İş hukukunda uzun süredir tartışılan "izin parçalama" konusunda Yargıtay'ın kararı belli oldu. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık iznini işverenle anlaşarak kısa parçalar halinde kullanan işçinin sonradan bu durumu haklı fesih gerekçesi yapamayacağına karar verdi. Yerel mahkemenin işçi lehine verdiği kıdem tazminatı kararı bozuldu.
Yargıtay yıllık izin kararı ne diyor?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçinin rızasıyla kullanılan kısa süreli izinlerin tek başına haklı fesih nedeni oluşturmadığına hükmetti. Daireye göre işçinin tazminat alabilmesi için iki şeyden birini kanıtlaması gerekiyor: daha uzun izin talebinde bulunduğunu ve bu talebin işveren tarafından haksız şekilde reddedildiğini ya da işverenin izin kullandırmadığını. İşçi izin dilekçelerini kendisi kısa süreli verdiyse ve işveren bunları onayladıysa, sonradan "iznim parçalandı" diyerek işten ayrılıp tazminat istemesi mümkün değil.
Davada ne oldu?
Dava, 2013-2022 yılları arasında gümrük müşavir yardımcısı olarak çalışan bir işçi tarafından açıldı. İşçi, izin taleplerinin iş yoğunluğu gerekçesiyle reddedildiğini, en fazla 6 günlük izin verildiğini ve 82 gün kullanılmamış izninin biriktiğini öne sürerek iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini savundu. Yerel mahkeme işçiyi haklı buldu, 82 günlük iznin kullandırılmadığını tespit ederek kıdem tazminatına hükmetti. Yargıtay ise işçinin uzun süreli izin talep ettiğine dair kanıt sunamadığını belirterek kararı bozdu.
Yıllık izinde 10 gün kuralı nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 56. maddesine göre yıllık izin, tarafların anlaşmasıyla bölünebilir ancak bir bölümü 10 günden az olamaz. Kural, işçinin yılda en az bir kez kesintisiz 10 gün dinlenmesini güvence altına alıyor. Kalan izin günleri daha kısa parçalar halinde kullanılabiliyor. Yargıtay kararı bu kuralı değiştirmiyor, kuralın ihlalinde sorumluluğun kimde olduğunu netleştiriyor. İşçi 10 günlük bloğu talep edip reddedilirse haklı fesih hakkı devam ediyor.
Yıllık izin kaç gün?
İş Kanunu'nun 53. maddesine göre yıllık ücretli izin süreleri hizmet yılına göre belirleniyor:
- 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) çalışanlara 14 gün
- 5 yıldan fazla 15 yıldan az çalışanlara 20 gün
- 15 yıl ve daha fazla çalışanlara 26 gün
- 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün
Süreler asgari sınır, toplu sözleşme ve iş sözleşmesiyle artırılabiliyor. Yıllık izin hakkından vazgeçilemiyor, kullanılmayan izinlerin ücreti iş sözleşmesi sona erdiğinde son ücret üzerinden ödeniyor.
Karar işçi için ne anlama geliyor?
İşçi açısından kararın pratik sonucu belgeleme zorunluluğu. İzin talebinin yazılı yapılması, en az 10 günlük kesintisiz izin talebinin dilekçede açıkça belirtilmesi ve ret cevabının saklanması gerekiyor. Sözlü talep ve sözlü ret mahkemede kanıt olarak yetersiz kalıyor. İşveren tarafından uzun izin talebi reddedilen işçi ise haklı fesih hakkını koruyor ve kıdem tazminatı talep edebiliyor.
Karar işveren için ne anlama geliyor?
İşveren açısından karar, işçinin kendi talebiyle kısa izin kullanmasının sorumluluk doğurmadığını gösteriyor. Ancak işverenin izin taleplerini iş yoğunluğu gerekçesiyle sürekli reddetmesi, birikmiş izinleri kullandırmaması ve 10 günlük bloğu engellemesi halinde haklı fesih ve tazminat riski devam ediyor.
