Türkiye’de hapishanelerde bulunan kız çocuklarının koşulları, Yeni Parti Kadın Kolları Genel Başkanı ve Osmaniye Milletvekili Asu Kaya tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi veren Kaya, çocukların eğitim, sağlık, güvenlik ve aileleriyle görüşme haklarına ilişkin ayrıntılı bilgi talep etti.
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) tarafından paylaşılan 1 Ekim 2026 tarihli verilere göre, Türkiye’de 12-18 yaş aralığında 266 kız çocuğu hapishanelerde bulunuyor. Bu çocukların 185’i tutuklu, 81’i ise hükümlü statüsünde.
Çocukların özgürlüklerinden yoksun bırakılmasının son çare olması gerektiğini belirten Kaya, hapishanelerdeki koşulların çocukların yaşlarına ve gelişimsel ihtiyaçlarına uygun olması gerektiğine dikkat çekti.
185 KIZ ÇOCUĞUNUN TUTUKLULUK SÜRESİ SORULDU
Kaya, soru önergesinde tutuklu bulunan 185 kız çocuğundan kaçının altı ayı, bir yılı ve iki yılı aşan süredir ceza infaz kurumlarında tutulduğunun açıklanmasını istedi.
Tutuklama kararı verilirken özgürlüğü kısıtlamayan alternatif tedbirlerin değerlendirilip değerlendirilmediğini de gündeme getiren Kaya, adli kontrol ve koruyucu tedbirlerin uygulanma oranlarına ilişkin verilerin paylaşılmasını talep etti.
Çocuklara ilişkin adli süreçlerde yalnızca cezalandırma yaklaşımının esas alınmaması gerektiğini vurgulayan Kaya, çocuk haklarının ve çocuğun üstün yararının gözetilmesi çağrısında bulundu.
KIZ ÇOCUKLARININ BARINMA KOŞULLARI GÜNDEMDE
CİSST’in paylaştığı bilgilere göre, kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan kız çocukları kadın hapishanelerinin çocuk koğuşlarında tutuluyor. Kız çocuklarına yönelik müstakil çocuk eğitimevi sayısının ise bir olduğu belirtiliyor.
Kaya, kız çocuklarına özgü ve çocuk hakları standartlarına uygun bağımsız kurumların oluşturulmasına yönelik bir çalışma yürütülüp yürütülmediğini sordu. Mevcut uygulamanın değiştirilmesine ilişkin somut bir takvim olup olmadığının da açıklanmasını istedi.
Tek bir müstakil çocuk eğitimevinin bulunmasının ailelerinden uzakta kalan çocuklar açısından doğurabileceği sorunlara değinen Kaya, çocukların aileleriyle düzenli görüşebilmesi ve telefon, görüntülü görüşme ile yüz yüze ziyaret haklarından yararlanabilmesi için sunulan imkânları da gündeme getirdi.
EĞİTİM VE SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİM SORULDU
Hapishanelerdeki kız çocuklarının eğitim hayatlarını sürdürüp sürdüremediğine ilişkin bilgi isteyen Kaya, örgün eğitime devam edemeyen çocukların sayısının açıklanmasını talep etti.
Kaya ayrıca çocukların sınavlara katılımı, eğitim materyallerine erişimi ve öğrenimlerini sürdürebilmeleri için yürütülen uygulamaları sordu. Psikolojik destek, sosyal hizmet danışmanlığı ve çocuk gelişimi hizmetlerinden yararlanan çocukların sayısına ilişkin verilerin paylaşılmasını istedi.
Bu hizmetlerde görev yapan psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve çocuk gelişimcilerin sayılarını da gündeme taşıyan Kaya, çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimlerini desteklemek amacıyla sunulan hizmetlerin kapsamının açıklanmasını talep etti.
ŞİDDET VE İSTİSMAR İDDİALARINA İLİŞKİN VERİLER İSTENDİ
Soru önergesinde çocukların ceza infaz kurumlarında güvenliğinin nasıl sağlandığı da yer aldı. Kaya, kız çocuklarının fiziksel, psikolojik veya cinsel şiddet, istismar, akran zorbalığı ve ayrımcı muameleye maruz kalıp kalmadıklarına ilişkin Bakanlık kayıtlarını sordu.
Son beş yılda bu konularda yapılan şikâyetlerin, başlatılan idari ve adli soruşturmaların ve uygulanan yaptırımların sayılarının açıklanmasını isteyen Kaya, olası hak ihlallerinin önlenmesine yönelik mekanizmaların etkinliğine ilişkin bilgi talep etti.
HAMİLE VE ÇOCUK SAHİBİ KIZ ÇOCUKLARI DA SORULDU
Kaya, CİSST’in açıklamasında hapishanelerde hamile veya çocuk sahibi kız çocuklarının da bulunduğuna işaret edildiğini belirterek bu gruptaki çocukların sayısına ilişkin resmî verilerin paylaşılmasını istedi.
Önergede hamile kız çocuklarına sunulan gebelik takibi, doğum öncesi ve sonrası sağlık hizmetleri, beslenme ve psikososyal destek imkânları da yer aldı. Çocuğuyla birlikte hapishanede bulunan kız çocuklarına yönelik özel koruma ve destek mekanizmalarının açıklanması talep edildi.
TAHLİYE SONRASI DESTEK MEKANİZMALARI GÜNDEMDE
Kaya, tahliye edilen kız çocuklarının toplumsal yaşama yeniden katılımı için yürütülen çalışmaları da sordu. Eğitim hayatına dönüş, barınma, sağlık hizmetleri, psikososyal destek ve rehabilitasyon alanlarında hangi kamu kurumlarının iş birliği yaptığının açıklanmasını istedi.
Son beş yılda tahliye edilen kız çocuklarından kaçına bireysel takip ve destek hizmeti sunulduğuna ilişkin bilgi talep eden Kaya, çocukların tahliye sonrasında da korunma, eğitim ve gelişim haklarının güvence altına alınması gerektiğini belirtti.
“DEVLETİN SORUMLULUĞU DAHA DA ARTAR”
Hapishanelerdeki kız çocuklarına ilişkin ayrıntılı istatistiklerin düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini ifade eden Kaya, çocukların yaş, tutukluluk süresi, sağlık, eğitim, güvenlik ve rehabilitasyon durumlarına ilişkin verilerin neden düzenli yayımlanmadığını da sordu.
Çocukların kişisel verileri ve güvenlikleri korunarak bu istatistiklerin belirli aralıklarla kamuoyuna açıklanmasına yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığının bildirilmesini isteyen Kaya, çocukların üstün yararının gözetilmesi gerektiğini vurguladı.
Kaya, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Çocukları korumakla yükümlü devletin, çocukların özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı koşulları da insan hakları, çocuk hakları ve üstün yarar ilkesi çerçevesinde denetlemesi zorunludur. Bir çocuğun hapishanede bulunması, devletin o çocuğa karşı sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; aksine bu sorumluluğu daha da artırır.”
Kaya, Adalet Bakanlığından hapishanelerdeki kız çocuklarının yaşam koşulları, yararlandıkları hizmetler ve tahliye sonrasında sağlanan destekler hakkındaki sorularına yanıt verilmesini istedi.
