Türkiye’nin de yer aldığı 15 ülkeden şeflerin katıldığı yarışmada, göçebe toplumların yüzyıllardır yaşattığı mutfak kültürü ve geleneksel pişirme yöntemleri ön plana çıktı. Etkinlikle hem farklı halkların gastronomik mirasının tanıtılması hem de göçebe mutfağının gelecek kuşaklara aktarılması amaçlandı.

15 ÜLKEDEN ŞEFLER OCAK BAŞINA GEÇTİ

Kırçın Yaylası’nda gerçekleştirilen yarışmada şefler, kendi mutfak tecrübelerini göçebe kültürünün geleneksel tarifleriyle bir araya getirdi. Yarışmacılar, uzman jüri tarafından belirlenen menüler doğrultusunda hünerlerini sergiledi.

Farklı coğrafyalardan gelen şeflerin aynı etkinlikte buluşması, yarışmayı yalnızca bir gastronomi organizasyonu olmaktan çıkararak kültürler arası etkileşimin yaşandığı bir platforma dönüştürdü.

İLK GÜN MENÜDE “BİJİ” VARDI

Yarışmanın ilk gününde şeflerden Kırgız mutfağının geleneksel yemeklerinden biri olan “biji”yi hazırlamaları istendi. Sakatattan hazırlanan yemek, Kırgızistan’ın geleneksel mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olmasıyla biliniyor.

Şefler, tarifin temel özelliklerini koruyarak kendi pişirme becerilerini ortaya koyarken, jüri üyeleri hazırlanan yemekleri lezzet, teknik ve sunum gibi farklı kriterler üzerinden değerlendirdi.

KUURDAK İÇİN HÜNERLERİNİ SERGİLEDİLER

Etkinliğin ikinci gününde ise göçebe mutfağının en bilinen yemeklerinden “kuurdak” yarışmanın ana menüsünü oluşturdu.

Şefler, asırlardır farklı Orta Asya topluluklarında çeşitli biçimlerde hazırlanan kuurdakı geleneksel yöntemlere bağlı kalarak pişirdi. Yarışmada tariflerin özgünlüğünün korunması kadar, yemeğin hazırlanış tekniği ve sunumu da değerlendirme kapsamına alındı.

“GİZLİ KUTU” ETABINDA YARATICILIK ÖNE ÇIKTI

Yarışmanın en dikkat çekici aşamalarından biri “gizli kutu” etabı oldu. Şeflere, içerisinde önceden açıklanmayan ancak her yarışmacı için aynı şekilde hazırlanan malzemelerin bulunduğu kutular verildi.

Yarışmacılardan bu malzemeleri kullanarak sınırlı sürede kendi yemeklerini oluşturmaları istendi. Böylece şeflerin yalnızca geleneksel tarif bilgileri değil, doğaçlama yapabilme yetenekleri, teknik becerileri ve yaratıcılıkları da sınandı.

GELENEKSEL LEZZETLER “LEZZET DİPLOMASİSİNE” DÖNÜŞTÜ

Etkinlik boyunca farklı ülkelerin şeflerinin aynı ortamda çalışması, göçebe kültürünün gastronomik çeşitliliğini de ortaya koydu. Yarışmada geleneksel tariflere bağlılık, yenilikçi dokunuşlar, pişirme yöntemleri ve sunum biçimleri jüri değerlendirmesinde öne çıkan başlıklar oldu.

Kırçın Yaylası’nda kurulan Etno Pazar’daki yarışma, Dünya Göçebe Oyunları’nın kültürel boyutunu güçlendirirken farklı halkların mutfak geleneklerini ortak bir sofrada buluşturdu. Böylece göçebe gastronomisinin yalnızca geçmişten kalan bir miras değil, günümüzde de yaşatılan ve farklı kültürler arasında bağ kuran bir değer olduğu vurgulandı.

Panele Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Ferhat Pirinççi, Türkiye’nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu, Türk ve Kazak akademisyenler, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ve gözlemci ülkelerin diplomatik temsilcileri ile basın mensupları katıldı. Uluslararası Türk Akademisi Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Bülent Bayram’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen programda, Türk dünyasının gelecekte daha güçlü ve bütünleşmiş bir yapı haline gelmesi için atılabilecek adımlar tartışıldı.

TÜRKİYE TDT DÖNEM BAŞKANLIĞINI DEVRALACAK

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran da programa video mesaj gönderdi. Duran, Türkiye’nin ev sahipliğinde 29 Ekim’de Türk Devletleri Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi 13. Toplantısı’nın, 30 Ekim’de ise liderler zirvesinin gerçekleştirileceğini hatırlattı.

Söz konusu toplantıların Türk dünyasının ortak yürüyüşünde yeni bir dönüm noktası olacağını belirten Duran, Türkiye’nin zirveyle birlikte TDT dönem başkanlığını devralacağını ifade etti.

Duran, Türkiye’nin dönem başkanlığı sürecinde Türk dünyasının kurumsal bütünleşmesini güçlendirmeyi ve teşkilatın uluslararası alandaki görünürlüğünü daha ileri bir seviyeye taşımayı hedeflediğini kaydetti.

“TÜRK DÜNYASININ ÖNÜNDE TARİHİ BİR FIRSAT VAR”

Türkiye’nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu, uluslararası sistemin hızlı ve köklü bir dönüşüm sürecinden geçtiğine dikkat çekerek, bu değişimin Türk dünyası açısından önemli fırsatlar barındırdığını söyledi.

Kapucu, Avrupa ile Asya arasında uzanan geniş coğrafyanın genç nüfus, doğal kaynaklar, üretim kapasitesi, enerji potansiyeli ve stratejik ulaştırma güzergâhları açısından önemli avantajlara sahip olduğunu belirtti.

Kapucu, “Bu değişim ortamında Türk dünyasının önünde tarihi bir fırsat bulunmaktadır” diyerek, Türk dünyasının gelecekte küresel sistemin yükselen merkezlerinden biri haline gelebileceğini ifade etti.

Panelde ayrıca Türk devletlerinin bölgesel ve küresel siyasette daha etkin bir konuma ulaşması için ekonomik ve siyasi iş birliğinin derinleştirilmesi gerektiği vurgulandı.

ORTAK ALFABE, DİJİTAL KÜTÜPHANE VE YAPAY ZEKÂ VURGUSU

L.N. Gumilyov Avrasya Milli Üniversitesi Öğretim Üyesi Talgat Moldabay, ortak tarih ve kültürün Türk dünyasını birbirine bağlayan temel unsurlar arasında bulunduğunu söyledi.

İsmail Gaspıralı’nın “Dilde, fikirde, işte birlik” anlayışının günümüz koşullarında yeniden ele alınması gerektiğini belirten Moldabay, ortak alfabe ve ortak terminoloji çalışmalarının Türk dünyasında daha güçlü bir fikir ve iletişim alanı oluşturabileceğini ifade etti.

Moldabay, ortak dijital kütüphaneler, metin arşivleri, bilimsel veri tabanları ve yapay zekâ destekli bilgi setlerinin geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Eski Türk yazıtlarının dijitalleştirilmesi, Türk dillerinin tarihsel gelişiminin karşılaştırmalı şekilde incelenmesi ve ortak bilimsel terminolojinin geliştirilmesi de öneriler arasında yer aldı.

“DAHA GÜÇLÜ BİR EKONOMİK VE JEOPOLİTİK AKTÖR OLABİLİR”

L.N. Gumilyov Avrasya Milli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Janat Momınkulov ise Türk dünyasının farklı devlet, toplum ve tarihsel tecrübeleri bünyesinde barındırmasının doğru yönetildiğinde önemli bir avantaja dönüşebileceğini söyledi.

Türk dünyasının karşı karşıya olduğu fırsat ve risklerin doğru okunması gerektiğini belirten Momınkulov, “Bunu doğru şekilde değerlendirebilirsek, Türk dünyası çok daha güçlü bir ekonomik ve jeopolitik aktör haline gelebilir” değerlendirmesinde bulundu.

Momınkulov, bölgedeki doğal kaynakların yalnızca ham madde olarak ihraç edilmesinin yeterli olmadığını belirterek, Türk devletlerinin teknoloji geliştirmesi, katma değerli üretimi artırması ve dünya pazarlarında daha güçlü bir konuma ulaşması gerektiğini vurguladı.

BEŞERİ HAREKETLİLİKTE KARŞILIKLILIK ÇAĞRISI

Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Avrasya Araştırma Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Suat Beylur, Türk dünyasında eğitim, bilim, kültür ve mesleki hareketliliğin geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Türk dünyasındaki insan hareketliliğinin binlerce yıllık tarihi bir geçmişe sahip olduğunu ifade eden Beylur, Türkiye merkezli kurumların eğitim ve kültürel ilişkilerin güçlendirilmesinde önemli rol üstlendiğini belirtti.

Yaklaşık 200 bin kişilik geniş bir insan kaynağından söz edilebileceğini kaydeden Beylur, hareketliliğin yalnızca Türkiye’den diğer Türk devletlerine doğru değil, karşılıklı ve çok merkezli şekilde geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

“FARKLI TECRÜBELERİMİZDEN ORTAK AKIL ÜRETMENİN VAKTİ GELDİ”

Kapadokya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Ali Karasar da dijital çağda Türk dillerinin korunması ve geliştirilmesinde yapay zekâ teknolojilerinin önemine dikkat çekti.

Türk dillerinin dijital dünyada daha görünür ve üretken hale getirilmesi gerektiğini belirten Karasar, Türk dünyasının farklı merkezlerinde oluşan tarihsel ve stratejik birikimin ortak bir zeminde buluşturulması gerektiğini ifade etti.

Karasar, “Astana’nın, Ankara’nın, Bakü’nün, Taşkent’in ve Aşkabat’ın her biri kendine özel tarihi tecrübesine, milli önceliklerine ve çok kuvvetli stratejik birikimine sahiptir. Bunları karşılıklı olarak paylaşmamız gerekiyor” diyerek, Türk dünyasında ortak akıl oluşturmanın önemini vurguladı.

Panelde yapılan değerlendirmelerde, ortak kültürel mirasın korunmasından teknoloji ve ekonomiye, eğitimden yapay zekâya kadar birçok alanda daha güçlü iş birliğinin Türk dünyasının gelecekteki konumunu belirleyecek temel unsurlar arasında bulunduğu görüşü öne çıktı.

Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in talimatıyla yürütülen proje, ülkenin uluslararası ulaşım koridorlarındaki kapasitesini artırmayı, ihracat taşımacılığını geliştirmeyi ve Kazakistan’ın Avrasya’daki transit konumunu güçlendirmeyi hedefliyor.

323 KİLOMETRELİK YENİ DEMİRYOLU

Yeni demiryolu hattı, Ulıtau ve Karaganda bölgelerinden geçerek Moyıntı ile Kızıljar istasyonlarını birbirine bağlayacak. Hattın toplam uzunluğunun 323,3 kilometre olması planlanıyor.

Projenin tamamlanmasıyla söz konusu güzergâhın Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Rotası’nın, diğer adıyla Orta Koridor’un önemli bağlantılarından biri haline gelmesi bekleniyor. Böylece ülkenin farklı bölgeleri arasındaki demiryolu bağlantılarının güçlendirilmesinin yanı sıra uluslararası yük trafiğinin de daha verimli hale getirilmesi amaçlanıyor.

