Yükseköğretim alanında yeni bir dönemin kapısını aralayacak düzenleme Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu. AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan "Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", 2 Temmuz 2026 tarihinde TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Toplam 28 maddeden oluşan teklif, sahte diploma düzenlenmesinden kaçak üniversite faaliyetlerine, akademik usulsüzlüklerden bilimsel etik ihlallerine kadar birçok konuda yeni yaptırımlar içeriyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde yükseköğretim sisteminde denetimlerin ve cezaların önemli ölçüde artırılması bekleniyor.
SAHTE DİPLOMA DÜZENLEYENLERİ HANGİ CEZALAR BEKLİYOR?
Kanun teklifinin en dikkat çeken maddelerinden biri sahte diploma ve belge düzenleyenlere yönelik yaptırımlar oldu.
Teklife göre sahte diploma, mezuniyet belgesi, sertifika veya benzeri resmi eğitim belgelerini düzenleyenler hakkında Türk Ceza Kanunu'ndaki resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanacak.
Bu kapsamda suçun niteliğine göre failler hakkında 5 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Düzenlemeyle birlikte diploma sahteciliğiyle mücadelede daha caydırıcı bir hukuki çerçeve oluşturulması hedefleniyor.
KAÇAK ÜNİVERSİTE AÇANLARA 4 YILA KADAR HAPİS
Teklif, mevzuata aykırı şekilde faaliyet gösteren yükseköğretim kurumlarını da kapsıyor.
Buna göre Türkiye'de gerekli yasal izinler olmadan ön lisans, lisans veya lisansüstü eğitim programı açanlar hakkında 4 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Ayrıca mevzuata aykırı şekilde yükseköğretim kurumu açan kişiler de aynı kapsamda cezalandırılacak.
YABANCI ÜNİVERSİTE ADIYLA EĞİTİM VERENLER DE CEZA ALACAK
Kanun teklifi, yabancı üniversiteler adına Türkiye'de izinsiz eğitim verilmesini de suç kapsamına alıyor.
Buna göre herhangi bir yabancı yükseköğretim kurumu adına kanuna aykırı şekilde ön lisans, lisans veya lisansüstü program açanlara 4 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor.
Yetkililer, bu düzenlemeyle öğrencilerin mağduriyet yaşamasının önüne geçilmesinin amaçlandığını belirtiyor.
KAÇAK EĞİTİM KURUMLARININ REKLAMINI YAPANLAR DA YARGILANACAK
Teklif yalnızca yasa dışı eğitim verenleri değil, bu kurumların tanıtımını yapan kişi ve kuruluşları da kapsıyor.
Mevzuata aykırı faaliyet gösteren yükseköğretim kurumlarının reklamını yapanlara veya bu kurumların tanıtımına aracılık edenlere 3 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor.
Böylece yasa dışı eğitim faaliyetlerinin teşvik edilmesinin de önüne geçilmesi hedefleniyor.
AKADEMİK USULSÜZLÜKLERE YENİ YAPTIRIMLAR GELİYOR
Kanun teklifinde akademik etik ihlallerine yönelik önemli düzenlemeler de yer aldı.
Başkasına tez, makale veya kitap hazırlatan kişilerin akademik unvanlarının geri alınması ve görevlerinden çıkarılması öngörülüyor.
Bunun yanı sıra başkası adına akademik çalışma hazırlayan, hazırlatan veya bu sürece aracılık eden kişiler hakkında idari para cezası uygulanacak.
Bu fiili sürekli hale getirerek meslek edinenler için ise cezaların artırılması planlanıyor.
AKADEMİK HIRSIZLIĞA KARŞI TÜRK CEZA KANUNU DEVREYE GİRECEK
Teklif kapsamında akademik hırsızlık olarak değerlendirilen fiillere karşı da yeni yaptırımlar getiriliyor.
Bilimsel çalışmalarda etik ihlalde bulunan kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu kapsamındaki güvenlik tedbirlerinin uygulanması öngörülüyor.
Düzenlemenin temel amacının bilimsel dürüstlüğü korumak, akademik unvanların güvenilirliğini artırmak ve yükseköğretim sisteminde etik ihlallerin önüne geçmek olduğu belirtiliyor.
Kanun teklifinin önümüzdeki günlerde TBMM komisyonlarında görüşülmesinin ardından Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor.
