CHP'den ayrılan 91 milletvekilinin kuruculuğunu yaptığı Yeni Parti'nin programı ve tüzüğü yayımlandı. "Ortak Gelecek İçin" başlıklı programda Altı Ok ve çağdaş sosyal demokrat değerler temel alınırken, "Bu kara düzeni değiştireceğiz" mesajı verildi. Tüzükte ise milletvekili ve yerel seçim adaylarının beş farklı yöntemden biriyle belirlenmesi, cumhurbaşkanı adayının ise dört yöntemden biriyle seçilmesi öngörüldü.
"BU KARA DÜZENİ DEĞİŞTİRECEĞİZ"
Yeni Parti'nin programı; "Değişim Çağrısı", "Demokrasi, Yönetim ve Adalet", "Kalkınma ve Ekonomi", "Sosyal Devlet" ile "Dış Politika, Güvenlik ve Dirençlilik" olmak üzere beş bölümden oluştu. Programın "Değişim Çağrısı" başlıklı bölümünde Türkiye'deki ekonomik ve siyasal düzen eleştirildi. Yeni Parti'nin yalnızca yeni bir siyasi parti kurmak için değil, "Türkiye'de siyaseti, iktidarı, hayatın işleyişini ve Türkiye'nin kaderini değiştirmek için" yola çıktığı belirtildi.
Partinin iktidar hedefinin yalnızca yöneten kişilerin değişmesi anlamına gelmediği vurgulanarak, "Devletin işleyişini, ekonominin önceliklerini, siyasetin dilini ve iktidarla yurttaş arasındaki ilişkiyi değiştirme iradesidir" ifadelerine yer verildi.
ALTI OK VE ÇAĞDAŞ SOSYAL DEMOKRASİ VURGUSU
Programda, partinin temel dayanağının ulusal egemenliği esas alan Cumhuriyet'in kurucu felsefesi olduğu belirtildi. Mustafa Kemal Atatürk'ün bağımsız, demokratik ve egemen Türkiye idealinin partinin temel yol göstericisi olduğu kaydedildi.
Yeni Parti'nin cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilikten oluşan Altı Ok'u benimsediği bildirildi. Partinin siyasal anlayışının ise çağdaş sosyal demokrat değerlerden beslendiği ifade edildi.
PARLAMENTER SİSTEME DÖNÜŞ HEDEFİ
Yeni Parti'nin yönetim sistemine ilişkin hedefleri arasında kuvvetler ayrılığına dayalı parlamenter sisteme geçiş yer aldı. Meclis'in yasama ve denetim yetkilerinin güçlendirilmesi, hükümetin parlamentoya karşı sorumlu ve denetlenebilir olması hedeflendi. Cumhurbaşkanlığı makamının tarafsız, birleştirici ve sembolik anayasal sınırlar içinde yeniden tanımlanacağı belirtildi. Kadınların ve gençlerin siyasette eşit temsili için bağlayıcı mekanizmalar kurulacağı kaydedildi.
Programda ayrıca siyasi etik yasası çıkarılması, siyasetin finansmanının şeffaflaştırılması, seçim barajının düşürülmesi ve parti içi demokrasinin güçlendirilmesi hedeflerine yer verildi.
KAYYIM UYGULAMASINA SON VERİLECEK
Yerel yönetimlerin idari ve mali özerkliğinin güçlendirileceği belirtilen programda, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nın tam olarak uygulanacağı bildirildi.
Kesinleşmiş yargı kararı olmadan seçilmiş yerel yöneticilerin görevden alınmasına izin verilmeyeceği ifade edilerek kayyım uygulamasına son verileceği kaydedildi. Kent planlamasının bilimsel, ekolojik, sosyal ve katılımcı esaslarla yapılacağı belirtilirken, "Kente karşı suç" kavramının hukuk sistemine kazandırılacağı bildirildi.
KÜRT SORUNU VE ANA DİL VURGUSU
Programda Kürt sorununda kalıcı çözümün demokratik, eşitlikçi ve katılımcı bir düzenle sağlanacağı belirtilerek, "Terörün sona ermesiyle birlikte eşitlikçi, katılımcı, demokratik bir siyasi ve toplumsal düzenin kurulması ile Kürt sorununda kalıcı çözüm sağlanacaktır" denildi.