YÜK TAŞIMACILIĞI 149 KİLOMETRE KISALACAK

Moyıntı-Kızıljar hattının devreye alınmasının en önemli kazanımlarından biri, mevcut yük taşımacılığı güzergâhını 149 kilometre kısaltacak olması.

Yeni hattın ayrıca Moyıntı-Jarık demiryolu bölümündeki yoğunluğu azaltması, konteyner trenlerinin hareket hızını artırması ve hem yük hem de transit taşımacılık için demiryolu kapasitesini genişletmesi öngörülüyor.

Bu yönüyle proje, yalnızca Kazakistan’ın iç ulaşım altyapısına değil, Çin’den Orta Asya ve Hazar Denizi üzerinden Avrupa’ya uzanan ticaret güzergâhlarına da katkı sağlayacak.

2 BİN KİŞİ SAHADA ÇALIŞIYOR

Demiryolu hattındaki çalışmaların belirlenen programa uygun şekilde devam ettiği bildirildi. Projenin farklı noktalarında yaklaşık 2 bin uzman ve işçi görev yaparken, inşaat faaliyetlerinde 700’den fazla araç ve iş makinesi kullanılıyor.

Zorlu bölgelerde çalışmaların kesintiye uğramaması için modern yapım yöntemlerinden yararlanılıyor. Özellikle köprülerin bulunduğu kesimlerde geçici güzergâhlar kullanılarak ray döşeme faaliyetlerinin eş zamanlı şekilde sürdürülmesi sağlanıyor.

ORTA KORİDOR İÇİN STRATEJİK ÖNEM TAŞIYOR

Yeni demiryolu, Kazakistan’ın son yıllarda hız verdiği Orta Koridor yatırımlarının önemli parçalarından biri olarak görülüyor. Ülke, Çin ile Avrupa arasındaki yük taşımacılığında Hazar Denizi üzerinden geçen güzergâhın kapasitesini artırmak amacıyla demiryolları, limanlar ve lojistik merkezlerine yönelik yatırımlarını genişletiyor.

Moyıntı-Kızıljar hattının da yüklerin daha kısa sürede taşınmasına ve mevcut ana hatlardaki yoğunluğun azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor. Dünya Bankasının Orta Koridor kapsamındaki değerlendirmelerinde de bu yeni bağlantının büyük bir sapmayı ortadan kaldıracağı ve hattın lojistik verimliliğini artıracağı belirtiliyor.

BU YIL HİZMETE AÇILMASI PLANLANIYOR

Rayların birleştirilmesinin tamamlanmasıyla projenin en önemli yapım aşamalarından biri geride bırakılmış oldu. Kalan altyapı ve teknik çalışmaların ardından hattın 2026 yılı içerisinde işletmeye alınması planlanıyor.

Hattın açılmasıyla Kazakistan’ın ihracat ve transit taşımacılık kapasitesinin artırılması, Orta Koridor’un rekabet gücünün yükseltilmesi ve ülkenin Asya ile Avrupa arasındaki lojistik merkez rolünün daha da güçlendirilmesi hedefleniyor.

TÜRKPA Genel Sekreteri Ramil Hasan, Azerbaycan’a resmi ziyarette bulunan AGİT PA Başkanı Pere Joan Pons Sampietro başkanlığındaki heyetle görüşme gerçekleştirdi. Toplantıda iki kurum arasında 2010 yılından bu yana devam eden kurumsal ilişkiler ve ortak çalışma alanları kapsamlı şekilde değerlendirildi.

2010’DAN BU YANA SÜREN İŞ BİRLİĞİ DEĞERLENDİRİLDİ

Bakü’deki görüşmede TÜRKPA ile AGİT PA arasında uzun yıllardır devam eden temasların mevcut durumu masaya yatırıldı. Taraflar, parlamentolar arası diyaloğun güçlendirilmesi ve iki kurumun ortak ilgi alanlarında daha yakın çalışma yürütmesi konularını ele aldı.

Heyetlerin gelecekte farklı platformlarda daha sık bir araya gelmesi ve parlamenterler arasındaki doğrudan temasların artırılması da görüşmede değerlendirilen başlıklar arasında yer aldı.

TÜRKPA’NIN GÖZLEMCİ STATÜSÜ MASAYA YATIRILDI

Toplantının öne çıkan gündem maddelerinden biri, TÜRKPA’nın AGİT Parlamenter Asamblesi nezdinde gözlemci statüsü kazanmasına yönelik süreç oldu.

Taraflar, temmuz ayında Hollanda’nın Lahey kentinde gerçekleştirilen AGİT PA Yıllık Oturumu sırasında konuya ilişkin yapılan oylamayı değerlendirdi. Sürecin bundan sonraki aşamalarında izlenecek hukuki ve diplomatik adımlar hakkında görüş alışverişinde bulunuldu.

TÜRKPA’nın gözlemci statüsü elde etmesi halinde iki yapı arasındaki kurumsal temasların daha düzenli ve kapsamlı hale gelmesi hedefleniyor.

BÖLGESEL GÜVENLİK VE DİYALOG GÜNDEMDEYDİ

Görüşmede bölgesel barış, güvenlik, diyalog ve karşılıklı anlayışın geliştirilmesine yönelik ortak çalışma imkanları da ele alındı.

Taraflar, parlamenter diplomasinin farklı ülkeler arasında iletişim kanallarının açık tutulmasına sağlayabileceği katkı üzerinde dururken, bölgesel konularda karşılıklı görüş alışverişinin sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.

SEÇİM GÖZLEM FAALİYETLERİ DE ELE ALINDI

Toplantıda parlamenter kuruluşların seçim gözlem faaliyetleri de gündeme geldi. Kazakistan’da gerçekleştirilen parlamento seçimleri çerçevesinde yürütülen çalışmalar ve bu alandaki tecrübe paylaşımı değerlendirildi.

Heyetler, seçim süreçlerinin izlenmesinde parlamenter kuruluşlar arasındaki koordinasyonun ve bilgi paylaşımının geliştirilmesine yönelik imkanları da görüştü.

“PARLAMENTER DİPLOMASİYE DESTEK VERMEYE HAZIRIZ”

AGİT PA Başkanı Pere Joan Pons Sampietro, iki kurum arasındaki iş birliğinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Sampietro, demokratik değerler ile diyaloğu önceleyen parlamenter diplomasi çalışmalarında TÜRKPA’nın faaliyetlerine destek vermeye hazır olduklarını ifade etti.

TÜRKPA Genel Sekreteri Ramil Hasan ise ortak çıkarlara hizmet eden projelerde parlamenterlerin ve heyetlerin daha aktif rol almasının iki kurum arasındaki iş birliğini güçlendireceğini belirtti.

Bakü’deki temasın, TÜRKPA ile AGİT PA arasındaki kurumsal ilişkilerin geliştirilmesi ve yeni ortak çalışma alanlarının oluşturulması açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.

Ziyaret kapsamında heyetin Bakü’nün yanı sıra Karabağ’daki Şuşa, Hankendi ve Ağdam kentlerine gitmesi öngörülüyor. Programla, yurt dışında yaşayan ve görev yapan din görevlilerinin Azerbaycan’ın tarihi, kültürel ve manevi mirasını yakından tanıması, ana vatanla bağlarının güçlendirilmesi ve farklı ülkelerdeki Azerbaycanlı topluluklar arasında ilişkilerin geliştirilmesi amaçlanıyor.

YAKLAŞIK 50 DİN GÖREVLİSİ AZERBAYCAN’DA BULUŞACAK

Program, Azerbaycan Dini Kurumlarla İş Üzere Devlet Komitesi bünyesinde faaliyet gösteren Manevi Değerlerin Tanıtımı Fonu tarafından organize edilecek. Türkiye, Gürcistan ve Irak’tan gelecek yaklaşık 50 din görevlisinin dört gün boyunca çeşitli ziyaret, toplantı ve kültürel programlara katılması bekleniyor.

Heyette yer alan katılımcılara Azerbaycan’ın dini hayatı, tarihi mirası ve milli-manevi değerlerinin korunmasına yönelik yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verilecek. Programın aynı zamanda farklı ülkelerde yaşayan Azerbaycanlı din görevlileri arasında iletişim ve tecrübe paylaşımının artırılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

BAKÜ’DE TARİHİ VE MANEVİ DURAKLAR ZİYARET EDİLECEK

Heyetin Bakü’deki programında Azerbaycan’ın yakın tarihinin önemli noktaları yer alacak. Katılımcıların Fahri Hiyaban, Şehitler Hiyabanı, Zafer Parkı ve Zafer Müzesi ile Türk Şehitliği Anıtı’nı ziyaret etmeleri planlanıyor.

Program kapsamında Haydar Camii ile Bibiheybet Camii ve Ziyaretgâh Kompleksi de ziyaret edilecek. Din görevlilerinin Azerbaycan İlahiyat Enstitüsü’nde gerçekleştirilecek temaslar sırasında ülkedeki dini eğitim ve akademik çalışmalar hakkında bilgi alması bekleniyor.

Bakü’deki ziyaretlerin, heyetin Azerbaycan’ın hem tarihi hafızasını hem de dini ve kültürel hayatını daha yakından tanımasına imkân sağlaması amaçlanıyor.

ROTADA ŞUŞA, HANKENDİ VE AĞDAM DA VAR

Ziyaretin en dikkat çeken bölümlerinden birini Karabağ programı oluşturacak. Heyetin Şuşa, Hankendi ve Ağdam’a giderek bölgelerdeki tarihi, dini ve kültürel yapıları yerinde görmesi planlanıyor.

Din görevlilerine, bölgelerde yürütülen yeniden imar ve restorasyon çalışmaları hakkında da bilgi verilmesi öngörülüyor. Özellikle zarar gören dini ve kültürel yapıların yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik çalışmaların ziyaret programında önemli bir yer tutacağı belirtiliyor.

Katılımcılar böylece Karabağ’daki mevcut durumu, sürdürülen imar faaliyetlerini ve tarihi mirasın korunmasına yönelik projeleri yerinde inceleme fırsatı bulacak.

YURT DIŞINDAKİ AZERBAYCANLILARLA BAĞLARIN GÜÇLENDİRİLMESİ HEDEFLENİYOR

“Zaferin Yolu: Zaferin İzinde” projesinin temel amaçlarından biri, Azerbaycan dışında yaşayan din görevlilerinin tarihi vatanlarıyla ilişkilerini güçlendirmek olarak öne çıkıyor. Programla, milli kimlik ve manevi değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik ortak çalışmaların desteklenmesi hedefleniyor.

Aynı zamanda yurt dışındaki Azerbaycanlı toplulukların yaşadıkları ülkelerde Azerbaycan’ın kültürel ve dini mirasının tanıtılmasına daha fazla katkı sağlamaları amaçlanıyor. Din görevlilerinin ziyaret sırasında edinecekleri bilgi ve izlenimleri görev yaptıkları ülkelerdeki topluluklarla paylaşmalarının da projenin uzun vadeli hedefleri arasında yer aldığı belirtiliyor.

