Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümünü destekleyen uygulamanın yeni esaslarını belirledi. Ağustos ayında Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliğinin ardından hazırlanan uygulama talimatı, 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.
Yeni düzenlemeyle firmaların destekten yararlanma koşullarında değişikliğe gidilirken, döviz dönüşüm desteği kapsamında satılabilecek tutara da üst limit getirilecek. Destek mekanizmasında firmanın katma değeri ve döviz pozisyonu dikkate alınacak.
DÖVİZ ALMAMA TAAHHÜDÜ KALDIRILIYOR
Yeni uygulamanın en önemli değişikliklerinden biri, firmaların destekten yararlanırken vermek zorunda olduğu döviz almama taahhüdünün kaldırılması olacak.
Bunun yerine firmaların likit döviz varlıklarının net satış hasılatı veya aktif büyüklüğüne oranını ifade eden döviz pozisyonu oranı esas alınacak.
Destekten yararlanmak isteyen firmaların döviz pozisyon oranının yüzde 10’u aşmaması gerekecek.
Firmalar bu oranı, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanan ve 15 gün geçerli olacak “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu” ile belgelendirecek.
DESTEK KAPSAMINDAKİ DÖVİZ SATIŞINA ÜST LİMİT
Yeni sistemde firmaların destek kapsamında satabileceği döviz miktarı, firmanın katma değeriyle ilişkilendirilecek.
Yıllık döviz satış limiti, Gelir İdaresi Başkanlığından alınacak yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından temin edilecek 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı üzerinden hesaplanacak katma değer kadar olabilecek.
Böylece destek tutarının firmanın üretim, istihdam ve katma değer yaratma kapasitesiyle ilişkilendirilmesi amaçlanıyor.
ARACILI İHRACATTA TEDARİKÇİ FİRMALARA DA DESTEK
Yeni uygulamayla aracılı ihracat yapan firmalara ilişkin de düzenleme getirildi.
Aracı ihracatçı kullanan tedarikçi firmalar, kendi limitleri dahilinde döviz dönüşüm desteğinden doğrudan yararlanabilecek.
Bu kapsamda ihracata yönelik ürün tedarik eden firmaların destek mekanizmasına doğrudan dahil edilmesine imkan sağlanacak.
Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz satışında Türk lirası karşılığı aracı ihracatçıya aktarılırken, destek ödemesi doğrudan tedarikçi firmaya yapılabilecek.
Bu işlemlerde tedarikçi firmanın kendi döviz satış ve destekten yararlanma limiti ile döviz pozisyon oranı dikkate alınacak.
BANKALARIN KONTROL VE ARACILIK SORUMLULUĞU ARTACAK
Yeni düzenlemeyle uygulamada aracı bankaların görev ve sorumlulukları da artırılacak.
Bankaların destek mekanizmasındaki aracılık, denetim ve kontrol işlevlerinin güçlendirilmesi öngörülürken, işlemlerde ortaya çıkabilecek suistimallerin önlenmesine yönelik kontrol mekanizmaları da sıkılaştırılacak.
Aracı bankalara, firmalardan destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 komisyon alma imkanı tanınacak.
MEHMET ŞİMŞEK: DAHA FAZLA FİRMA YARARLANACAK
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni uygulamaya ilişkin değerlendirmesinde, firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha esnek ve sade şartlar oluşturulduğunu belirtti.
Şimşek, düzenlemeyle daha fazla firmanın destekten yararlanmasının hedeflendiğini ifade ederek, üretim, istihdam ve katma değer oluşturan reel sektörün desteklenmeye devam edeceğini söyledi.
Yeni uygulama 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek ve firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Türk lirasına dönüştürmelerine yönelik destek mekanizmasında yeni dönem başlayacak.
