma bölgelerindeki sorunların çözümü için ortak çaba sarf etmek, Üye ülkeler arasındaki bankacılık işbirliğini güçlendirmek ve finansal entegrasyonu artırmak amacıyla BRICS Bankalar arası işbirliği mekanizmasının oluşturulması olarak nitelendirilebilir. '2024 BRICS zirvesine Rusya, Ekim ayında Kazan şehrinde ev sahipliği yapacak. Devlet Başkanı Vladimir Putin, bu zirvede BRICS'in uluslararası finans sistemindeki rolünü artırmayı, BRICS para birimlerinin kullanımını genişletmeyi ve bankalar arasında işbirliğini geliştirmeyi hedeflediğini belirtti. Ayrıca, vergi ve gümrük makamları arasındaki iş birliğinin teşvik edilmesi de Putin'in öncelikleri arasında yer alıyor.'[3] Ayrıca, BRICS ülkeleri dünya ham petrolünün %45'ini üretmektedir. Bu durum, BRICS'in küresel enerji piyasasında önemli bir oyuncu olduğunu göstermektedir.

BRICS'i Türkiye açısından değerlendirdiğimizde Avrupa Birliğine kıyasla daha esnek kuralcı yapısı olmaması tercih sebebidir. Fakat Türkiye'nin NATO üyeliği bakımından değerlendirdiğimizde bir gerilim kaynağı olabilir. 'Türkiye'nin BRICS grubuna olası üyeliği, Türkiye'nin uluslararası arenada yeni bir konum arayışının ve ekonomik pragmatizminin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Bu üyelik, Türkiye'nin ekonomisini çeşitlendirmesine, dış şoklara karşı daha az savunmasız hale gelmesine ve jeopolitik nüfuzunu genişletmesine olanak tanıyabilir.'[4] Türkiye'nin BRICS üyeliği, AB ile ilişkilerini ve küresel olarak ekonomideki rolünü değiştirebilir.

Berthold Kuhn'a göre Türkiye'nin BRICS'e katılmasının çok kutuplu bir dünya düzenine doğru atılmış bir adım olarak açıklanabilir ve AB ile ticari ilişkilerini etkileyebileceği gibi, BRICS ülkeleri ile yapılan ihracat ve ithalat hacmi büyük oranda artabilir. Bu durum, finans piyasalarında değişiklikleri beraberinde getirebilir. Son günlerde Türkiye'nin BRICS'e katılması söylentileri gündemde yankı uyandırmıştır. Buna istinaden dış politika açısından baktığımızda; 'Türkiye, BRICS'e üyelik yoluyla küresel kurumlarda nüfuz kazanmayı hedefleyebilir. Bu bağlamda, Türkiye'nin BRICS toplantılarında gözlemci statüsü arayarak, grup içindeki önemli tartışmalara katılması ve ikili anlaşmalar yaparak ekonomik ve siyasi işbirliğini derinleştirmesi beklenebilir.'[5]

Ekonomik olarak yeni pazar arayışı ve fayda sağlayacak yatırımlar Türkiye açısından önemli bir adım olsa da bu yeni ortaklıklar ABD, AB ve NATO ile var olan ilişkileri karmaşıklaştıracaktır. Ancak uzun yıllar boyunca AB üyeliği için bekleyen Türkiye'nin BRİCS'e yönelmesi bağımsız olarak kendi çıkarlarını gözeten bir dış politika izlediğinin bir göstergesidir. 'Cumhurbaşkanı Erdoğan, temmuz ayında yaptığı açıklamada, 'BRICS'i başka hiçbir yapıya alternatif olarak görmüyoruz ' [6]dedi. Buna istinaden; 'Erdoğan, cumartesi günü yaptığı açıklamada, 'Türkiye, Doğu ve Batı ile ilişkilerini eş zamanlı olarak geliştirirse güçlü, müreffeh ve saygın bir ülke haline gelebilir.'[7] diyerek çok taraflı dış politikanın Türkiye için önemli olduğunu vurguladı.