“ZAFERİN YOLU” PROGRAMI 10 EYLÜL’DE TAMAMLANACAK

6 Eylül’de başlayacak programın Bakü ve Karabağ’daki ziyaretlerin ardından 10 Eylül’de sona ermesi planlanıyor. Dört günlük program boyunca tarihi mekânların ziyaret edilmesinin yanı sıra dini, kültürel ve toplumsal konulara ilişkin çeşitli temasların gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Türkiye, Gürcistan ve Irak’ta görev yapan din görevlilerini bir araya getirecek ziyaretin, farklı ülkelerde yaşayan Azerbaycanlılar arasındaki dayanışmanın güçlendirilmesi ve ortak kültürel mirasın korunması açısından da önem taşıdığı değerlendiriliyor.

Daha önce gerçekleştirilen onarım çalışmalarına rağmen bölgede yeniden etkili olan kuvvetli yağışlarla birlikte yükselen sel suları, yolun bazı kesimlerinde ciddi hasar oluşturdu. Yaşanan durum bölgedeki araç trafiğini zorlaştırırken, turistik Laza köyüne ulaşımda da alternatif güzergâhların kullanılmasına neden oldu.

SEL SULARI YOLUN BİR BÖLÜMÜNÜ TAMAMEN TAHRİP ETTİ

Bölgedeki yetkililerden alınan bilgilere göre, şiddetli yağışların ardından Demiraparançay’da su seviyesi yükseldi. Oluşan güçlü sel, Laza yolunun bir bölümünde ağır hasara yol açtı.

Selin etkisiyle yolun bazı kesimleri tamamen kullanılamaz hale gelirken, bölgede hasarın boyutunun belirlenmesi ve ulaşımın yeniden normal güzergâhtan sağlanabilmesi için çalışmalar başlatıldı.

İŞ MAKİNELERİ BÖLGEYE SEVK EDİLDİ

Hasar gören yolun onarılması amacıyla bölgeye ağır iş makineleri gönderildi. Çalışmalar kapsamında “Shantui SD-22” tipi buldozer sahaya sevk edilerek zarar gören kesimlerde müdahaleye başladı.

Ekiplerin öncelikle yolun sel nedeniyle tahrip olan bölümlerini temizlediği, ardından yol altyapısının yeniden oluşturulmasına yönelik çalışmaların sürdürüleceği belirtildi.

LAZA KÖYÜNE ULAŞIM KESİLMEDİ

Yoldaki ağır hasara rağmen Laza köyünün dış dünyayla bağlantısının kesilmediği bildirildi. Köye giriş ve çıkışlarda herhangi bir kısıtlama bulunmadığı, bölge sakinleri ile ziyaretçilerin alternatif bir yol üzerinden güvenli şekilde ulaşım sağlayabildiği açıklandı.

Bu güzergâhın, ana yol tamamen onarılıncaya kadar kullanılması bekleniyor. Böylece hem bölge halkının günlük ulaşımının hem de Laza’yı ziyaret eden turistlerin geçişinin devam etmesi sağlanıyor.

TURİSTİK BÖLGEDE ULAŞIM ZORLAŞTI

Dağlık yapısı ve doğal güzellikleriyle ziyaretçilerin uğrak noktalarından biri olan Laza’ya ulaşımı sağlayan yolun zarar görmesi, bölgedeki trafik akışını da etkiledi.

Özellikle şiddetli yağışların ardından yol güvenliğinin sağlanması amacıyla ekiplerin bölgede çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi. Sürücülerin ise onarım tamamlanana kadar belirlenen alternatif güzergâhları kullanması gerekiyor.

HASAR GÖREN YOLUN YENİDEN AÇILMASI PLANLANIYOR

Yetkililer, sel nedeniyle zarar gören yolun önümüzdeki günlerde tamamen onarılmasının planlandığını bildirdi. Çalışmaların tamamlanmasının ardından Gebele-Laza yolunun yeniden normal ulaşıma açılması hedefleniyor.

Bölgede yağışların yol açabileceği yeni hasarlara karşı ekiplerin durumu takip ettiği, ulaşımın güvenli şekilde sürdürülmesi için gerekli tedbirlerin alındığı belirtildi.

Ankara’da gerçekleştirilen Milli Savunma Üniversitesi Harp Okulları Diploma Alma ve Sancak Devir Teslim Töreni’nde Türkiye’den ve farklı ülkelerden mezunlar diplomalarını aldı. Türkiye’de eğitimlerini tamamlayan Azerbaycanlı askeri öğrenciler de mezunlar arasında yer aldı.

AZERBAYCANLI MEZUNLARA DİPLOMALARINI ZAKİR HASANOV VERDİ

Türkiye’deki askeri eğitim kurumlarını başarıyla tamamlayan Azerbaycanlı mezunlara diplomaları Azerbaycan Savunma Bakanı Orgeneral Zakir Hasanov tarafından takdim edildi. Hasanov, Türkiye’de gerçekleştirdiği çalışma ziyareti kapsamında askeri okulların mezuniyet programlarında yer aldı.

Diploma töreniyle birlikte Azerbaycan Ordusunda görev yapacak askeri personelin Türkiye’deki eğitim süreçlerinden biri daha tamamlanmış oldu. İki ülke arasındaki askeri eğitim iş birliği, Türkiye-Azerbaycan savunma ilişkilerinin önemli alanlarından biri olmayı sürdürüyor.

ERDOĞAN DA MEZUNİYET TÖRENİNE KATILDI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Milli Savunma Üniversitesi Harp Okulları Diploma Alma ve Sancak Devir Teslim Töreni’ne katılarak mezunlara hitap etti. Törende Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türk Silahlı Kuvvetleri komuta kademesi ve farklı ülkelerden üst düzey askeri temsilciler de hazır bulundu.

Program kapsamında dereceye giren teğmenlere diplomaları takdim edilirken, mezunların aileleri de törende yer aldı. Daha sonra gerçekleştirilen geçit töreninde yeni mezun teğmenler Cumhurbaşkanı Erdoğan ve protokolü selamladı.

KARA, DENİZ VE HAVA HARP OKULLARINDA EĞİTİM ALDILAR

Azerbaycan Savunma Bakanı Hasanov, ziyareti kapsamında Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki Kara, Deniz ve Hava Harp Okullarının mezuniyet programlarına katıldı. Türkiye’de eğitim gören Azerbaycanlı askeri personelin farklı kuvvetlere yönelik eğitim programlarını başarıyla tamamladığı bildirildi.

Askeri öğrencilerin Türkiye’de aldıkları eğitim, iki ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki ortak eğitim anlayışının ve kurumsal tecrübe paylaşımının geliştirilmesi açısından da önem taşıyor.

TÜRKİYE-AZERBAYCAN ASKERİ EĞİTİM İŞ BİRLİĞİ

Türkiye ve Azerbaycan, savunma alanındaki yakın ilişkilerini askeri eğitim faaliyetleriyle de sürdürüyor. İki ülke arasında geçmiş yıllarda imzalanan askeri eğitim anlaşmaları kapsamında Azerbaycan Ordusu mensupları Türkiye’de çeşitli eğitim kurumları ve kurslarda eğitim alıyor.

Daha önce de Türkiye’deki askeri okulları ve uzmanlık programlarını tamamlayan Azerbaycanlı personele diploma ve sertifikalar verilmiş, iki ülkenin askeri kurumları arasındaki eğitim programlarının devam edeceği belirtilmişti.

KARDEŞ İKİ ÜLKENİN SAVUNMA BAĞLARI GÜÇLENİYOR

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki savunma iş birliği; ortak tatbikatlar, askeri eğitim, personel yetiştirme ve savunma sanayisi gibi farklı alanlarda sürdürülüyor. Türkiye’de eğitim alan Azerbaycanlı askerlerin mezun olması da iki ülkenin askeri alandaki ortak çalışmalarının eğitim boyutunu ortaya koyan gelişmelerden biri oldu.

Mezunların aldıkları eğitim ve kazandıkları tecrübeleri Azerbaycan Ordusundaki görevlerinde kullanmaları beklenirken, iki ülke arasındaki askeri eğitim ve tecrübe paylaşımının önümüzdeki dönemde de devam etmesi öngörülüyor.

Kazakistan Savunma Bakanlığının paylaştığı bilgilere göre tatbikatta yoğun hava saldırılarının püskürtülmesi, birliklerin kısa sürede yeni mevzilere geçebilmesi, hava savunma sistemlerinin koordineli kullanılması ve değişen muharebe koşullarına hızlı şekilde uyum sağlanması üzerinde duruldu.

YOĞUN HAVA SALDIRISI SENARYOLARI UYGULANDI

Tatbikatın temel senaryolarından birini, farklı yönlerden gerçekleştirilen yoğun hava saldırılarına karşı savunma oluşturdu. Birliklerin hedefleri kısa sürede tespit etmesi, tehdit seviyesini belirlemesi ve uygun hava savunma unsurlarını devreye sokması test edildi.

Atış görevlerinin ardından birliklerin bulundukları mevzileri hızla terk ederek yeni noktalara geçmesi de tatbikatın önemli aşamalarından biri oldu. Böylece sabit hedef haline gelmeden hareket kabiliyetinin korunması ve muhtemel karşı saldırılardan kaçınılması amaçlandı.

İHA VE ELEKTRONİK HARP TEHDİTLERİNE KARŞI ORTAK SAVUNMA

Modern savaşlarda giderek daha fazla kullanılan insansız hava araçlarına karşı mücadele de tatbikatın ana başlıklarından biri olarak öne çıktı. Kazakistan ordusu, İHA tehditlerinin tespit edilmesi ve etkisiz hale getirilmesine yönelik farklı savunma yöntemlerini sahada uyguladı.

Radar sistemleri ile elektronik harp unsurları ortak bir istihbarat ağı içerisinde çalıştırılırken, tespit edilen hava hedeflerine yönelik müdahalelerde farklı birlikler arasında koordinasyon sağlandı. Tatbikatla birlikte hava savunması, elektronik harp ve istihbarat unsurlarının aynı sistem içerisinde ne ölçüde etkin çalışabildiği de test edildi.

S-300 VE S-75 SİSTEMLERİ ATEŞLENDİ

Tatbikatın en dikkat çeken bölümlerinden biri, yüksek irtifa hava savunma sistemlerinin kara hedeflerine karşı kullanılması oldu. S-300 ve S-75 hava savunma füze sistemlerinden belirlenen hedeflere yönelik gerçek atışlar gerçekleştirildi.

Senaryo kapsamında fırlatılan füzelerin hedefleri başarıyla vurduğu bildirildi. Böylece hava savunma sistemlerinin yalnızca hava tehditlerine karşı değil, farklı operasyonel senaryolarda kullanılabilme kapasitesinin de değerlendirildiği belirtildi.

YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ KOMUTA SİSTEMLERİ TEST EDİLDİ

“AŞIK ASPAN-2026” tatbikatında geleneksel askeri sistemlerin yanı sıra yeni nesil teknolojilere de yer verildi. Karar alma sürelerini kısaltmayı ve sahadaki birlikler arasında veri akışını hızlandırmayı amaçlayan yapay zekâ destekli otomatik komuta ve kontrol sistemleri operasyon ortamında denendi.

Sistemlerin farklı kaynaklardan gelen bilgileri kısa sürede işleyerek komuta kademesine aktarması ve hedeflerin önceliklendirilmesine destek sağlaması amaçlandı. Tatbikat, Kazakistan ordusunun dijitalleşme ve yeni nesil savaş teknolojilerine verdiği önemi gösteren uygulamalardan biri oldu.

