Özbekistan’da Sovyet dönemi mirasından arınarak Latin alfabesine geçiş stratejisinde tarihi bir eşik daha aşıldı. Ülkede tam 33 yıldır kademeli olarak sürdürülen alfabe reformu, hazırlanan yeni yasa teklifiyle birlikte nihai tamamlanma aşamasına yaklaştı. Hazırlanan kanun teklifi, son 100 yıl içinde Özbek alfabesinde yapılacak dördüncü büyük köklü değişiklik olma özelliğini taşıyor.
YENİ ALFABE 28 HARFTEN OLUŞACAK
Yasama Meclisi'nin ardından Senato'ya gönderilen yeni yasa kabul edildiği takdirde, Özbek alfabesi yeniden şekillenecek. Mevcut yapıda bulunan 26 harf ve 3 harf kombinasyonunun yerini, daha akıcı bir fonetiğe sahip 28 harfli yeni sistem alacak. Yapılan bu tipografik ve sesçil düzenlemeyle birlikte:
- Mevcut alfabedeki o' yerine ö harfi getirilecek.
- g' kombinasyonu yerine ğ harfi kullanılacak.
- ch ikili harfi yerine ç harfi yazılacak.
- sh ikili harfi yerine ise ş harfi sisteme dahil edilecek.
BÜTÇEYE EK YÜK GETİRMEMESİ İÇİN "GEÇİŞ SÜRECİ" UYGULANACAK
BBC’de yer alan detaylara göre; reformun ülke ekonomisine ve kamu maliyesine ek bir külfet oluşturmaması adına stratejik bir geçiş formülü uygulanacak. Ülke genelindeki tüm resmi ve hukuki belgelerin tek bir anda yenilenerek kamu bütçesine ek yük getirmemesi amacıyla, eski harflerle tanzim edilmiş mevcut evraklar belirli bir süre daha yasal geçerliliğini korumaya devam edecek. Kanun teklifi, Senato onayının ardından Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in imzasıyla resmen yürürlüğe girecek.
ORTAK TÜRK ALFABESİ HEDEFİNE TAM UYUM
Özbekistan'ın bu hamlesi, Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) bölgesel entegrasyon vizyonuyla da tam uyum gösteriyor. Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan'ın da aralarında bulunduğu TDT, 2024 yılında Türk dilleri arasındaki iletişimi güçlendirmek adına 34 harften oluşan "Ortak Türk Alfabesi" projesini hazırlamıştı. Bu ortak havuzda, Türkiye'de kullanılan mevcut karakterlere ilave olarak ä (Azerbaycan fonetiğindeki Ə), ñ, q, x ve w harfleri yer alıyor. Özbekistan’ın son adımı, bu ortak dil zeminine yakınlaşma noktasında büyük bir kararlılık olarak değerlendiriliyor