Ana dilin bir hak olduğu vurgulanarak tüm yurttaşların ana dilini öğrenme, kullanma ve geliştirme hakkının sağlanacağı bildirildi. Doğu ve Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere bölgesel eşitsizliklerin yoğunlaştığı bölgelerde özel kalkınma programlarının uygulanacağı kaydedildi. Alevi yurttaşların talepleri kapsamında cemevlerinin ibadethane statüsünün yasal güvenceye kavuşturulacağı belirtildi. Madımak Oteli'nin ise toplumsal hafızayı güçlendiren kapsamlı bir "utanç müzesine" dönüştürüleceği ifade edildi.
EKONOMİDE PLANLAMA VE KALKINMACI DEVLET MODELİ
Yeni Parti'nin ekonomi programının verimlilik temelli, adil, planlı, yeşil, dijital ve kapsayıcı bir kalkınma anlayışına dayanacağı bildirildi. Devletin ekonomide düzenleyen, denetleyen, yatırım yapan ve stratejik alanlarda öncülük eden bir aktör olacağı kaydedildi. Sanayi, tarım, enerji, teknoloji, eğitim, istihdam ve çevre politikalarını birlikte ele alacak ulusal planlama kapasitesi oluşturulacağı belirtildi.
Yapay zeka, robotik, biyoteknoloji, uzay teknolojileri ve ileri malzeme teknolojileri öncelikli alanlar arasında gösterildi. Merkez Bankası'nın araç bağımsızlığının sağlanacağı, dolaylı vergilerin kademeli olarak azaltılacağı ve vergi sisteminin adalet temelinde yeniden düzenleneceği ifade edildi.
Kamu zararına yol açan garantili kamu-özel işbirliği modellerinin terk edileceği belirtilirken, köprü, otoyol ve altyapı yatırımlarında şeffaflık ile kamu yararının esas alınacağı kaydedildi.
İSTANBUL SÖZLEŞMESİ'NE YENİDEN TARAF OLUNACAK
Programda Türkiye'nin İstanbul Sözleşmesi'ne yeniden taraf olacağı ve sözleşme hükümlerinin eksiksiz uygulanacağı bildirildi. Kadınların siyasette ve karar mekanizmalarında eşit temsili için mevzuat değişikliği yapılacağı, pozitif ayrımcılık ve kota uygulamalarının güçlendirileceği belirtildi.
Kadın sığınakları, danışma merkezleri, cinsel şiddet kriz merkezleri ve 7 gün 24 saat hizmet verecek şiddet hattından oluşan bir mücadele mekanizması kurulacağı ifade edildi. ILO'nun çalışma hayatında şiddet ve tacizle mücadeleyi düzenleyen 190 sayılı sözleşmesinin yürürlüğe konulacağı kaydedildi.
AB ÜYELİK SÜRECİ HIZLANDIRILACAK
Dış politikada Atatürk'ün "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkesinin esas alınacağı belirtildi. Türkiye'nin Batı İttifakı içindeki etkinliğinin güçlendirileceği bildirildi. Avrupa Birliği üyelik sürecinin hızlandırılacağı, Gümrük Birliği Anlaşması'nın güncelleneceği ve Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği, AGİT ile NATO'daki etkinliğin artırılacağı kaydedildi.
Rusya, Çin ve diğer ülkelerle dengeli ve eşitlik temelinde ilişkiler geliştirileceği belirtilirken, KKTC'nin siyasi eşitliği, egemenliği ve uluslararası hukuktan doğan haklarının savunulacağı ifade edildi.
TÜZÜKTE ADAYLIK SİSTEMİ YENİDEN ŞEKİLLENDİRİLDİ
Yeni Parti'nin 22 Temmuz 2026 tarihli tüzüğü de yayımlandı. On kısımdan oluşan tüzükte üyelik, parti örgütü ve organları, adaylık yöntemleri, parti grupları, disiplin işlemleri, mali hükümler ile kadın ve gençlik kollarına ilişkin düzenlemeler yer aldı. Tüzükte partinin, "Türkiye'nin demokrasi ittifakını kuran ve temsil eden çağdaş sosyal demokrat bir parti" olduğu belirtildi.