KAZAKİSTAN ORDUSUNUN HAZIRLIK SEVİYESİ SINANDI

Tatbikat boyunca hava savunma birliklerinin yanı sıra radar, elektronik harp ve komuta-kontrol unsurlarının birlikte hareket etme kabiliyeti değerlendirildi. Özellikle hızlı değişen tehdit ortamında birliklerin koordinasyonu ve karar alma süreci üzerinde duruldu.

“AŞIK ASPAN-2026” ile Kazakistan ordusunun hem klasik hava saldırılarına hem de İHA ve elektronik harp gibi yeni nesil tehditlere karşı hazırlık seviyesinin artırılması hedeflenirken, tatbikat gerçek mühimmatlı atışların ardından tamamlandı.

“ŞİÖ’nün 25 Yılı: Sürdürülebilir Barış, Kalkınma ve Refah İçin Birlikte” sloganıyla gerçekleştirilen toplantı sonunda, örgütün kuruluşunun çeyrek asrını simgeleyen “ŞİÖ 25. Yıldönümü Bişkek Deklarasyonu” kabul edilirken, çeşitli alanlarda toplam 28 belge imzalandı.

BİŞKEK DEKLARASYONU KABUL EDİLDİ

Zirvenin en önemli siyasi sonuçlarından biri, ŞİÖ’nün 25. yılı dolayısıyla hazırlanan Bişkek Deklarasyonu’nun kabul edilmesi oldu. Deklarasyonda üye ülkelerin bölgesel güvenlik, ekonomik iş birliği, sürdürülebilir kalkınma ve ortak gelecek vizyonuna ilişkin yaklaşımları kayıt altına alındı.

Kırgızistan Dışişleri Bakanı Ceenbek Kulubayev, zirve sonrasında yaptığı değerlendirmede toplantının sonuçlarını beş temel başlık altında topladı. Kulubayev, üye ülkelerin Kırgızistan’ın dönem başkanlığındaki çalışmalarını olumlu değerlendirdiğini ve ülkesinin ŞİÖ’nün uluslararası konumunun güçlendirilmesine katkı sunduğunu belirtti.

ŞİÖ TÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK İÇİN PROTOKOL İMZALANDI

Zirvede örgütün kurumsal yapısına yönelik adımlar da atıldı. Devlet başkanları, ŞİÖ Tüzüğü’nde değişiklik ve eklemeler yapılmasını öngören protokolü imzaladı.

Bu adımla birlikte örgütün değişen bölgesel ve küresel koşullara daha etkin biçimde yanıt verebilmesi, kurumsal mekanizmaların güncellenmesi ve üye ülkeler arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi hedefleniyor.

Bişkek’te ayrıca Sınır Aşan Organize Suçlarla Mücadele Merkezi’nin kurulması da zirvenin öne çıkan kararlarından biri oldu. Merkezin, üye ülkeler arasındaki güvenlik iş birliğinin geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

YAPAY ZEKA, ENERJİ VE YEŞİL KALKINMA İÇİN YENİ ADIMLAR

Zirve kapsamında imzalanan 28 belge, güvenlikten teknolojiye, çevreden enerjiye kadar geniş bir alanı kapsadı. Taraflar iklim değişikliğiyle mücadele, yeşil kalkınma ve yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik iş birliğinin artırılması konusunda yeni kararlar aldı.

Liman ve lojistik merkezlerinin geliştirilmesi, uluslararası bilgi güvenliği, enerji sistemleri ve afetlere müdahale gibi alanlar da imzalanan belgelerde yer aldı. Böylece ŞİÖ ülkeleri arasındaki iş birliğinin yalnızca siyasi ve güvenlik meseleleriyle sınırlı kalmayarak ekonomik ve teknolojik alanlarda da genişletilmesi hedeflendi.

SENTETİK UYUŞTURUCU VE SUÇLA MÜCADELE GÜNDEMDEYDİ

Toplantıda sınır aşan suçlarla mücadeleye ilişkin yeni mekanizmalar üzerinde de duruldu. Sentetik uyuşturucular ve bunların üretiminde kullanılan öncül maddelerle mücadele, suçla mücadelede yasal çerçevenin güncellenmesi ve uluslararası bilgi güvenliğinin güçlendirilmesi konusunda belgeler imzalandı.

Afet yardımları ve aile kurumunun güçlendirilmesine yönelik başlıklar da kabul edilen belgeler arasında yer aldı. Böylece zirvenin sonuçları güvenlik, sosyal politikalar ve insani iş birliğini kapsayan daha geniş bir çerçeveye taşındı.

4 BİN 50 METRELİK ZİRVEYE ŞİÖ ADI VERİLDİ

Zirvenin sembolik kararlarından biri de Ala-Arça Devlet Doğa Parkı sınırları içindeki isimsiz bir dağ zirvesine ilişkin oldu. Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un kararıyla, 4 bin 50 metre yükseklikteki zirveye resmi olarak “Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi” adı verildi.

Bişkek’te iki gün boyunca devam eden temasların ardından Kırgızistan’ın ŞİÖ dönem başkanlığı kapsamındaki zirve programı tamamlandı. Kırgızistan Dışişleri Bakanı Kulubayev, örgütün bir sonraki devlet başkanları zirvesinin ise Pakistan’da gerçekleştirileceğini açıkladı.

Özbekistan’da yaklaşık 2 bin 276 Türk şirketinin katılımıyla büyük yatırım ve sanayi projelerinin hayata geçirildiğini aktaran Haydarov, Türk şirketlerini ülkenin bölgesel üretim ve ihracat merkezi olma hedefinde daha güçlü şekilde görmek istediklerini söyledi. Büyükelçi, Türkiye’nin teknoloji ve tecrübesiyle Özbekistan’ın üretim kapasitesi ve insan kaynağının bir araya gelmesinin önemli fırsatlar oluşturabileceğine dikkat çekti.

“BAĞIMSIZLIK BİZE MİLLİ DEĞERLERİMİZİ GERİ VERDİ”

Özbekistan’ın bağımsızlığının 35. yılını kutladığını hatırlatan Haydarov, bu yıl dönümünün ülke açısından yalnızca tarihi bir tarih olmadığını vurguladı. Özbekistan’ın devletçilik geleneğinin 3 bin yılı aşan bir geçmişe dayandığını ifade eden Haydarov, bağımsızlık sonrasında ülkenin kendi siyasi, ekonomik ve toplumsal yolunu oluşturduğunu söyledi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in bağımsızlığa ilişkin sözlerini de hatırlatan Haydarov, bağımsızlığın ülkeye milli değerlerini, ana dilini, dini ve kültürel kimliğini yeniden kazandırdığını belirtti. Son 35 yılda Özbekistan’ın uluslararası alanda daha açık, pragmatik ve dengeli bir dış politika izleyen ülke haline geldiğini dile getirdi.

Haydarov, özellikle son yıllarda Orta Asya’da oluşan yeni siyasi atmosferin önemine işaret ederek, komşu ülkelerle sınır, su, ulaştırma, ticaret ve güvenlik gibi konularda karşılıklı güven ve diyalog temelinde önemli ilerlemeler sağlandığını kaydetti.

ÖZBEKİSTAN EKONOMİSİNDE 300 MİLYAR DOLAR HEDEFİ

Özbekistan ekonomisinin son yıllarda hızlı bir büyüme sürecine girdiğini belirten Büyükelçi Haydarov, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın son dönemde 2,5 kat arttığını ve 2025 sonunda 145 milyar dolar seviyesine ulaştığını söyledi. Aynı dönemde ihracatın 33 milyar dolara, doğrudan yatırımların ise 43 milyar doların üzerine çıktığını aktardı.

Özbekistan’ın daha önce 2030 için belirlediği 160 milyar dolarlık ekonomik büyüklük hedefini daha erken aşmayı beklediğini ifade eden Haydarov, ülkenin yeni hedefinin çok daha yüksek olduğunu söyledi. Buna göre Özbekistan yönetimi, 2030 yılına kadar GSYH’yi 300 milyar dolar seviyesine çıkarmayı amaçlıyor.

Haydarov, ekonomik büyümenin sürdürülebilir hale getirilmesi için sanayi üretimi, yüksek katma değerli ürünler, ihracat, yabancı yatırım ve bölgesel lojistik bağlantılarının geliştirilmesine ağırlık verileceğini kaydetti.

“TÜRKİYE EN ÖNEMLİ EKONOMİK ORTAKLARIMIZDAN BİRİ”

Türkiye ile Özbekistan arasındaki ilişkilerin temelinde ortak tarih, dil, kültür ve manevi değerlerin bulunduğunu belirten Haydarov, Türkiye’nin Özbekistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke olmasının ilişkiler açısından özel bir anlam taşıdığını söyledi.

Son 10 yılda iki ülke arasındaki ilişkilerin önemli bir ivme kazandığını vurgulayan Haydarov, dış politika, savunma, güvenlik ve içişleri alanlarını kapsayan Özbekistan-Türkiye 4+4 Mekanizması başta olmak üzere çok sayıda kurumsal yapının oluşturulduğunu hatırlattı.

Haydarov, “Türkiye, Özbekistan’ın en önemli ekonomik ortaklarından biri” diyerek ülkede yaklaşık 2 bin 276 Türk şirketinin katılımıyla büyük yatırım ve sanayi projelerinin yürütüldüğünü açıkladı.

İki ülke arasındaki stratejik ortaklığın yalnızca siyasi açıklamalardan oluşmadığını belirten Haydarov, artan şirket sayısı, yatırımlar ve ticaret hacminin ilişkilerin güçlü ekonomik bir zemine sahip olduğunu gösterdiğini ifade etti.

TÜRK ŞİRKETLERİNE “BÖLGESEL ÜRETİM MERKEZİ” ÇAĞRISI

Türkiye ile Özbekistan arasındaki ticaret hacminin 2025 sonunda 3 milyar dolara ulaştığını aktaran Haydarov, 5 milyar dolarlık ticaret hedefinin artık yakın olduğunu söyledi. Ancak iki ülkenin yalnızca ticaret rakamlarını artırmakla yetinmemesi gerektiğini belirten Büyükelçi, yüksek katma değerli üretim ve ortak ihracat projelerine ağırlık verilmesi gerektiğini vurguladı.

Haydarov, bu kapsamda Türk şirketlerine açık bir çağrıda bulunarak, “Türk şirketlerini yalnızca mevcut pazara değil, Özbekistan’ı bölgesel bir üretim ve ihracat merkezine dönüştürmeyi hedefleyen projelere de daha geniş ölçekte dahil etmek istiyoruz” dedi.

Türkiye’nin teknolojik tecrübesi ve uluslararası pazarlara erişimi ile Özbekistan’ın genç insan kaynağı ve üretim potansiyelinin birbirini tamamladığını belirten Haydarov, sanayi, enerji, ulaştırma ve lojistik alanlarında yeni ortak projeler için geniş imkan bulunduğunu kaydetti.

Özbekistan’ın Orta Asya’nın merkezindeki konumuna dikkat çeken Büyükelçi, Türkiye’nin de Avrupa ile Asya arasındaki önemli ulaştırma merkezlerinden biri olduğunu belirterek iki ülke arasındaki lojistik hatların güçlendirilmesinin bölgesel ticarete de katkı sağlayacağını ifade etti.