Değerlendirme

İleriye dönük olarak baktığımızda Türkiye'nin BRICS'e katılımı, Ekim ayında Rusya'nın Kazan kentinde düzenlenecek olan BRICS zirvesinde tartışılacaktır. Kremlin, Türkiye'nin çıkarlarını desteklemekte, ancak Türkiye'nin bloğa katılıp katılmayacağı konusu hala belirsizdir bu durum neticelendirilirken özellikle NATO ile ilişkilerin sekteye uğramaması açısından dikkatli hareket edilmesi gerekmektedir. Türkiye için bir alternatif olarak sunulan BRICS değerlendirme sürecinde Türkiye'nin BRICS'teki konumunu dolayısı ile Karadeniz bölgesindekine benzer güvenlik konularında NATO'ya yardım etmek için kullanabilecek stratejik bir köprü olarak kendini konumlandırabilir. bu jeopolitik stratejinin nasıl bir yol izleyeceği ise tam olarak merak konusudur ancak günümüz uluslararası ilişkileri açısından yeni bir denge politikası izlenebilir.[8]

[1] BBC, Brics: What is the group and which countries have joined?, https://www.bbc.com/news/world-66525474, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

[2] Medyascope, Türkiye'nin katılmak için başvuru yaptığı BRICS hakkında ne biliyoruz?, https://medyascope.tv/2024/09/02/turkiyenin-katilmak-icin-basvuru-yaptigi-brics-hakkinda-ne-biliyoruz/, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

[3] BBC, Brics: What is the group and which countries have joined?, https://www.bbc.com/news/world-66525474, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

[4] Focus Online, Abkehr vom Westen? Türkei strebt nach BRICS-Mitgliedschaft - was hinter dem geopolitischen Schachzug steckt, https://www.focus.de/experts/tuerkei-denkt-an-brics-mitgliedschaft-erdogan-flirtet-mit-putin-xi-und-modi-was-das-fuer-den-westen-bedeutet_id_260008192.html, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

[5] Focus Online, Abkehr vom Westen? Türkei strebt nach BRICS-Mitgliedschaft - was hinter dem geopolitischen Schachzug steckt, https://www.focus.de/experts/tuerkei-denkt-an-brics-mitgliedschaft-erdogan-flirtet-mit-putin-xi-und-modi-was-das-fuer-den-westen-bedeutet_id_260008192.html, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

[6] F İnternational, Brics: la Turquie a soumis une demande d'adhésion au bloc des pays émergents, https://www.lefigaro.fr/international/brics-la-turquie-a-soumis-une-demande-d-adhesion-au-bloc-des-pays-emergents-20240903, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

[7] France 24, Brics : la Turquie a soumis une demande d'adhésion au bloc des pays émergents, https://www.france24.com/fr/asie-pacifique/20240903-brics-la-turquie-a-soumis-une-demande-d-adh%C3%A9sion-au-bloc-des-pays-%C3%A9mergents, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

[8] Kettner Edelmetalle, Türkei strebt Mitgliedschaft in BRICS-Staaten an: Ein geopolitisches Manöver?, https://www.kettner-edelmetalle.de/news/turkei-strebt-mitgliedschaft-in-brics-staaten-an-ein-geopolitisches-manover-02-09-2024, Erişim Tarihi: 01.09.2024.

Haber

Kaynak: The Hill, 30 Ağustos 2024

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı'nın 25 Ağustos tarihli açıklamasına göre, 'Belarus'un silahlı kuvvetleri, tanklar, toplar, çoklu fırlatma roket sistemleri, hava savunma sistemleri ve mühendislik ekipmanları da dahil olmak üzere, Özel Harekat Kuvvetleri, silahlar ve askeri teçhizat ve önemli sayıda personeli, tatbikat bahanesiyle Ukrayna'nın kuzey sınırına yakın Gomel bölgesinde yoğunlaştırıyor.

