Tıpta "bruksizm" olarak adlandırılan diş sıkma, sadece dişlere zarar vermekle kalmıyor, çene eklemlerinden baş ağrılarına, uyku kalitesinden psikolojik sağlığa kadar birçok alanı etkileyebiliyor. Konuyu Türkinform’a değerlendiren diş hekimi Arda Özdemir, diş sıkma problemi yaşayan birçok kişinin, bu alışkanlığının farkında bile olmadığına işaret ediyor.
Çoğu zaman sabahları çene ağrısı, baş ağrısı veya diş hassasiyeti ile uyanan kişiler, sorunun kaynağını ancak diş hekimi muayenesinde öğreniyor.
Özdemir, özellikle son yıllarda genç yetişkinlerde ve çalışan nüfusta gece diş sıkma vakalarının arttığını belirtirken, birçok kişi gün içinde bastırdığı stres ve gerginliği uyku sırasında istemsiz şekilde çene kaslarına yansıttığını işaret ediyor.
EN BÜYÜK ETKEN STRES
Özdemir, diş sıkmanın en önemli nedenlerinden birinin kronik stres olduğunun altını çiziyor. İş hayatındaki yoğun tempo, ekonomik kaygılar, sınav baskısı, sosyal medya kaynaklı performans stresi ve geleceğe ilişkin belirsizlikler, kişinin farkında olmadan kaslarını sürekli gergin tutmasına yol açabiliyor.
Uzmanlara göre beyin uyku sırasında bile gün içinde yaşanan stres yükünü işlemeye devam ediyor. Bu durum bazı bireylerde çene kaslarının aşırı çalışmasına ve diş sıkma davranışına neden olabiliyor.
PANDEMİ SONRASI ARTTI
Pandemi döneminden sonra diş sıkma vakalarında belirgin bir yükseliş olduğunun altını çizen Özdemir, uzaktan çalışma düzeni, sosyal izolasyon, sağlık kaygıları ve ekonomik belirsizliklerin oluşturduğu psikolojik yükün etkilerinin halen sürdüğüne dikkat çekiyor.
Özellikle kaygı bozukluğu yaşayan bireylerde ve yoğun stres altında çalışan kişilerde bruksizmin daha sık görüldüğü aktarılıyor.
UYKU KALİTESİ DÜŞÜYOR
Diş sıkmanın yalnızca psikolojik nedenlere bağlı olmadığının altını çizen Özdemir, uyku apnesi, horlama, düzensiz uyku saatleri ve yetersiz uyku süresinin de riski artırabildiğini belirtiyor.
Derin ve kaliteli uykuya geçemeyen kişilerde beyin ve kas sisteminin gece boyunca daha aktif kaldığı, bunun da çene kaslarının istemsiz hareketlerini tetikleyebildiği ifade ediliyor.
Uzmanlar, yatmadan önce uzun süre telefon, tablet veya bilgisayar ekranına maruz kalmanın da dolaylı etkileri olabileceğini söylüyor. Mavi ışığın uyku hormonu melatonin salgısını baskılaması, uyku kalitesini düşürebiliyor. Kalitesiz uyku ise diş sıkma davranışını artıran faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Bazı çocuklarda büyüme ve gelişim dönemlerinde geçici diş gıcırdatmalarının görülebildiğini ifade eden Özdemir, sık tekrarlayan vakalarda geniz eti problemleri, solunum güçlüğü, uyku bozuklukları veya psikolojik stres faktörlerinin araştırılması gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlar, uzun süre devam eden diş sıkmanın diş minesinde aşınma, diş kırıkları, çene ekleminde hasar, kronik baş ağrıları, boyun ve omuz ağrıları, yüz kaslarında yorgunluk ve uyku kalitesinde bozulma gibi sonuçları olabileceğine işaret ediyor.
NE YAPMALI?
Diş hekimi Arda Özdemir, diş sıkmayı azaltmak için şu önerilerde bulunuyor:
-Düzenli uyku saatleri oluşturmak.
-Yatmadan önce ekran kullanımını azaltmak.
-Kafein tüketimini özellikle akşam saatlerinde sınırlandırmak.
-Stres yönetimi tekniklerinden yararlanmak.
-Düzenli egzersiz yapmak.
-Gerekli durumlarda psikolojik destek almak.
-Diş hekimi kontrolünde gece plağı kullanmak.