HAFTADA 130’DAN FAZLA UÇUŞ GERÇEKLEŞTİRİLİYOR

Türkiye ile Özbekistan arasındaki yakınlaşmanın yalnızca ekonomi ve siyasette değil, toplumlar arasındaki ilişkilerde de kendisini gösterdiğini belirten Haydarov, bu yılın ilk yarısında Türkiye’den Özbekistan’a giden ziyaretçi sayısının 100 bini aştığını açıkladı. Yıl sonunda ise 200 binden fazla Türk vatandaşının Özbekistan’ı ziyaret etmesinin beklendiğini söyledi.

İki ülke arasında haftalık 130’dan fazla uçuş gerçekleştirildiğini aktaran Haydarov, hava ulaşımındaki artışın turizm, iş dünyası, eğitim ve kültürel ilişkileri doğrudan desteklediğini vurguladı.

Öğrenci değişimleri, kültürel etkinlikler, iş forumları ve karşılıklı ziyaretlerin iki halk arasındaki bağları daha da güçlendirdiğini ifade eden Haydarov, Türkiye-Özbekistan ilişkilerinin bugün ulaştığı seviyeyi nihai nokta olarak görmediklerini belirtti. Büyükelçi, mevcut siyasi güven ve tarihsel yakınlığın önümüzdeki dönemde ekonomik ortaklığın çok daha ileri bir seviyeye taşınmasına imkan sağlayacağını söyledi.

Projenin ilk atölyesinde farklı yaş gruplarından katılımcılar halı dokumacılığı ve çeşitli dokuma teknikleriyle tanıştı. Atölyenin temel amacı, kadınları, erkekleri ve çocukları ortak bir üretim ortamında buluşturarak birlikte öğrenmelerini, iletişim kurmalarını ve kendi yaşam hikâyelerinden izler taşıyan eserler ortaya çıkarmalarını sağlamak oldu.

“HER DÜĞÜM BİR YAŞAM, HER DESEN BİR HİKÂYE”

“Hayat Halısı” projesinin çıkış noktasında, halının yalnızca dekoratif veya sanatsal bir obje olmadığı düşüncesi bulunuyor. Proje kapsamında her katılımcının kendi deneyimlerini, hatıralarını ve hayatında önem taşıyan değerleri dokuma yoluyla ifade etmesi teşvik ediliyor.

Organizatörler bu yaklaşımı, “Her düğüm bir yaşam, her desen bir hikâye” sözleriyle özetliyor. Böylece geleneksel halı dokumacılığı, geçmişten gelen bir zanaat olmanın ötesinde, farklı kuşakların ve toplulukların ortak hikâyelerini anlatabilecek bir araç haline getiriliyor.

AZERBAYCAN VE FRANSA ARASINDA KÜLTÜREL KÖPRÜ

Projenin önemli yönlerinden birini Azerbaycan ve Fransa’nın tekstil geleneklerinin aynı çatı altında buluşturulması oluşturuyor. BA Kültür Merkezi’nin kurucusunun halı dokuma sanatını Azerbaycan’ın Lahıc bölgesinde öğrenmesi, girişimin Azerbaycan kültürüyle olan bağını güçlendiriyor.

“Hayat Halısı” kapsamında Azerbaycan halıcılık geleneğinin, Fransa’nın köklü duvar halısı ve tekstil kültürüyle bir araya getirilmesi hedefleniyor. Bu çerçevede özellikle Gobelins ve Aubusson gibi Fransa’nın tanınmış dokuma merkezlerinin gelenekleriyle Azerbaycan halıcılık mirası arasında yeni bir kültürel etkileşim alanı oluşturulması amaçlanıyor.

KÜLTÜREL MİRAS YENİ NESİLLERE AKTARILACAK

Girişimin yalnızca halı dokumayı öğretmekle sınırlı olmadığı belirtiliyor. Projenin temel hedeflerinden biri, somut olmayan kültürel mirasın korunması ve geleneksel bilgi ile becerilerin yeni kuşaklara aktarılması.

Bu doğrultuda ilerleyen dönemde çocuklar, aileler ve yaşlıların yanı sıra kültürel etkinliklere erişimi sınırlı gruplar ve mülteciler için de özel atölyelerin düzenlenmesi planlanıyor. Farklı sosyal çevrelerden insanların ortak üretim etrafında bir araya getirilerek kültürel katılımın güçlendirilmesi hedefleniyor.

İLK ATÖLYE TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN DE İLGİSİNİ ÇEKTİ

Pau’da gerçekleştirilen ilk atölye, yalnızca katılımcıların değil, yün, dokuma ve tekstil alanında çalışan kişilerin de ilgisini çekti. Bu ilginin ilerleyen dönemde yerel zanaatkârlar, sanatçılar ve tekstil uzmanlarıyla yeni iş birliklerinin kurulmasına zemin hazırlayabileceği değerlendiriliyor.

Projenin büyümesiyle birlikte geleneksel dokuma tekniklerinin çağdaş tasarım ve üretim anlayışlarıyla buluşturulması da hedefler arasında yer alıyor. Böylece kültürel mirasın korunmasının yanında yeni üretim modellerinin ve ortak çalışmaların geliştirilmesi amaçlanıyor.

GELENEKSEL SANATA EKONOMİK DEĞER KAZANDIRILACAK

“Hayat Halısı” projesinin bir diğer hedefi ise geleneksel el sanatlarının ekonomik potansiyelini artırmak. Halı ve dokuma alanındaki bilgi birikiminin yeni üretim ve iş birliği fırsatlarına dönüştürülmesiyle, zanaatkârların ve yerel üreticilerin desteklenmesi planlanıyor.

BA Kültür Merkezi’nin yaklaşımına göre halı, yalnızca ipliklerin bir araya getirilmesiyle ortaya çıkan bir sanat eseri değil; insanları buluşturan, ortak hafızayı koruyan ve kültürel mirası geleceğe taşıyan bir araç olarak görülüyor. Fransa’da başlatılan proje de Azerbaycan’ın köklü halıcılık geleneğini yeni kuşaklara ve farklı toplumlara tanıtmayı amaçlayan kültürel bir köprü niteliği taşıyor.

Azerbaycan’ın başkenti Bakü, mayın tehlikesi ve çatışma sonrası bölgelerin güvenli biçimde yeniden kurulmasına odaklanan önemli bir uluslararası toplantıya ev sahipliği yapıyor. Azerbaycan Mayın Temizleme Ajansı (ANAMA) ile Birleşmiş Milletler’in Azerbaycan’daki temsilciliğinin ortaklaşa düzenlediği 4. Uluslararası Mayın Faaliyeti Konferansı başladı.

2-3 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen konferansın bu yılki ana teması, “Şehirlerin yeniden inşası için insani mayın temizleme: Güvenli yerleşimler için mükemmellik standartlarının belirlenmesi” olarak belirlendi. Toplantıda mayınlardan arındırılmış bölgelerde güvenli yaşam alanlarının oluşturulması, yeniden yapılanma süreçleri ve uluslararası iş birliğinin geliştirilmesi üzerinde duruluyor.

60 ÜLKEDEN 400’Ü AŞKIN TEMSİLCİ BAKÜ’DE

Konferansa 60 ülkeden 400’ün üzerinde temsilcinin katıldığı bildirildi. Katılımcılar arasında farklı ülkelerden üst düzey yetkililer, Birleşmiş Milletler kuruluşlarının temsilcileri, uluslararası örgütler, mayın temizleme merkezlerinin yöneticileri ve Azerbaycan’da görev yapan diplomatik misyonların temsilcileri bulunuyor.

Geniş uluslararası katılımla düzenlenen toplantıda, mayın tehdidinin yalnızca güvenlik sorunu olmadığı; şehirlerin yeniden kurulmasından insanların evlerine dönüşüne, ekonomik faaliyetten altyapı yatırımlarına kadar birçok alanı doğrudan etkilediği vurgulanıyor.

MAYIN TEMİZLEME VE YENİDEN İMAR AYNI MASADA

Konferansın temel gündemlerinden birini, çatışmalardan etkilenen bölgelerin yeniden inşa edilmesinden önce güvenli hale getirilmesi oluşturuyor. Bu kapsamda insani mayın temizleme çalışmalarının yeniden yerleşimin ve sürdürülebilir şehirleşmenin ön koşullarından biri olduğu üzerinde duruluyor.

Toplantılarda, mayın ve patlamamış mühimmat tehdidinin ortadan kaldırılmasıyla birlikte yerleşim alanlarının güvenli biçimde yeniden kurulmasına yönelik standartların geliştirilmesi hedefleniyor. Çatışma sonrası bölgelerde insanların yaşamlarına güvenli şekilde devam edebilmesi için teknik ve kurumsal kapasitenin artırılması da gündemde.

ULUSLARARASI DENEYİMLER PAYLAŞILACAK

İki günlük konferansta farklı ülkelerin mayın temizleme alanındaki uygulamaları, kullanılan yeni teknolojiler ve operasyonel tecrübeler ele alınacak. Katılımcıların başarılı uygulamaları paylaşması ve sahadaki çalışmaların daha güvenli ve etkin hale getirilmesine yönelik öneriler geliştirmesi bekleniyor.

Ayrıca insani mayın temizleme alanında uluslararası ortaklıkların güçlendirilmesi ve mayın tehdidiyle mücadele için küresel kaynakların daha etkin şekilde harekete geçirilmesi de toplantının amaçları arasında yer alıyor.

GÜVENLİ DÖNÜŞ İÇİN MAYINSIZ ALANLAR ÖNE ÇIKIYOR

Konferansın önemli başlıklarından biri de çatışmalar nedeniyle yaşadıkları bölgelerden ayrılmak zorunda kalan insanların güvenli şekilde geri dönüşü. Mayınların temizlenmesi, yalnızca fiziksel güvenlik açısından değil, konutların, yolların, okulların ve diğer altyapı tesislerinin yeniden inşa edilebilmesi açısından da kritik önem taşıyor.

Bu nedenle toplantıda insani mayın temizleme faaliyetlerinin şehir planlaması ve sürdürülebilir kalkınmayla birlikte ele alınması hedefleniyor. Yeni yerleşim alanlarının oluşturulmasında uluslararası standartların geliştirilmesi ve uygulanması da tartışılacak konular arasında bulunuyor.

BAKÜ’DEN ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ MESAJI

Azerbaycan, son yıllarda mayın temizleme konusunu uluslararası platformlarda gündeme taşıyan ülkeler arasında yer alıyor. Bakü’deki konferans da mayınların oluşturduğu insani ve ekonomik sonuçlara yönelik uluslararası farkındalığın artırılmasını amaçlıyor.

İki gün boyunca gerçekleştirilecek oturumlarda ortaya çıkacak değerlendirmelerin, mayın tehdidi bulunan bölgelerde güvenli yaşam alanlarının oluşturulması, teknolojik imkanların paylaşılması ve uluslararası koordinasyonun güçlendirilmesine yönelik yeni çalışmalar için zemin oluşturması bekleniyor.

ŞİÖ’nün kuruluşunun 25. yılına dikkat çeken Mirziyoyev, örgütün bölgesel istikrarın korunması ve üye ülkelerin sürdürülebilir kalkınmasının desteklenmesi açısından önemli bir rol üstlendiğini belirtti. Özbekistan’ın örgütün kuruluşundan bu yana askeri bloklardan uzak, açık ve barışçıl bir iş birliği platformu olarak gelişmesini desteklediğini ifade etti.