TÜRKSAM Analiz

Belarus'un Ukrayna sınırına yaptığı askeri yığınak ve Moskova ile artan stratejik yakınlaşması, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın gidişatını değiştirebilecek kritik bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko'nun Rusya'ya verdiği stratejik destek ve son dönemdeki askeri gelişmeler, Batı'yı ve Kiev yönetimini endişelendiren unsurlar arasında yer almaktadır. Minsk yönetiminin Moskova ile giderek derinleşen askeri iş birliği, Belarus'un Rusya-Ukrayna Savaşı'na doğrudan dahil olma ihtimalini güçlendirmektedir. Bu gelişmeler, savaşın coğrafyasını genişletebilecek ve çatışmaları daha karmaşık bir hale getirebilecek potansiyel riskler taşımaktadır. Belarus'un savaşa dahil olması durumunda, Ukrayna için doğu ve güney cephelerindeki savaşın, yeni bir kuzey tehdidi ile birleşmesi, bölgedeki askeri dengelerin ciddi şekilde sarsılmasına neden olacaktır.

Minsk yönetimi, aslında Rusya'nın Ukrayna'yı işgalini en başından beri, hatta işgalden önce destekler pozisyondadır. Belarus, Rus güçlerinin haftalar öncesinde kendi topraklarında eğitim almasına müsaade etmiştir. Bu birlikler ülkeyi hiç terk etmeyerek, Rus güçleri işgalden önce Ukrayna ile Belarus sınırında toplanmıştır.

Rusya, sahip olduğu nükleer gücü ile Ukrayna'ya karşı taktik nükleer silahlar kullanabileceği yönündeki tehditlerini vurgulamayı amaçlayan bir hamleyle, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Mart 2023'te Rusya'nın bu tür silahları bir nükleer paylaşım anlaşması kapsamında Belarus'a konuşlandıracağını duyurmuştur. Bu amaçla, İskender kısa menzilli nükleer kapasiteli balistik füze fırlatıcılarını transfer etmiştir. Rusya, daha sonra Belarus birliklerini füze sistemlerini çalıştırmak üzere eğitmeye başlamıştır. Benzer şekilde Minsk de Rus birliklerine keşif, elektronik savaş ve kara tabanlı hava savunması dahil olmak üzere bir dizi destek sağlamaya devam etmektedir. Savaş sebebiyle yaralanan Rus askerleri Belarus hastanelerinde tedavi edilmektedir.

Belarus, Ukrayna'nın 1084 km'lik sınırı boyunca asker yığdığına dair açıklamasına itiraz etmemiştir. Nitekim Belarus Savunma Bakanlığı, tankları Ukrayna sınırına sevk ettiğini duyururken, Belarus Devlet Başkanı Lukaşenko da 18 Ağustos'ta ülke ordusunun yaklaşık üçte birinin sınıra yerleştirildiğini bizzat açıklamıştır. Ertesi gün, sınıra daha fazla asker göndereceğini belirterek, bunların arasında hava savunma birlikleri ve ek uçakların da olacağını dile getirmiştir. Takviye, Belarus'un işgalin başlangıcından bu yana Rus kuvvetlerine sağladığı istikrarlı desteğin en güncel ve en tehditkar boyutunu ortaya koymaktadır.

Ukrayna sınırına ve Çernobil Nükleer Santrali'ne yakın bölgede tatbikat yapılması, Kiev tarafından ulusal güvenliğine bir tehdit olarak algılanmıştır. Ukrayna, yaşanan gelişmelerden sonra Belarus tarafından gelecek bir saldırıya meşru müdafaa hakkı kapsamında yanıt verileceği açıklamasını yapmıştır. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, 26 Ağustos tarihinde 'Belaruslu yetkilileri Moskova'nın baskısı altında ülkeleri için hata yapmamaları konusunda uyarıyoruz' demiştir.

Belarus'un asker yığınağı, binlerce askerinin Ukrayna topraklarına girmesini planladığını tam anlamıyla göstermemektedir. Bunun yerine, Ukraynalıları sahip olduğu askeri gücü ile sarsma hedefinin olduğu söylenebilir. Kursk ile bölgedeki konumlarını sağlamlaştırmaya çalışan Ukraynalılar, ülkelerinin içinde Rusya'nın ağır saldırılarına maruz kalmış durumdadır. Ukrayna birliklerinin, kuzeydeki Belarus sınırına yeniden konuşlandırılması ise pek kolay olmayacaktır. Rus taktik nükleer silahlarının Belarus'a yerleştirilmesi ve bu son gelişme, Ukrayna'ya nükleer bir saldırı olacağı hususunda endişeleri körüklemektedir. Ancak Belarus'un müstakil bir ülke olarak bu durumun sonuçlarını göze alıp alamayacağı tartışmalıdır.

