Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarının 2027 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararla kamu işletmelerinin yatırım hedefleri, finansman ihtiyaçları, personel politikaları ve hizmet alımlarına ilişkin esaslar belirlendi.
Programda kaynakların verimli kullanılması, işletmelerin kârlılığının artırılması ve finansal risklerin yönetilmesi hedefleniyor.
2027 YILINDA EN YÜKSEK YATIRIM HEDEFİ HANGİ KİT’E VERİLDİ?
Kamu teşebbüsleri arasında 2027 yılı için en yüksek yatırım hedefi, 353 milyar 808,6 milyon lirayla Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına (TPAO) ayrıldı.
Yatırım hedeflerinde TPAO’yu 122 milyar 744 milyon lirayla Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD), 75 milyar 684 milyon lirayla Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) ve 70 milyar lirayla Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) izledi.
Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ile Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün yatırım hedefleri ayrı ayrı 13,5 milyar lira olarak belirlendi.
TCDD Taşımacılık AŞ için 45 milyar lira, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü için ise 26 milyar liralık yatırım hedefi açıklandı.
BOTAŞ’IN 2027 YILI BORÇLANMA GEREĞİ NE KADAR?
Programda kamu işletmelerinin finansman ihtiyaçlarına ilişkin öngörüler de yer aldı. BOTAŞ’ın 2027 yılı borçlanma gereği 311 milyar 869,4 milyon lira olarak belirlendi.
BOTAŞ’ın ardından 246 milyar 152 milyon lirayla EÜAŞ, 238 milyar 671,8 milyon lirayla TCDD geldi. TPAO’nun borçlanma gereği 120 milyar 56,5 milyon lira olarak öngörülürken Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) hedefi 68 milyar 568,2 milyon lira oldu.
TCDD Taşımacılık AŞ için belirlenen borçlanma gereği ise 66 milyar 534,8 milyon lira olarak açıklandı.
Programın ekindeki açıklamada, borçlanma gereği sütununda yer alan pozitif tutarların kuruluşların finansman ihtiyacını ifade ettiği belirtildi.
KİT’LERİN FAİZ DIŞI FAZLA HEDEFLERİ NASIL BELİRLENDİ?
Kamu teşebbüslerinin bütçe transferleri sonrasındaki faiz dışı fazla hedeflerinde TMO, 76 milyar 818,9 milyon lirayla ilk sırada yer aldı.
EÜAŞ için 37 milyar 861,4 milyon lira, TCDD için 22 milyar 618,5 milyon lira, Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii AŞ (TÜRASAŞ) için 19 milyar 731,4 milyon lira ve Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ) için 16 milyar 190,4 milyon liralık hedef belirlendi.
Bazı kuruluşlar için ise negatif faiz dışı fazla öngörüldü. TPAO’nun hedefi eksi 104 milyar 339,1 milyon lira, Devlet Malzeme Ofisinin (DMO) hedefi eksi 6 milyar 262,4 milyon lira, Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ’nin hedefi ise eksi 3 milyar 225,3 milyon lira oldu.
2027 YILINDA KAMU İŞLETMELERİNDE PERSONEL ALIMI NASIL OLACAK?
Kararla KİT’lerin 2027 yılında uygulayacağı personel politikası da düzenlendi. Teşebbüs içi nakille personel ihtiyacının karşılanamaması halinde, 2026 yılında ayrılan personel sayısının en fazla yüzde 100’ü kadar açıktan veya naklen atama yapılabilecek.
Özelleştirme uygulamaları nedeniyle nakle tabi personel arasından yapılacak atamalarda ise 2026 yılında ayrılan personel sayısının en fazla yüzde 10’u kadar sınır uygulanacak. Bu atamalar, KİT’ler ve bağlı ortaklıkları açısından Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşüne tabi olacak.
Kararda, belirli istisnalar dışında 2027 yılında emekli olan personelin yerine yeni personel istihdam edilmeyeceği hükmü de yer aldı.
Yeni işletme birimlerinin açılması, üretim kapasitesinin artırılması, faaliyet alanının genişletilmesi ve araştırma-geliştirme çalışmaları gibi nedenlerle oluşabilecek ilave personel ihtiyaçları ayrıca değerlendirilecek. Bu kapsamda yapılacak ilave atamalar, 2026 yılında ayrılan personel sayısının yüzde 75’ini aşamayacak.
SÖZLEŞMELİ PERSONEL İÇİN ÜÇ YILLIK ATAMA KISITLAMASI GETİRİLDİ
Karara göre, 1 Ocak 2027’den sonra sözleşmeli personel pozisyonlarına atananlar, işe başladıkları tarihten itibaren üç yıl geçmeden belirlenen istisnalar dışında mevcut kuruluşlarına veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına atanamayacak.
Düzenleme kapsamında bu kişiler, istisnalar dışında merkezi yerleştirme işlemlerine ve kararda belirtilen kurumsal sınav ilanlarına da başvuramayacak.
KAMU TEŞEBBÜSLERİNİN HİZMET ALIMLARINA HANGİ SINIRLAR GETİRİLDİ?
Kamu işletmelerinin 2027 yılında yapacağı hizmet alımları, belirlenen mali hedefler ve bütçe kısıtları çerçevesinde yürütülecek. Hizmet alımlarının toplam tutarı ile personele dayalı hizmet alımlarında çalıştırılacak kişi sayısı, Hazine ve Maliye Bakanlığınca bildirilecek tavanları aşamayacak.
Yeni üretim tesisi kurulması, işletme birimi açılması veya faaliyetlerin genişlemesi gibi nedenlerle ek hizmet alımına ihtiyaç duyulması halinde, mevcut hizmet alımı tavanında yüzde 15’e kadar artışa yönetim kurulu karar verebilecek. Bu oranı aşan artışlarda ise ilgili bakanlık veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yetkili olacak.
2027 yılı programıyla kamu işletmelerinin yatırım ve finansman planlarının yanı sıra personel istihdamı ve hizmet alımlarına ilişkin mali sınırlar da belirlenmiş oldu.