“ORTA ASYA ŞİÖ’NÜN STRATEJİK ÇEKİRDEĞİ”

Mirziyoyev, ŞİÖ içerisindeki iş birliğinin merkezinde Orta Asya’nın bulunmasına özel önem verdiklerini belirtti. Bölgeyi örgütün coğrafi ve stratejik çekirdeği olarak nitelendiren Özbekistan Cumhurbaşkanı, Orta Asya’nın istikrarı ve ekonomik kalkınmasının tüm ŞİÖ coğrafyasına doğrudan katkı sağlayacağını vurguladı.

Dünyada jeopolitik ayrışmaların, ülkeler arasındaki güven eksikliğinin ve çatışmaların arttığına dikkat çeken Mirziyoyev, özellikle Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerden endişe duyduklarını söyledi. Bölgede tansiyonun düşürülmesi ve taraflar arasında yeniden diyalog kurulması gerektiğini dile getirdi.

“ŞİÖ-2040 ORTAK KALKINMA ALANI” ÖNERİSİ

Mirziyoyev’in konuşmasının en dikkat çekici başlıklarından biri “ŞİÖ-2040: Ortak Kalkınma Alanı” önerisi oldu. Özbekistan Cumhurbaşkanı, örgütün uzun vadeli geleceğine ilişkin ortak bir vizyon belirlenmesinin gerekli olduğunu ifade etti.

Bu vizyon kapsamında yatırımların, teknolojinin ve bilginin ülkeler arasında daha rahat dolaşabildiği; büyük altyapı ve sanayi projelerinin birlikte hayata geçirildiği, iş dünyası ve toplumlar arasında doğrudan bağlantıların güçlendirildiği bütünleşik bir kalkınma alanı oluşturulmasını önerdi.

Mirziyoyev, ŞİÖ ülkelerinin mevcut ekonomik ve teknolojik kapasitesinin ayrı ayrı değerlendirilmesi yerine birbirini tamamlayacak biçimde kullanılması gerektiğini belirterek, ortak kalkınmanın örgütün gelecekteki temel hedeflerinden biri haline gelmesi gerektiği mesajını verdi.

SANAYİ HARİTASI VE ŞİÖ KALKINMA BANKASI ÇAĞRISI

Ekonomik iş birliğinin somut projelerle desteklenmesi gerektiğini belirten Mirziyoyev, özel ekonomik bölgeleri, üretim tesislerini, pazarları ve lojistik ağları birbirine bağlayacak bir ŞİÖ Sanayi İşbirliği Haritası hazırlanmasını teklif etti.

Özbekistan Cumhurbaşkanı ayrıca uzun süredir gündemde bulunan ŞİÖ Kalkınma Bankasının kurulmasına yönelik çalışmaların hızlandırılmasını istedi. Bankanın hayata geçirilmesi halinde altyapı, sanayi, ulaştırma ve teknoloji gibi alanlarda ortak projelerin finansmanına katkı sağlaması hedefleniyor.

Mirziyoyev’in önerileri, ŞİÖ bünyesindeki ekonomik iş birliğinin yalnızca ticaret hacmini artırmakla sınırlı kalmayıp ortak üretim ve yatırım mekanizmalarına dönüştürülmesi yönünde bir yaklaşım ortaya koydu.

TAŞKENT’TE YAPAY ZEKA FORUMU ÖNERİSİ

Konuşmasında dijital dönüşüm ve yapay zekaya da geniş yer ayıran Mirziyoyev, Özbekistan’ın gelecek yıl Taşkent’te ŞİÖ Yapay Zeka ve Yeni Dijital Çözümler Forumu düzenlemeye hazır olduğunu açıkladı.

Örgüt bünyesinde açık ve çok dilli bir veri havuzu kurulmasını da öneren Mirziyoyev, dijital teknolojilerin üye ülkeler arasındaki bilgi paylaşımını ve ekonomik iş birliğini hızlandırabileceğini belirtti.

Yapay zeka, veri paylaşımı ve yeni teknolojiler alanındaki ortak çalışmaların ŞİÖ ülkelerinin küresel rekabet gücünü artırabileceğini savunan Mirziyoyev, teknoloji alanındaki iş birliğinin uzun vadeli kalkınma vizyonunun önemli parçalarından biri olması gerektiğini dile getirdi.

SU, ENERJİ VE ULAŞTIRMA İÇİN ORTAK ADIM ÇAĞRISI

Mirziyoyev, iklim değişikliğinin özellikle gıda, su ve enerji güvenliği üzerindeki etkilerinin giderek daha fazla hissedildiğine dikkat çekti. ŞİÖ kapsamında bu alanları kapsayan ortak bir gündem oluşturulmasını ve 2035’e kadar su ve enerji verimliliğine yönelik teknolojik iş birliği programı hazırlanmasını önerdi.

Ulaştırma alanında da yeni mekanizmalara ihtiyaç olduğunu belirten Mirziyoyev, ŞİÖ ülkelerinin demir yolu ağlarının daha fazla entegre edilmesi amacıyla özel bir konsey kurulması teklifinde bulundu. Böyle bir yapının ülkeler arasındaki ticaret koridorlarını güçlendirebileceği ve taşımacılık maliyetlerini azaltabileceği değerlendiriliyor.

Afganistan’daki gelişmelere de değinen Mirziyoyev, ülkede barış ve istikrarın sağlanmasının Orta Asya’nın güvenliği ve ekonomik kalkınması açısından kritik önem taşıdığını söyledi. Bu nedenle ŞİÖ ile Afganistan arasındaki düzenli diyaloğun yeniden başlatılması gerektiğini vurguladı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı ayrıca Taşkent’te kurulması planlanan Güvenlik Tehdit ve Riskleriyle Mücadele Evrensel Merkezinin etkin şekilde çalışabilmesi için gerekli şartları sağlayacaklarını belirterek, güvenlik ve kalkınmanın birbirinden ayrı düşünülemeyeceği mesajını verdi.

Facianın ardından üçüncü gününe giren arama faaliyetleri havadan ve denizden sürdürülürken, TCG Işın’ın bölgeye ulaşmasıyla birlikte su altındaki arama çalışmalarının da yoğunlaştırılması hedefleniyor.

ERHÜRMAN TCG IŞIN’A ÇIKTI

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Girne açıklarında görev yapan TCG Işın’ı ziyaret ederek arama kurtarma faaliyetlerini yerinde inceledi.

Erhürman’a ziyareti sırasında KKTC Başbakanı Ünal Üstel, Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri ve TCG Işın Komutanı Deniz Binbaşı Ulaş Cesur da eşlik etti. Heyete bölgede yürütülen operasyon ve kullanılan teknik imkanlara ilişkin bilgi verildi.

ARAMA ÇALIŞMALARI ÜÇÜNCÜ GÜNÜNDE

Girne açıklarında pazar günü yaşanan gemi faciasının ardından başlatılan arama çalışmaları aralıksız devam ediyor. Ekipler, kayıp kişilere ulaşılmasının yanı sıra batık geminin yerinin belirlenmesine yönelik faaliyetlerini sürdürüyor.

Bölgede farklı arama kurtarma unsurları görev yaparken, deniz yüzeyindeki çalışmaların yanı sıra su altına yönelik operasyonlara da ağırlık veriliyor.

TCG IŞIN TÜRKİYE’DEN BÖLGEYE GÖNDERİLDİ

Arama çalışmalarına destek vermek amacıyla Türkiye’den gönderilen TCG Işın, sabah saatlerinde Girne açıklarına ulaştı. Türk Deniz Kuvvetleri’nin arama kurtarma ve yedekleme gemisi olan TCG Işın, özellikle derin deniz ve su altı operasyonlarında kullanılabilecek gelişmiş sistemlere sahip bulunuyor.

Geminin bölgeye sevk edilmesiyle birlikte kayıp kişilere ve batık gemiye ulaşılması amacıyla yürütülen çalışmaların teknik kapasitesi de artırıldı.

SU ALTINDA ARAMALAR YOĞUNLAŞACAK

TCG Işın, sahip olduğu su altı arama, kurtarma ve operasyon kabiliyetleriyle çalışmalara destek veriyor. Geminin gelişmiş ekipmanları sayesinde deniz tabanındaki alanların daha ayrıntılı şekilde incelenmesi ve olası hedeflerin belirlenmesi amaçlanıyor.

Özellikle görüş mesafesinin düşük olduğu veya klasik arama yöntemlerinin yetersiz kaldığı noktalarda, geminin teknik imkanlarından yararlanılması planlanıyor.

HAVADAN VE DENİZDEN ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR

Girne açıklarında başlatılan arama kurtarma operasyonu hem havadan hem de denizden devam ediyor. TCG Işın’ın katılımıyla su altındaki çalışmaların da daha geniş kapsamda yürütülmesi hedeflenirken, ekipler kayıp kişilere ulaşabilmek için bölgede çalışmalarını sürdürüyor.

KKTC yönetimi de arama kurtarma faaliyetlerini yakından takip ederken, Erhürman’ın TCG Işın’a yaptığı ziyaret, sahadaki çalışmalara ilişkin doğrudan bilgi alınması açısından önem taşıdı.

Türkmenistan ile Japonya arasındaki ilişkiler, enerji ve sanayinin yanı sıra ileri teknoloji alanlarını da kapsayacak şekilde genişliyor. Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi’nin Aşkabat ziyareti kapsamında gerçekleştirilen üst düzey temaslarda, iki ülke arasındaki ekonomik ve teknolojik ortaklığın yeni projelerle güçlendirilmesi konusunda görüş birliğine varıldı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamındaki ikili temaslarını sürdürüyor. Erdoğan, zirve marjında Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile bir görüşme gerçekleştirdi.

Görüşmede Türkiye ile Kırgızistan arasındaki kapsamlı stratejik ortaklığın geldiği nokta değerlendirilirken, iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve kurumsal ilişkilerin daha da geliştirilmesine yönelik atılabilecek adımlar ele alındı.

STRATEJİK ORTAKLIĞIN GELİŞİMİ ELE ALINDI

Kırgızistan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre görüşmede, Türkiye-Kırgızistan ilişkilerinin kapsamlı stratejik ortaklık düzeyinde yoğun biçimde geliştiğine dikkat çekildi.

İki lider, mevcut iş birliğinin yalnızca ikili ilişkilerle sınırlı kalmadığını, çok taraflı platformlarda da giderek güçlendiğini değerlendirdi. Ankara ile Bişkek arasındaki siyasi diyaloğun farklı alanlardaki ortak çalışmalara da katkı sağladığı vurgulandı.

TİCARET VE YATIRIM GÜNDEMDEYDİ

Erdoğan ile Caparov’un görüşmesinde ekonomik ilişkiler önemli gündem başlıklarından biri oldu. İki ülke arasındaki ticaret hacminin artırılması, karşılıklı yatırımların teşvik edilmesi ve yeni ortak projelerin hayata geçirilmesi konusunda görüş alışverişinde bulunuldu.

Taraflar, Türkiye ile Kırgızistan arasındaki ekonomik potansiyelin daha etkin kullanılmasının ve iş dünyaları arasındaki temasların artırılmasının iki ülkeye de katkı sağlayacağı konusunda görüş birliğine vardı.