Haber

Kaynak: AA, 27 Ağustos 2024

Fransa, Telegram'ın kurucusu Pavel Durov'u otoritelere bilgi vermeyi reddetmekle suçluyor. Durov, 24 Ağustos'ta gözaltına alındı ve 12 suçla ilgili soruşturma altında, Fransa Cumhurbaşkanı Macron bu durumun siyasi olmadığını belirtti ancak Rusya bu konuda endişeli.

TÜRKSAM Analiz

Telegram'ın kurucusu Pavel Durov'un Fransız güvenlik güçlerince gözaltına alınması, dünya kamuoyunda adeta bir şok etkisi yarattı. Rus uyruklu Durov'un tutuklanması, kişisel özgürlükler ve dijital haklar ekseninde yeni tartışmaları ateşlerken, ifade özgürlüğü ve bireysel mahremiyet konularında Fransa'nın Batı değerlerine olan bağlılığını sorgulattı. Bu durum, Rusya'nın şiddetli tepkisine yol açarak iki ülke arasındaki kırılgan ilişkileri daha da karmaşık hale getirdi.

Gözaltı gerekçeleri arasında otoritelere bilgi vermemek, siber taciz ve Telegram uygulamasının istismar edilmesinden sorumlu tutulmak da dahil olmak üzere toplamda 12 farklı suç bulunmaktadır. Paris Cumhuriyet Savcısı Laure Beccuau, Durov'a yönelik suçlamalar arasında yasa dışı işlemler, çocuğun cinsel istismarı, dolandırıcılık ve yetkililere bilgi vermeyi reddetme gibi suçların bulunduğunu belirtmiştir.

Durov'un hem Rusya hem de Fransa vatandaşı olması iki ülke arasında diplomatik bir krize yol açmıştır. Rus kökenli olan Durov, aynı zamanda Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve St. Kitts ve Nevis Adası vatandaşlıklarına da sahiptir. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'a göre, bu soruşturmanın hiçbir siyasi boyutu bulunmamaktadır. Ancak Rusya, Telegram'ın Rus ordusu tarafından sıklıkla kullanılması ve hassas bilgilerin Telegram üzerinden paylaşılması sebebiyle endişelidir. Rusya, bu endişesini Rusya Dış İstihbarat Servisi Başkanı Sergey Naryshkin aracılığıyla resmi haber ajansları TASS'a yaptığı açıklamada Telegram'ın kurucusu Pavel Durov'un Batılı yetkililere hassas verileri açıklamayacağına inandığını dile getirmiştir.

Tutuklanma sonrasında Telegram'dan gelen açıklamaya göre platformun sahibi, o platformun istismar edilmesinden sorumlu tutulmamalıdır. Ancak Pavel'in bu duruma karşı bir tedbir almaması da eleştirilmektedir. Telegram tarafından yapılan açıklamada, moderasyon politikasının 'endüstri standartlarına uygun olduğu ve sürekli olarak geliştirildiği' vurgulanırken, bir platformun veya sahibinin kötüye kullanım durumlarından sorumlu tutulmasının 'saçmalık' olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, yaklaşık bir milyar kullanıcının Telegram'ı iletişim ve bilgi paylaşım aracı olarak kullandığına dikkat çekilerek, sorunun yakında çözüleceği beklentisi de ifade edilmiştir.

Rusya'nın eski Devlet Başkanı Dmitri Medvedev'e göre Durov soruşturmasının ırkçı bir tarafı bulunmaktadır. Nitekim Medvedev'e göre 'parlak bir dünya vatandaşı' olmak isteyen Pavel'in bu hesabı tutmamış ve artık dünya karşısında bir Rus olarak 'öngörülemez' ve 'tehlikeli' olarak değerlendirilmektedir. Medvedev'in bu iddiasına karşılık Macron'un açıklaması, uluslararası kamuoyuna ışık tutar nitelikte olmakla beraber, Pavel soruşturmasının bir diplomatik krize yol açması ihtimali gündeme gelmiştir.

