ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Suudi Arabistan ile sivil nükleer işbirliğini öngören "123 Anlaşması"nın onay sürecinin İbrahim Anlaşmaları şartına bağlandığını duyururken, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Beyaz Saray'dan da anlaşmaya ilişkin değerlendirmeler geldi.
ABD VE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA "123 ANLAŞMASI" İMZALANDI
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ve nükleer işbirliğini hedefleyen "123 Anlaşması"na ilişkin açıklamalarda bulundu. ABD Enerji Bakanlığı ile Suudi Arabistan arasında yapılan sivil nükleer anlaşmada malzeme zenginleştirmesi olmayacağını belirten Trump, anlaşmanın onaylanmasının Suudi Arabistan'ın İbrahim Anlaşmaları'na katılmasına bağlı olduğunu vurguladı. Sivil nükleer anlaşmanın İran ve BAE örneklerinde olduğu gibi askeri olmayan kullanımları içereceğini ifade eden Trump, ülkesinin zenginleştirilmemiş nükleer tesislere karşı olmadığını kaydetti.
RUBIO: "SİLAH PROGRAMINA DÖNÜŞTÜRÜLMEMESİNİ GARANTİ ALTINA ALACAĞIZ"
Filipinler'deki 59. ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Suudi Arabistan'ın stratejik bir ortak olduğunu ve başka ülkelerin barışçıl nükleer program izlerken bunu ABD ile yapmalarını tercih ettiklerini belirtti. Rubio, herhangi bir ülkeyle yapılacak sivil nükleer enerji anlaşmalarında bunların hiçbir şekilde silah programına dönüştürülmeyeceğini garanti altına alacak güvenlik önlemlerinin yer alacağını ifade etti.
BEYAZ SARAY: "ANLAŞMANIN ONAYI İBRAHİM ANLAŞMALARI'NA BAĞLI"
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt de günlük basın toplantısında "Suudi enerji anlaşması İbrahim Anlaşmaları'na bağlıdır" ifadelerini kullandı. Trump'ın nükleer anlaşmanın şartı konusunda Suudi liderle henüz görüşmediğini belirten Leavitt, Suudi Arabistan'ın yakında anlaşmalara katılması temennisinde bulunarak anlaşmanın sonuçlandırılması için çalışacaklarını aktardı.
MİLYARLIK ORTAKLIĞIN HUKUKİ TEMELİ
Öte yandan ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman Al Suud tarafından imzalanan "123 Anlaşması", nükleer silahların yayılmasının önlenmesi dahil çeşitli ekonomik ve stratejik hedefleri ilerletecek milyarlarca dolarlık bir ortaklığın hukuki temelini oluşturuyor. Anlaşmanın Amerikan şirketlerine Suudi Arabistan'ın nükleer programına erişim imkanı sağlayacağı ve bölgesel güvenliğe katkıda bulunacağı belirtiliyor.
İBRAHİM ANLAŞMALARI NEDİR?
İbrahim Anlaşmaları, İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasında normalleşme ve diplomatik ilişki kurulmasını sağlayan bir dizi anlaşmadır. Bu süreçte öne çıkan ana unsurlar Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve ABD arabuluculuğudur.
15 Eylül 2020 tarihinde Beyaz Saray'da imzalanan bu mutabakatlar, Orta Doğu'da uzun yıllar sonra İsrail ile Arap dünyası arasında resmiyet kazanan ilk büyük diplomatik adımlardandır.
ANLAŞMANIN TEMEL DETAYLARI
- İmzacılar: İlk aşamada İsrail, BAE ve Bahreyn imza attı; daha sonraki süreçte Fas ve Sudan da bu sürece dahil oldu.
- İsmin Kaynağı: Adını, Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'ın ortak atası kabul edilen İbrahim (Abraham) peygamberden alır.
- İş Birliği Alanları: Taraflar arasında ticaret, turizm, doğrudan uçuşlar, güvenlik ve teknoloji gibi alanlarda ortaklıklar kurulması amaçlandı.
- Bölgesel Etkiler: İsrail'in bölgedeki diplomatik tecritini kırarken, Filistin meselesinin çözümünü ve Arap dünyasındaki genel tutumu zorlaştırdığı yönünde eleştiriler aldı.
