Türkiye’de 31 Ocak 1729 tarihinde, Osmanlı ilim ve kültür hayatı açısından önemli bir gelişme yaşandı. Mehmet Bin Mustafa (Vanlı) tarafından kaleme alınan Sıhah-ı Cevheri adlı sözlük, Vankulu Lügati adıyla basılarak Türkiye’de basılan ilk sözlük olarak kayıtlara geçti.
Söz konusu eser, Arap dilinin önemli kaynaklarından biri olan İsmail bin Hammad el-Cevheri’nin “es-Sıhah” adlı sözlüğünün Türkçeye çevrilmiş hâli olarak biliniyor. Mehmet Bin Mustafa’nın bu çalışması, Osmanlı döneminde Arapça öğrenimi ve dil çalışmaları açısından temel başvuru kaynaklarından biri oldu. 1729 yılında İbrahim Müteferrika Matbaası’nda basılan eser, matbaanın Osmanlı’daki ilk ürünleri arasında yer aldı.
VANKULU LÜGATİ MATBAADA BASILDI
Vankulu Lügati, Osmanlı Devleti’nde matbaanın resmî olarak faaliyete geçmesinin ardından basılan ilk büyük hacimli eserlerden biri oldu. İki cilt hâlinde basılan sözlük, Arapça kelimelerin anlamlarını açıklayarak dönemin medrese eğitiminde ve ilmî çalışmalarda yaygın biçimde kullanıldı. Eserin basımı, el yazması eserlerin çoğaltılmasında yaşanan zorlukların aşılmasına katkı sağladı.
OSMANLI İLİM HAYATINDA ÖNEMLİ YER TUTTU
Mehmet Bin Mustafa’nın tercüme ve düzenlemesiyle hazırlanan Vankulu Lügati, uzun yıllar boyunca Osmanlı coğrafyasında Arapça öğrenen öğrenciler ve ilim insanları tarafından başvuru kaynağı olarak kullanıldı. Sözlük, hem dil öğretimi hem de klasik metinlerin anlaşılması açısından önemli bir boşluğu doldurdu.
31 Ocak 1729’da, Mehmet Bin Mustafa (Vanlı) tarafından hazırlanan Sıhah-ı Cevheri (Vankulu Lügati) adlı sözlük, Osmanlı’da matbaada basılarak Türkiye’de basılan ilk sözlük olarak tarihî kayıtlara geçti. Bu gelişme, Osmanlı’da basılı eserlerin yaygınlaşmasında ve ilim hayatının gelişmesinde önemli bir adım olarak kabul ediliyor.