Türkiye’de tütün ürünlerinin satışına yönelik yeni bir yasal düzenleme hazırlığı gündeme geldi. Sigara satışlarının dijital ortamda takip edilmesi amacıyla pandemi döneminde kullanılan Hayat Eve Sığar (HES) koduna benzer bir sistem oluşturulması değerlendiriliyor. Çalışmada çocuklara sigara satan işletmelere yönelik yaptırımların ağırlaştırılması ve mevcut para cezalarının artırılması da ele alınıyor.
Sağlık Bakanlığı bürokratlarının AK Parti Meclis Grubu’na yaptığı sunumlarda Türkiye’de yıllık sigara tüketiminin yaklaşık 8,5 milyar pakete ulaştığı bilgisi paylaşıldı. Hazırlığın henüz yasa teklifine dönüşmediği, sistemin uygulanmasına ilişkin kesin bir takvimin bulunmadığı bildirildi.
SİGARA SATIŞLARINDA HES KODU BENZERİ SİSTEM GÜNDEMDE
Yeni düzenleme hazırlığında öne çıkan başlıklardan biri, sigara satışlarının dijital ortamda izlenmesini sağlayacak bir takip mekanizması oldu. Pandemi döneminde kullanılan HES koduna benzer bir sistemle satışların kayıt altına alınması seçeneği değerlendiriliyor.
Sağlık Bakanlığının teknik altyapısının böyle bir uygulamaya imkan verebileceği belirtiliyor. Ancak sigara satışlarının market, bakkal, büfe ve tekel bayileri gibi çok sayıda noktadan yapılması, sistemin hayata geçirilmesini zorlaştıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Uygulamanın kurulabilmesi için Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların ortak çalışma yürütmesi gerekiyor. Dijital takip altyapısı tamamlanana kadar mevcut denetimlerin sıklaştırılması planlanıyor.
18 YAŞ ALTINA SİGARA SATAN İŞLETMELERE RUHSAT YAPTIRIMI
Düzenleme hazırlığında çocukların tütün ürünlerine erişiminin önlenmesi de öncelikli konular arasında bulunuyor. Mevcut mevzuatta 18 yaşından küçüklere sigara satışı yasak olmasına rağmen ihlallerin önüne geçilmesi için daha caydırıcı yaptırımlar üzerinde duruluyor.
Çocuklara sigara sattığı tespit edilen işletmelerin ruhsatlarının belirli süreyle askıya alınması ve ticari faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması seçenekleri değerlendiriliyor. Aynı ihlalin tekrarlanması halinde daha ağır yaptırımların uygulanması da gündemde.
SİGARA CEZALARINDA ARTIŞ HAZIRLIĞI
Yeni düzenleme kapsamında kapalı alanlarda sigara içenlere ve sigara yasağına ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyen işletmelere uygulanan idari para cezalarının artırılması da ele alınıyor.
2026 yılı itibarıyla uygulanan mevcut ceza tutarları şöyle:
-
Kapalı alanda sigara içenlere: 1.764 TL
-
Kurallara uymayan işletmelere: İhlalin niteliğine göre 24 bin 440 TL ile 122 bin 660 TL arasında ceza
İşletmelerde tekrarlanan ihlallerde cezalar artırılabiliyor. Üçüncü ihlalde ise iş yerinin 10 günden bir aya kadar kapatılması mümkün olabiliyor.
Hazırlık kapsamında mevcut ceza miktarlarının yeniden değerlendirilmesi ve özellikle işletmelere uygulanan yaptırımların daha caydırıcı hale getirilmesi hedefleniyor.
KADINLARDA SİGARA KULLANIMINA İLİŞKİN VERİLER DE GÜNDEMDE
Sağlık Bakanlığı bürokratlarının AK Parti Meclis Grubu’na yaptığı sunumlarda sigara kullanımına ilişkin veriler de paylaşıldı. Türkiye’de yıllık tüketimin yaklaşık 8,5 milyar paket olduğu bilgisi aktarılırken, 2008-2025 döneminde kadınların sigara kullanım oranında yüzde 35 artış yaşandığı belirtildi.
Aynı dönemde erkeklerde sigara kullanım oranının gerilediği ifade edildi. Kadınlara yönelik ince sigaraların pazarlanması ve bu ürünlerin nikotin içeriği de değerlendirmeye alınan başlıklar arasında yer aldı.
YENİ SİSTEM NE ZAMAN UYGULANACAK?
HES koduna benzer takip sisteminin ne zaman devreye alınacağına ilişkin kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor. Düzenleme henüz kanun teklifine dönüşmediği için yeni ceza tutarları ve uygulama ayrıntıları da netleşmiş değil.
İlgili kurumların teknik altyapı ve koordinasyon çalışmalarının ardından düzenlemenin kapsamının belirlenmesi bekleniyor. Bu süreçte sigara satışlarına yönelik mevcut denetimlerin artırılması ve çocuklara satış yapan işletmelere karşı yaptırımların daha etkin uygulanması hedefleniyor.