Kremlin sözcüsü Peskov suçlamaların ciddiyetine değinerek eğer bu suçlama için ciddi kanıtlar sunulmaz ise düşünce ve ifade özgürlüğünün bir iş adamına yapılan ağır suçlamalar dolayısıyla baltalanacağını dile getirmiştir. Rusya, Durov'a her türlü desteği sağlayacağını ancak aynı zamanda Fransa vatandaşı olmasının durumu zorlaştırdığını belirtmiştir. Rusya'nın tepkilerinin yanı sıra X'in sahibi Elon Musk da Durov'un bir an önce serbest bırakılmasını destekler nitelikte açıklamalar yapmıştır.

Moskova yönetimi ve Durov arasındaki yaşanmış olaylara baktığımız zaman, 2018-2020 yılları arasında Telegram'ın Rusya'da engellenmesi, Batılı Sivil Toplum Kuruluşları (STK) tarafından eleştiri konusu olmuştur. Bunun üzerine Rusya Dışişleri Bakanlığı yaptığı yazılı açıklamada, Bakanlık Sözcüsü Maria Zakharova aracılığıyla okları tekrar Batılı STK'lara yöneltmiştir. Geçmişte bu duruma sessiz kalmayan STK'ların, Pavel'in tutuklanmasına ses çıkarıp çıkarmayacakları ise merak konusudur.

28 Ağustos Çarşamba günü Moskova saatiyle 21:00'de Durov'un maksimum tutukluluk süresi sona ermiş ve serbest bırakılmıştır. Durov'un Fransa'dan ayrılmama şartı ile haftada iki kere imza verme şartı da bulunmaktadır. Aynı zamanda BAE vatandaşı olan Durov için, BAE bu konuyu yakından takip ettiğini bildirmiştir. Durov'un serbest bırakılmasında büyük bir etken olarak, BAE'nin Durov'un serbest bırakılmaması takdirinde Fransa'ya uyguladığı ekonomik yaptırım karşımıza çıkmaktadır.

BAE, Durov'un tutuklanmasının ardından 'Fransa'dan 80 savaş uçağı satın alma sözleşmesinin' dondurulduğunu bildirmiştir. BAE, Fransa'dan yaklaşık 16 milyar avro değerinde savaş uçağı satın alınmasına ilişkin anlaşmayı 2021 yılında imzalamıştır. BAE'nin 80 savaş uçağı satın alma sözleşmesini askıya alması, yalnızca Durov'un bireysel haklarını savunma amacı taşımayarak; aynı zamanda BAE'nin kendi vatandaşlarına yönelik dış müdahalelere karşı gösterdiği kararlılığı da simgelemektedir. Bu adım, Fransa'ya karşı ciddi bir ekonomik yaptırım tehdidi oluştururken, Durov'un serbest bırakılmaması durumunda iki ülke arasındaki askeri ve teknik iş birliğinin de tehlikeye gireceğinin açık bir sinyali olarak görülmektedir. BAE'nin, Telegram CEO'su Pavel Durov'un Fransa'da gözaltına alınmasına karşı verdiği sert tepki, ülkeler arası diplomatik ve ekonomik ilişkilerin hassaslığını bir kez daha gözler önüne sermiştir.

Durov'un gözaltına alınma tehididi hem Rusya-Fransa ilişkilerini etkilerken hem de BAE-Fransa ilişkilerini de ekonomik yaptırımlar tehdidiyle etkilemiştir. Diplomatik krize yol açabilecek bu olay, gerilimi arttırsa da bu durumun çözümü uluslararası hukuk ve insan hakları normlarına göre şekillenmelidir. Bunun yanı sıra Pavel'in tutuklanması dijital platformların hassas verilerin depolanması ve güvenilirliği konusunu tekrar gündem getirerek bu konuda alınabilecek önlemleri tartışma konusu yapmaktadır.