EĞİTİM VE SAĞLIKTA İŞ BİRLİĞİ VURGUSU

Görüşmede eğitim ve sağlık alanlarındaki ortak çalışmalar da ele alındı. İki ülke arasında öğrenci değişiminden akademik iş birliğine, sağlık hizmetlerinden kurumlar arası tecrübe paylaşımına kadar farklı başlıklarda ilişkilerin genişletilmesi üzerinde duruldu.

Türkiye ile Kırgızistan arasında uzun yıllardır devam eden kültürel ve toplumsal bağların, eğitim alanındaki iş birlikleriyle daha da güçlendirilmesinin önemine işaret edildi.

ASKERİ TEKNİK İŞ BİRLİĞİ DE MASADAYDI

Erdoğan ile Caparov, askeri teknik alandaki mevcut iş birliğinin geliştirilmesi konusunu da değerlendirdi. Taraflar, savunma ve güvenlik alanlarında sürdürülen temasların ilerleyen dönemde yeni projelerle desteklenmesi imkanlarını ele aldı.

Görüşmede ayrıca iki ülkenin karşılıklı yarar temelinde farklı sektörlerde ortak projeler geliştirmeyi sürdürmesinin stratejik ortaklığın derinleşmesine katkı sağlayacağı belirtildi.

ORTAK PROJELER DEVAM EDECEK

İki lider, Türkiye-Kırgızistan kapsamlı stratejik ortaklığını daha da genişletme yönündeki iradelerini teyit etti. Bu kapsamda ticaret, yatırım, eğitim, sağlık, savunma ve diğer alanlarda yeni ortak çalışmaların sürdürülmesi konusunda mutabık kalındı.

Erdoğan ile Caparov, iki ülke arasındaki ilişkilerin karşılıklı güven ve ortak çıkarlar temelinde geliştirilmesine yönelik projelerin önümüzdeki dönemde de devam edeceğini belirtti.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantının gündeminde çok kutuplu dünya düzeni, uluslararası sistemde yaşanan değişimler, bölgesel güvenlik, ekonomik iş birliği ve Birleşmiş Milletlerin küresel meselelerdeki rolü bulunuyor. Liderlerin, mevcut krizlerin yanı sıra uluslararası kuruluşların daha etkin ve kapsayıcı hale getirilmesine ilişkin görüşlerini paylaşması bekleniyor.

ERDOĞAN VE ÇOK SAYIDA LİDER ZİRVEDE

Genişletilmiş oturumda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev yer aldı.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de zirveye katıldı. Mısır, Vietnam, Laos ve Togo’dan üst düzey temsilcilerin yanı sıra Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de genişletilmiş toplantıda hazır bulundu.

Farklı bölgelerden çok sayıda lideri aynı masa etrafında buluşturan zirve, özellikle değişen küresel güç dengeleri ve uluslararası sistemin geleceğine ilişkin mesajlar açısından dikkat çekiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da oturum kapsamında katılımcılara hitap etmesi bekleniyor.

CAPAROV’DAN “ÇOK KUTUPLU DÜNYA” VURGUSU

Zirvenin açılış konuşmasını yapan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, toplantının Şanghay İşbirliği Örgütü’nün kuruluşunun 25. yılı ile Kırgızistan’ın bağımsızlığının 35. yılına denk gelmesine dikkat çekti.

Bu dönemde ŞİÖ başkanlığını yürütmenin kendileri açısından önemli bir sorumluluk taşıdığını belirten Caparov, örgütün temel yaklaşımını ifade eden “Şanghay ruhunun” korunması ve ortak kalkınma alanlarının geliştirilmesinin önemine vurgu yaptı. Caparov, toplantının temel başlıklarından birinin adil bir dünya düzeninin oluşumunda Birleşmiş Milletlerin rolü olduğunu belirterek, ŞİÖ+ ülkelerinin bu sürece sağlayabileceği katkıların da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

“HER DEVLETİN SESİ DİKKATE ALINMALI”

Kırgızistan Cumhurbaşkanı, uluslararası sistemde adaletin yalnızca büyük güçlerin değil, tüm devletlerin görüşlerinin dikkate alınmasıyla sağlanabileceğini söyledi. Ülkelerin gelişmişlik seviyelerindeki farklılıkların kabul edilmesi gerektiğini belirten Caparov, kültürlere, geleneklere ve farklı toplumsal yapılara saygının önem taşıdığını kaydetti.

Küresel imkanların ve sorumlulukların daha dengeli paylaşılması gerektiğini savunan Caparov, her devletin uluslararası karar alma mekanizmalarında sesinin duyulmasının adaletin temel ölçütlerinden biri olduğunu dile getirdi.

Caparov ayrıca uluslararası kuruluşların aldığı kararların tüm ülkeler açısından eşit ve tutarlı biçimde uygulanmasının gerekli olduğunu belirterek, mevcut dünya düzeninde daha kapsayıcı bir yapıya ihtiyaç duyulduğu mesajını verdi.

BM’NİN MERKEZİ ROLÜNE DİKKAT ÇEKTİ

Caparov, çok kutuplu bir dünya düzeninin oluşumunda Birleşmiş Milletlerin merkezi bir rol üstlenmesi gerektiğini söyledi. BM’nin mevcut yapısında birtakım eksiklikler bulunabileceğini ancak bu durumun örgütün önemini azaltmak için gerekçe olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti.

Mevcut sorunların tam tersine Birleşmiş Milletlerin güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koyduğunu belirten Caparov, örgütün değişen küresel şartlara daha hızlı cevap verebilecek hale getirilmesi gerektiğini dile getirdi.

BM’nin uluslararası barış, güvenlik ve eşitlik açısından temel platformlardan biri olmayı sürdürmesi gerektiğini kaydeden Caparov, özellikle büyük küresel krizlerde ortak hareket edilebilmesi için kurumun koordinasyon kapasitesinin artırılmasının önem taşıdığını söyledi.

BMGK İÇİN REFORM MESAJI

Kırgızistan’ın Birleşmiş Milletler bünyesinde reform yapılmasını desteklediğini belirten Caparov, özellikle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin yapısının günümüz gerçeklerine daha uygun hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.

Caparov, böyle bir reformun geniş bir uluslararası uzlaşıyla gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, ülkeler arasındaki temsil dengesinin güçlendirilmesinin daha adil bir küresel sistem açısından önem taşıdığını söyledi.

ŞİÖ+ Zirvesi’nin genişletilmiş oturumunda liderlerin çok kutupluluk, bölgesel ve küresel güvenlik, ekonomik bağlantılar, uluslararası kuruluşların geleceği ve ülkeler arasındaki iş birliğinin artırılması gibi başlıklarda değerlendirmelerde bulunması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın vereceği mesajlar da zirvenin yakından takip edilen bölümleri arasında yer alıyor.

Özbekistan Yüksek Konseyi, 31 Ağustos 1991’de Devlet Bağımsızlığı Yasası’nı kabul ederek ülkenin bağımsızlığını ilan etti ve 1 Eylül’ün “Bağımsızlık Günü” olarak kutlanmasına karar verdi. Timurlular, Harzemşahlar ve Şeybaniler gibi birçok devletin izlerini taşıyan coğrafya, Semerkant’tan Buhara’ya, Hive’den Şehrisebz’e uzanan tarihi mirasıyla bugün de Orta Asya’nın kültürel merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.

TARIMA DAYALI EKONOMİDEN ÇOK SEKTÖRLÜ YAPIYA

Sovyetler Birliği döneminde büyük ölçüde pamuk üretimine dayalı ekonomik yapıya sahip olan Özbekistan, bağımsızlığın ardından ekonomisini çeşitlendirmeye yöneldi. Tarım ve geleneksel sanayinin yanında otomotiv, elektronik, tekstil, gıda, eczacılık, kimya, makine, metal, seramik ve madencilik gibi sektörlerde yeni yatırımlar gerçekleştirildi.

Özellikle son 10 yılda genç nüfusu, doğal kaynakları ve yatırım ortamını geliştirmeye yönelik politikalarıyla yıllık ortalama yüzde 6-8 seviyesinde büyüme kaydeden ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası bağımsızlık döneminde 8 kattan fazla arttı. 1990’da 17,7 milyar dolar seviyesinde olan GSYH, 2025’te 147 milyar dolara ulaştı. Özbekistan yönetimi, 2026’da 180 milyar dolarlık, 2030’da ise 300 milyar dolarlık ekonomik büyüklüğe ulaşmayı hedefliyor.

MİRZİYOYEV DÖNEMİNDE AÇILIM HIZLANDI

Özbekistan’da 2016’da Şevket Mirziyoyev’in cumhurbaşkanı seçilmesiyle birlikte ekonomi ve dış politikada yeni bir dönem başladı. Yatırım ortamını geliştirmeye yönelik reformlara ağırlık verilirken, komşu Orta Asya ülkeleriyle ilişkilerin normalleştirilmesi ve bölgesel iş birliğinin artırılması dış politikanın temel başlıklarından biri haline geldi.

Mirziyoyev yönetiminde ülke, uzun yıllar mesafeli kaldığı Türk dünyasıyla kurumsal ilişkilerini de yeniden güçlendirdi. Özbekistan, 2018’de Türk Konseyi toplantısına cumhurbaşkanı düzeyinde katılırken 2019’da konseye üye oldu. Türk Konseyinin Türk Devletleri Teşkilatına dönüşmesinin ardından Özbekistan, Kasım 2022’de TDT Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi’ne ev sahipliği yaptı.

Özbekistan aynı zamanda Orta Asya ülkeleri arasında karşılıklı güvenin artırılmasına ve bölgesel sorunların doğrudan diyalogla çözülmesine yönelik politikalarda daha aktif bir rol üstlendi.

YABANCI YATIRIM VE TURİZMDE BÜYÜK ARTIŞ

Özbekistan’ın dışa açılma politikasının en belirgin sonuçlarından biri yabancı yatırım ve turizm rakamlarında görüldü. Ülkeye 2016’da yaklaşık 4 milyar dolar düzeyinde yabancı yatırım gelirken, bu rakam 2025’te 43,1 milyar dolara yükseldi. Yönetim, önümüzdeki yıllarda toplam 450 milyar dolarlık yabancı yatırım çekmeyi hedefliyor.

Taşkent, Semerkant, Buhara, Hive, Kokand, Şehrisebz ve Margilan gibi tarihi kentlere sahip ülke, turizmde de Orta Asya’nın yükselen destinasyonlarından biri haline geldi. Yaklaşık 100 ülkenin vatandaşlarına sağlanan vize muafiyeti ve kolaylıklarla birlikte 2016’da 2 milyon olan ziyaretçi sayısı, 2025’te 11,7 milyonu aştı. 2026 yılı sonuna kadar ise 16 milyon turist hedefleniyor.

Tarihi İpek Yolu üzerindeki şehirlerin restorasyonu, ulaşım altyapısının geliştirilmesi ve uluslararası tanıtım faaliyetlerinin artırılması da turizmin ülke ekonomisindeki payını büyüten başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

TÜRKİYE, ÖZBEKİSTAN’I TANIYAN İLK ÜLKE OLDU

Türkiye, Özbekistan’ın 31 Ağustos 1991’de ilan ettiği bağımsızlığı 16 Aralık 1991’de tanıyarak bu adımı atan ilk ülke oldu. İki ülke arasında diplomatik ilişkiler 4 Mart 1992’de kurulurken, Özbekistan’da ilk büyükelçilik açan ülke de Türkiye oldu.