Partinin temel ilkeleri arasında Cumhuriyet'in ulusal egemenliği esas alan kurucu felsefesi ile Mustafa Kemal Atatürk'ün bağımsız, demokratik ve egemen Türkiye idealine yer verildi. Tüzükte Altı Ok'un yanı sıra katılımcı demokrasi, hukuk devleti, insan hakları, sosyal devlet, kapsayıcı kalkınma, emeğin korunması ve "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkelerinin esas alındığı ifade edildi.
MİLLETVEKİLİ ADAYLARI İÇİN BEŞ FARKLI YÖNTEM
Tüzüğün adaylık ve aday belirleme yöntemlerine ilişkin maddelerinde milletvekili adaylarının beş yöntemden biriyle belirlenmesi öngörüldü. Bu yöntemler; ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması ve merkez yoklaması olarak sıralandı. Hangi seçim çevresinde hangi yöntemin uygulanacağına, il örgütlerinin görüşü doğrultusunda Parti Meclisi karar verecek. Merkez yoklamasında adaylar doğrudan Parti Meclisi tarafından belirlenecek.
Tüzükte ayrıca en az bir seçim çevresinde aday listesinin ilk sırasında engelli bir adaya yer verilmesi hükme bağlandı. Partiye üye olmayan kişilerin milletvekili adayı olabilmesi ise Parti Meclisi'nin kararına bırakıldı.
MİLLETVEKİLLİĞİ VE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ÜÇ DÖNEM SINIRI
Tüzükte bir kişinin en fazla üç dönem üst üste milletvekili seçilebileceği düzenlendi. Yasama döneminin yarısı tamamlanmadan seçimin yenilenmesi halinde bu dönemin üç dönem hesabına dahil edilmeyeceği belirtildi. Yerel seçimlerde de bir kişinin en fazla üç dönem üst üste belediye başkanı, belediye meclisi üyesi veya il genel meclisi üyesi seçilebileceği hükme bağlandı.
Yerel seçim adaylarının belirlenmesinde de ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması ve merkez yoklaması yöntemlerinin kullanılması öngörüldü.
CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN DÖRT SEÇENEK
Tüzükte cumhurbaşkanı adayının belirlenmesi için dört farklı yöntem düzenlendi. Buna göre aday; seçmen yoklaması, ön seçim, aday yoklaması veya merkez yoklaması yöntemlerinden biriyle belirlenecek.
Uygulanacak yönteme Parti Meclisi karar verecek. Seçmen yoklaması yönteminde seçmen kütüğünde kayıtlı seçmenler, ön seçimde parti üyeleri, aday yoklamasında ise partide belirli görevlere seçilmiş delegeler oy kullanacak. Merkez yoklamasının tercih edilmesi halinde ise cumhurbaşkanı adayını Parti Meclisi belirleyecek.
YÜZDE 50 CİNSİYET, YÜZDE 25 GENÇLİK KOTASI
Yeni Parti tüzüğünde kadın ve gençlerin temsiline ilişkin dikkat çeken kota düzenlemeleri de yer aldı.
Örgüt denetiminde ön seçim veya aday yoklamasıyla belirlenecek milletvekili, il genel meclisi ve belediye meclisi adaylıklarında yüzde 50 cinsiyet kotası uygulanması öngörüldü. Aynı kota Parti Meclisi, Yüksek Disiplin Kurulu, il ve ilçe yönetim kurulları ile il kongresi ve kurultay delegesi seçimlerinde de geçerli olacak. Gençlik kotası ise yüzde 25 olarak belirlendi. Bu oranın yüzde 10'u 18-25 yaş grubuna, yüzde 15'i ise 26-40 yaş grubuna ayrıldı.
Cinsiyet ve gençlik kotası özelliklerini birlikte taşıyan adayların her iki kotadan da sayılacağı belirtildi. Yeterli sayıda aday bulunmaması halinde ise seçimlerin mevcut adaylarla gerçekleştirileceği kaydedildi.
Geçici maddeye göre cinsiyet kotası ilk olağan kurultaya kadar yüzde 33 olarak uygulanacak. Bu oran birinci olağan kurultayda yüzde 35'e, ikinci olağan kurultayda yüzde 40'a, üçüncü olağan kurultayda yüzde 45'e ve dördüncü olağan kurultayda yüzde 50'ye çıkarılacak.
