Türkiye’de yoksul vatandaşların kamu sağlık hizmetlerine erişimde yaşadığı sorunlar, sağlık sistemine ilişkin denetimsizlik ve usulsüzlük iddialarıyla birlikte tartışılmaya devam ediyor. Halk Sağlığı Uzmanı Uzm. Dr. Onur Hamzaoğlu, bu tablonun halk sağlığı üzerindeki etkilerini ve uzun vadeli sonuçlarını değerlendirdi. Hamzaoğlu, sağlıkta eşitsizliğin temelinde yalnızca sağlık hizmetlerine erişim değil, yaşamın en başından itibaren karşılanamayan temel ihtiyaçların yer aldığını vurguladı.
"SAĞLIKTA EŞİTSİZLİK, BİYOMEDİKAL FAKTÖRLERLE AÇIKLANAMAZ"
Uzm. Dr. Onur Hamzaoğlu’na göre bu eşitsizlik, çoğu zaman sağlık hizmetlerine erişimden önce başlıyor. Hamzaoğlu, sağlıkta eşitsizliği şu sözlerle tanımladı:
“İnsanlar arasında hiçbir biyomedikal ve davranışsal faktörle kesin olarak açıklanamayan sağlık durumu ve yaşam sürelerindeki farklılıkları ‘sağlıkta eşitsizlik’ olarak tanımlıyoruz. “Sağlıkta eşitsizlik sağlık hizmetlerine erişim sorunundan önce sağlıklı olmak için zorunlu olan öğelere ulaşamama nedeniyle ortaya çıkmaktadır.”
SAĞLIKLI YAŞAM DOĞMADAN ÖNCE BAŞLIYOR
Sağlığın yalnızca tedaviyle sınırlı olmadığını belirten Hamzaoğlu, sağlıklı bir yaşam için gerekli koşulları sıralayarak, Bu gereksinimlerin yaşamın çok erken dönemlerinde önem kazandığını vurgulayan Hamzaoğlu, bilimsel araştırmalara da şu sözlerle dikkat çekti:
“Kişilerin ve toplumların sağlıklı olabilmesi için insanların yeterli ve dengeli beslenmeye, sağlıklı barınmaya-konuta, yeterli ve temiz içme ve kullanma suyuna, temiz hava başta olmak üzere sağlıklı çevre koşullarına vb. gereksinimleri vardır. Pek çok bilimsel araştırmayla da kanıtladığı gibi insanların bu gereksinimi doğmadan önce, ana rahmindeyken başlar.”
Hamzaoğlu’na göre, bu temel ihtiyaçları karşılanmayan bireyler daha büyük risklerle karşı karşıya kalıyor.
“Bu gereksinimleri karşılanmayanlar doğumdan sonra sürekli ve düzenli olarak sağlıklı koşullara sahip olsalar bile karşılananlara göre daha çok hastalanmakta ve daha erken yaşlarda ölmektedirler.”
SİGORTA SİSTEMİ, YOKSULLARI SAĞLIK HİZMETLERİNİN DIŞINDA BIRAKIYOR
Halk Sağlığı Uzmanı, hem dünyada hem de Türkiye’de sağlık eşitsizliklerinin temel nedenlerinden birinin yoksulluk olduğunu ifade ederek, “Tüm dünyada ve Türkiye’de sağlıktaki eşitsizliklerin görünür olan öncelikli nedeni bu nedenle yoksulluktur. Çünkü yoksullar bu gereksinimlerini düzenli olarak karşılayamaz, satın alamazlar” ifadelerini kullandı.
Türkiye’de kamu sağlık hizmetlerine erişimin büyük ölçüde sağlık sigortasına bağlı olduğunu belirten Hamzaoğlu, bu durumun önemli bir kesimi dışarıda bıraktığını ifade ederek, “Türkiye’de kamu sağlık hizmetlerine ulaşabilmek için öncelikle sağlık sigortası kapsamında olmak gerekiyor. Bunun içinde düzenli bir işinizin ya da her ay prim ödeyebilecek paranızın olması gerekiyor" dedi. Bu koşulların özellikle kırılgan grupları etkilediğini vurgulayan Hamzaoğlu şöyle devam etti:
“Özellikle, işsizler, küçük esnaf ve köylüler başta olmak üzere, sağlık sigortası kapsamında olmayanlar kamu tarafından sunulmakta olan sağlık hizmetlerine bu nedenle ulaşamamaktadırlar.”
EN ÇOK HASTALANANLAR HİZMETE EN ZOR ULAŞANLAR
Hamzaoğlu, yoksul kesimlerin hem daha sık hastalandığını hem de sağlık hizmetlerine daha zor eriştiğini vurgulayarak bu durumun bir kısır döngü yarattığını ifade eden Hamzaoğlu, çözümün de açık olduğunu belirterek sözlerini şöyle sonlandırdı:
“Oysa, yeterli ve dengeli beslenemedikleri, sağlıklı yaşam koşullarına sahip olamadıkları vb. nedenlerle daha sık hastalanmakta, bu nedenle tedavi edici sağlık hizmetlerine daha fazla gereksinim duymaktadırlar. Bu kısır döngünün kırılabilmesi ve toplumun bütün üyelerinin sağlıklı olabilmesi için herkesin sağlıklı olmak için gerekli olan ögelere ve hizmetlere parasız olarak ulaşabilmesi sağlanmalıdır.”