İlişkilerde uzun yıllar yaşanan durağanlığın ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kasım 2016’da Semerkant’a gerçekleştirdiği ziyaret yeni dönemin başlangıç noktalarından biri oldu. Şevket Mirziyoyev’in Ekim 2017’de Türkiye’ye yaptığı ziyaretle siyasi temaslar daha da hızlandı ve ilişkiler aynı yıl stratejik ortaklık seviyesine yükseltildi.

2018’de ise iki ülke cumhurbaşkanlarının başkanlığında Türkiye-Özbekistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi kuruldu. Konseyin toplantıları Ankara ve Taşkent’te düzenli olarak gerçekleştirilirken iki ülke arasında ekonomi, savunma, ulaştırma, kültür ve eğitim başta olmak üzere çok sayıda alanda iş birliği geliştirildi.

TİCARET HACMİNDE HEDEF 10 MİLYAR DOLAR

Siyasi ilişkilerdeki gelişme ekonomik rakamlara da yansıdı. Türkiye ile Özbekistan arasındaki ticaret hacmi 2016’da 1 milyar 242 milyon dolar seviyesindeyken, 2025’te 3 milyar doların üzerine çıktı. İki ülke yakın vadede ticaret hacmini 5 milyar dolara, uzun vadede ise 10 milyar dolara yükseltmeyi hedefliyor.

Türkiye, yaklaşık yüzde 5’lik payla Özbekistan’ın en büyük ticaret ortakları arasında yer alırken, Türk şirketleri de ülkede en fazla şirket kuran yabancı yatırımcı grupları arasında bulunuyor. Vize ve ulaşım alanında atılan adımlar ise iki toplum arasındaki hareketliliği önemli ölçüde artırdı.

Türk vatandaşlarına 2018’de 30 günlük vize muafiyeti tanınmasının ardından karşılıklı seyahatlerde büyük artış yaşandı. İki ülke arasında 2016’ya kadar haftada yaklaşık 5 olan tarifeli uçuş sayısının bugün 100’ün üzerine çıkması da ilişkilerde ulaşılan seviyeyi ortaya koyuyor.

Eğitim alanındaki iş birliği de son yıllarda genişlerken, 2025’te Taşkent’teki Alişir Nevai Üniversitesi bünyesinde Yunus Emre Enstitüsü faaliyete geçti. Türkiye ve Özbekistan’ın önde gelen üniversitelerinin iş birliğiyle Taşkent’te Uluslararası Türk Devletleri Üniversitesi de kuruldu.

Emine Erdoğan’ı konukevine gelişinde Aygül Caparova karşıladı. Programda Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in eşi ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Mihriban Aliyeva, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eşi Peng Liyuan ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in eşi Ziroat Mirziyoyeva da yer aldı. Lider eşlerinin buluşması, zirve programının kültürel ayağını oluşturan etkinliklerden biri oldu.

LİDER EŞLERİ KIRGIZ KÜLTÜRÜNÜ YAKINDAN TANIDI

Program kapsamında lider eşleri, konukevinin parkında birlikte yürüyüş yaptı. Ardından geleneksel kıyafetler giyen Kırgız çocuklar ve gençlerin hazırladığı müzik dinletisi izlendi. Gösteride, Kırgızistan’ın en bilinen geleneksel çalgılarından komuzun da aralarında bulunduğu yerel enstrümanlar kullanıldı.

Kırgız kültürünün farklı unsurlarının tanıtıldığı etkinlikte, müzik ve geleneksel kıyafetler dikkat çekti. Lider eşleri gösterilerin ardından aile fotoğrafı çektirirken, program daha sonra etnik sergi ziyaretiyle devam etti.

KEÇE İŞLEMELERİ VE GELENEKSEL EL SANATLARI İNCELENDİ

Sergide Kırgız kültüründe önemli yere sahip keçe işlemeleri, halı ve kilimler, geleneksel kumaşlar, kıyafetler ve çeşitli el işçiliği ürünleri yer aldı. Emine Erdoğan ve diğer lider eşleri, sergilenen eserleri yakından inceleyerek Kırgızistan’ın el sanatları geleneği hakkında bilgi aldı.

Heyete eşlik eden Kırgızistan Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikası Bakanı Mirbek Mambetaliyev de eserlerin yapım teknikleri ve kültürel anlamlarına ilişkin bilgi verdi. Geleneksel sanatların nesilden nesile aktarılmasına yönelik çalışmaların da anlatıldığı programda, Kırgız kültürünün günlük yaşamla iç içe geçmiş motifleri öne çıktı.

Lider eşleri ayrıca Kırgız kültüründe önemli yere sahip kartalları ve geleneksel av köpeği tayganları sevdi, onlarla hatıra fotoğrafı çektirdi. Bu bölüm, programın en ilgi çeken anları arasında yer aldı.

KIRGIZ ÇOCUKLARDAN LİDER EŞLERİNE KARŞILAMA

Programın devamında Enesai Kabulevi’ne geçen Emine Erdoğan ve beraberindeki lider eşleri, Kırgız çocuklar tarafından karşılandı. Çocuklar konuklara çiçek takdim ederken, daha sonra Kırgızistan Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikası Bakanlığının öncülüğünde hazırlanan kültürel programa geçildi.

Çocuk topluluklarının sahne aldığı gösteride Kırgızistan’ın geleneksel ezgileri ve halk dansları sergilendi. Programda farklı ülkelerin kültürlerine ait eserlerin de yer alması, etkinliğe uluslararası bir nitelik kazandırdı.

“GÜLÜM BENİM” ESERİ DE SESLENDİRİLDİ

Konserde Türkiye’den “Gülüm Benim” eseri de seslendirildi. Bunun yanı sıra programa katılan diğer lider eşlerinin ülkelerine ait eserler de çocuk toplulukları tarafından yorumlandı. Lider eşleri, sahnedeki performansları ilgiyle takip etti.

Konser sırasında Emine Erdoğan’ın daha önce gerçekleştirdiği Kırgızistan ziyaretlerinden görüntüler de salondaki ekrana yansıtıldı. Böylece programda hem Türkiye-Kırgızistan ilişkilerine hem de farklı ülkeler arasındaki kültürel bağlara vurgu yapıldı.

Çocukların seslendirdiği eserler ve halk danslarıyla devam eden etkinlik, zirve programının daha sıcak ve kültürel yönünü yansıtan buluşmalardan biri oldu.

EMİNE ERDOĞAN’DAN KIRGIZ KÜLTÜRÜ VURGUSU

Emine Erdoğan, programın ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Kırgızistan’ın geleneksel sanatlarına ve kültürel zenginliğine dikkat çekti. Sergide yer alan eserleri yakından inceleme fırsatı bulduklarını belirten Erdoğan, “Maharetli ellerde şekillenen her eseri yakından inceleyerek Kırgız kültürünün estetik anlayışını ve ustalığını yansıtan özgün örnekleri tanıdık” ifadelerini kullandı.

Çocuk topluluklarının seslendirdiği eserlerden de söz eden Emine Erdoğan, “Programın devamında çocuk topluluklarının seslendirdiği birbirinden değerli ezgileri dinledik. Küçük yüreklerden yükselen melodiler, günümüze ayrı bir güzellik kattı” değerlendirmesinde bulundu.

Bişkek’teki program, lider eşlerinin Kırgızistan’ın kültürel mirasını yakından tanımasının yanı sıra farklı ülkeler arasındaki kültürel etkileşimin güçlendirilmesine yönelik sembolik bir buluşma olarak da öne çıktı.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve 6. Dünya Göçebe Oyunları kapsamında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’e gelen İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştü.

Kırgızistan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkilerin mevcut durumu ve geleceği değerlendirildi. Liderler, özellikle ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi ve farklı alanlarda ortak çalışmaların artırılması konusunda görüş alışverişinde bulundu.

Buluşmada bölgesel ve uluslararası gündemdeki gelişmeler de ele alındı. Taraflar, iki ülkenin ortak çıkarları doğrultusunda işbirliğinin daha da geliştirilmesine yönelik değerlendirmeler yaptı.

ENERJİ VE TİCARETTE YENİ FIRSATLAR

Görüşmenin öne çıkan başlıklarından biri ekonomik işbirliği oldu. Caparov ve Pezeşkiyan, Kırgızistan ile İran arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin daha ileri taşınması için mevcut imkanları değerlendirdi.

Enerji, ulaştırma ve lojistik alanları da toplantının önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. Kırgızistan yönetimi, İran’la özellikle ticaret yollarının geliştirilmesi ve bölgesel ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi konusunda daha fazla çalışma yapılabileceğine dikkat çekti.

Caparov, İran’ın Kırgızistan açısından önemli ve güvenilir bir ortak olduğunu belirterek iki ülke arasındaki ilişkilerin tarihi yakınlık, karşılıklı saygı ve güven temelinde ilerlediğini ifade etti.

CAPAROV’DAN İRAN’A DESTEK TEŞEKKÜRÜ

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Caparov, görüşme sırasında İran’ın Kırgızistan’a verdiği desteğin önemine de değindi. Caparov, Kırgızistan’ın 2027-2028 dönemi için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi olmayan üyeliğine adaylığı konusunda İran’ın desteğinden dolayı Pezeşkiyan’a teşekkür etti.

İki ülkenin Birleşmiş Milletler çatısı altında karşılıklı çıkarları ilgilendiren konularda daha yakın işbirliği yapmaya hazır olduğunu belirten Caparov, bunun ilişkilerin uluslararası boyutunun güçlendirilmesine katkı sağlayacağını söyledi.

DÜNYA GÖÇEBE OYUNLARI’NDA İRAN DETAYI

Görüşmede 6. Dünya Göçebe Oyunları da gündeme geldi. Caparov, İran’ın organizasyona 100’ün üzerinde sporcudan oluşan bir heyetle katılmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.

Kırgız lider, İranlı sporcuların oyunlara katılımının iki ülke arasındaki kültürel ve sportif bağların daha da güçlenmesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Dünya Göçebe Oyunları, Türk dünyasının geleneksel sporlarının ve kültürünün tanıtıldığı önemli organizasyonlardan biri olarak öne çıkarken, İran’ın katılımı da Kırgızistan ile İran arasındaki insani ve kültürel ilişkiler açısından dikkat çekti.

PEZEŞKİYAN’DAN KIRGIZİSTAN’A TEBRİK

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da görüşmede Kırgızistan’ın Bağımsızlık Günü’nü kutladı. Pezeşkiyan ayrıca Kırgızistan’ın ŞİÖ dönem başkanlığını başarıyla tamamlamasından dolayı Caparov’u tebrik etti.

Pezeşkiyan, Kırgızistan’ın ŞİÖ kapsamında İran heyetinin katıldığı etkinlikleri yüksek düzeyde organize ettiğini belirterek teşekkürlerini iletti.

İran Cumhurbaşkanı ayrıca Kırgızistan’ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi olmayan üyeliğine adaylığını desteklediklerini yineledi. Pezeşkiyan, Caparov’u 1-2 Aralık tarihlerinde Tahran’da düzenlenecek etkinliğe de davet etti.

Bişkek’teki görüşme, Kırgızistan ile İran arasındaki siyasi diyaloğun yanı sıra ticaret, enerji, ulaştırma, lojistik, kültür ve spor alanlarındaki işbirliğinin artırılması yönündeki ortak iradeyi ortaya koydu.