Üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını öngören anlaşma; ortak askeri müdahale, istihbarat paylaşımı, savunma sanayisinde iş birliği ve stratejik güvenlik mekanizmalarını kapsıyor. Anlaşma kapsamında kurulacak ortak savunma yapısının merkezinin Suudi Arabistan'da bulunması kararlaştırıldı.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında Mekke'de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması'nın ayrıntıları belli oldu. TRT Haber'in ulaştığı belirtilen 16 maddelik metin, üç ülke arasında askeri ve stratejik iş birliğinin kapsamını ortaya koydu.
Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde yer alan meşru müdafaa hakkına dayandırılan anlaşma, taraf ülkelerin egemenliklerinin, toprak bütünlüklerinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının korunmasını esas alıyor.
Anlaşmanın en dikkat çekici düzenlemesi ise Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan'dan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının üç ülkenin tamamına yöneltilmiş kabul edilmesi oldu.
BİR ÜLKEYE SALDIRI ÜÇ ÜLKEYE SALDIRI SAYILACAK
Anlaşmanın ikinci maddesine göre taraflardan birinin başka bir ülke veya ülkeler grubu tarafından silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa maruz kalması durumunda diğer ülkeler saldırıya uğrayan tarafa yardım edecek.
Bu kapsamda askeri imkân ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut kaynakların kullanılması öngörülüyor.
Ancak sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliği, ihtiyaçların değerlendirilmesinin ardından tarafların mevcut imkânları doğrultusunda belirlenecek.
Bu düzenleme, üç ülke arasında karşılıklı savunma yükümlülüğüne dayanan yeni bir güvenlik mekanizması oluşturulmasını amaçlıyor.
ORTAK SAVUNMA YAPISININ MERKEZİ SUUDİ ARABİSTAN'DA OLACAK
Anlaşmanın sekizinci maddesi kapsamında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulması kararlaştırıldı.
Üç ülkenin savunma politikalarını koordine edecek komite, yılda iki kez dönüşümlü ev sahipliğiyle toplanacak.
Gerekli görülmesi durumunda ülke liderleri de yılda bir kez bir araya gelebilecek.
Komitenin çalışmalarını yürütmek amacıyla oluşturulacak sekretaryanın merkezi ise Suudi Arabistan'da bulunacak.
İlk toplantısının İstanbul'da gerçekleştirildiği bildirilen komitenin, savunma ve güvenlik alanındaki ortak faaliyetlerin koordinasyonunu üstlenmesi öngörülüyor.
İLK GENEL SEKRETER PAKİSTAN'DAN
Anlaşma kapsamında kurulacak sekretaryanın başına ilk olarak Pakistanlı bir ismin getirilmesi kararlaştırıldı.
Bu doğrultuda Pakistanlı emekli Korgeneral Nauman Mahmood'un üç yıllığına ilk Genel Sekreter olarak görevlendirildiği bildirildi.
Genel Sekreterlik görevi, sonraki dönemlerde anlaşmanın kurucu tarafları arasında dönüşümlü olarak yürütülecek.
Ayrıca Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, üç kurucu ülkenin ortak mutabakatıyla anlaşmaya yeni ülkelerin katılımına ilişkin usul ve esasları belirleyebilecek.
SAVUNMA SANAYİSİNDE ORTAK ÜRETİM DÖNEMİ
Mekke Anlaşması'nın yedinci maddesi, savunma sanayisinde teknoloji paylaşımı ve ortak üretim faaliyetlerine yönelik kapsamlı düzenlemeler içeriyor.
Buna göre üç ülke, savunma teknolojilerinin geliştirilmesi, ortak araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülmesi ve askeri üretim kapasitesinin artırılması için iş birliği yapacak.
Anlaşmada savunma sanayisi uzmanlarının yetiştirilmesi, teknik bilgi ve deneyimlerin paylaşılması ile savunma alanındaki yenilikçi projelerin desteklenmesi de yer alıyor.
ORTAK TATBİKAT VE ASKERİ EĞİTİMLER DÜZENLENECEK
Anlaşmanın altıncı maddesi, üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki operasyonel uyumun artırılmasını hedefliyor.
Bu kapsamda barış ve savaş dönemlerinde ortak askeri eğitimler, tatbikatlar ve personel değişim programları düzenlenmesi öngörülüyor.
Tarafların askeri birliklerinin birlikte çalışabilirliğini artırmak amacıyla ortak konuşlanma ve faaliyetlerin teşvik edilmesi de anlaşmada yer alıyor.
İSTİHBARAT PAYLAŞIMI VE LOJİSTİK DESTEK SAĞLANACAK
Anlaşmanın dokuzuncu maddesine göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat paylaşımı gerçekleştirilecek.
Bilgi güvenliği, veri koruma ve gizlilik esaslarına uygun yürütülecek iş birliği kapsamında elde edilen gizli bilgilerin üçüncü taraflarla paylaşılmaması öngörülüyor.
Onuncu madde ise ülkeler arasında askeri lojistik desteğin sağlanmasını düzenliyor.
Buna göre taraflar, barış, savaş ve olağanüstü durumlarda mevcut imkânları doğrultusunda birbirlerine silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizat konusunda destek verecek.
TERÖRLE MÜCADELEDE ORTAK HAREKET EDİLECEK
Anlaşmanın beşinci maddesi, terörizmin bütün biçimlerine karşı üç ülke arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesini öngörüyor.
Bu doğrultuda tarafların terörle mücadele alanında operasyonel düzeyde koordinasyon sağlaması ve ortak faaliyetlerini artırması hedefleniyor.
Ayrıca ülkelerin ulusal güvenliklerini tehdit eden gelişmeler karşısında düzenli istişarelerde bulunması ve gerektiğinde bireysel veya müşterek tedbirler geliştirmesi kararlaştırıldı.
ANLAŞMANIN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ İÇİN ONAY SÜRECİ TAMAMLANACAK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın 16. maddesine göre düzenleme, üç ülkenin kendi iç hukuklarında gerekli onay işlemlerini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek.
Son onay belgesinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Sekretaryasına teslim edilmesiyle anlaşmanın yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Türkiye'de anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinin TBMM Başkanlığına iletildiği bildirildi.
MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI'NIN 16 MADDESİ
Ortaya çıkan anlaşma metninde ortak savunma yükümlülükleri, askeri iş birliği, istihbarat paylaşımı, savunma sanayisinde ortak üretim, gizlilik ve anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin hükümler yer alıyor.
16 maddelik metin, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında oluşturulması planlanan savunma mekanizmasının hukuki ve kurumsal çerçevesini belirliyor.
