ABD Başkanı Donald Trump, 13 Kasım 2026'da ülke genelinde uçuşları durduran hava trafik kontrol arızasının ardından Kongre'den sistemin tümüyle yenilenmesi için acil kaynak istedi. Trump, 15 Kasım'daki Truth Social paylaşımında mevcut sistemin önemli kısmının 50 yaşında olduğunu yazdı, Biden yönetimini sorumlu tuttu. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Kasım 2026 itibarıyla kapsamlı bir yenilemenin yaklaşık 50 milyar dolara mal olacağını hesaplıyor. Duffy'nin genişletilmiş bütçe talebini 16 Kasım'da Kongre'ye sunması bekleniyor.
TRUMP: DÜNYANIN EN İYİ SİSTEMİ OLACAK
Associated Press'in (AP) aktardığına göre Trump, arıza hakkındaki ilk değerlendirmesini 15 Kasım 2026 Pazar günü Truth Social hesabından yaptı. Trump paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
"Kongre, Hava Trafik Kontrolü için çok acil ihtiyaç duyulan parayı onaylarsa, sistemi hızlı ve verimli bir şekilde inşa edebiliriz. Dünyanın her yerindeki EN İYİ SİSTEM olacak."
Trump, yenilemenin "damla damla" değil tek seferde yapılması gerektiğini savundu. ABD Başkanı, "Mevcut hava kontrol sistemimizin büyük bölümü 50 yıllık, GÜLÜNÇ!" diye yazdı. Trump, Joe Biden yönetimini de "eski ve bozuk sistemi devraldıklarından daha kötü hale getirmekle" suçladı.
AP, Biden'ın görevdeki ilk yılı olan 2021'de imzaladığı altyapı yasasıyla FAA'ya 25 milyar dolar ayrıldığını hatırlattı. Kaynağın bir bölümü, hava trafik kontrol sisteminin temel altyapısını güçlendirmek için öngörülmüştü.
13 KASIM'DA UÇAKLARA NE OLDU?
13 Kasım 2026 Cuma öğleden sonra ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), radar ile iletişim sistemlerinde kesintiler yaşanması üzerine ülke genelinde kalkışları durdurdu. AP'nin haberinde 13 Kasım'daki uygulama, ABD'de son 25 yılın en uzun ülke çapındaki uçuş durdurma kararı olarak tanımlandı.
FAA, kısıtlamayı 14 Kasım'da Türkiye saatiyle 04.15'te kaldırdı. Havayolu şirketleri hafta sonu boyunca sefer iptal etmeyi, rötar yapmayı sürdürdü. FAA Başkanı Bryan Bedford, 14 Kasım'da planlanan 41 bin uçuştan 4-5 bininin iptal edilebileceğini açıklamıştı. Bedford, uçuş programının normale dönmesini 15 Kasım Pazar akşamı itibarıyla bekliyor.
ARIZANIN ARKASINDA KABLO DEĞİŞİMİ VAR
Ulaştırma Bakanı Duffy'ye göre 13 Kasım'daki arıza, FAA'nın telekomünikasyon ağını işleten L3Harris Technologies'in yürüttüğü bakım çalışmasında başladı. L3Harris ekipleri, Arkansas'ın El Dorado kentindeki uzak bir tesiste eski bakır hatları fiber optik kabloyla değiştiriyordu. Yeni takılan yönlendirici devreye girince ağda aşırı yük oluştu. Sorun, Teksas'ın Amarillo kentindeki tesise sıçradıktan sonra diğer FAA merkezlerine yayıldı.
Arkansas ile Teksas'taki tesislerden sökülen iki yönlendirici ayrıntılı incelemeye gönderildi. Müfettişler, arızanın kullanıcı hatasından mı, kurulum yanlışından mı yoksa kusurlu cihazdan mı kaynaklandığını henüz belirlemedi. 2002'den bu yana FAA ile çalışan L3Harris, incelemeye destek verdiğini, bakırdan fibere geçişin yüzde 70'inden fazlasını tamamladığını açıkladı.
50 MİLYAR DOLARLIK YENİLEME PLANI
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy'nin 15 Kasım 2026'da aktarılan hesabına göre hava trafik kontrol ağının tamamen yenilenmesi yaklaşık 50 milyar dolar tutacak. Duffy, yeni yapıda AT&T, Verizon, Lumen gibi şirketlerin yer alacağını, yenileme tamamlanana kadar FAA'nın L3Harris'in eski ağına bağlı kalacağını söyledi. Bakan, kaynak sağlanmazsa eski ekipmanın arıza vermeye devam edeceği uyarısında bulundu.
ABD Kongresi 2025'te Cumhuriyetçilerin vergi indirimi paketi kapsamında FAA'ya 12,5 milyar dolar ayırmıştı. 2025'te ayrılan kaynağın 9 milyar doları sistemlere, 3,5 milyar doları tesislere gidiyor. Duffy, 2025'teki 12,5 milyar doları daha büyük bir yenilemenin "ön ödemesi" olarak niteliyor.
MALİYET HESABI ŞAŞTI, GAO EKSİKLERİ RAPORLADI
FAA Başkanı Bryan Bedford, Eylül 2026'da Temsilciler Meclisi ödenek alt komitesine yaptığı sunumda yenilemenin ilk aşamasının 16 milyar dolara çıktığını açıkladı. Bedford'un Eylül 2026 sunumuna göre ilk aşama için önceki tahmin 10,6 milyar dolardı. FAA, Eylül 2026 itibarıyla ikinci aşama için Kongre'den 10 milyar dolar ek kaynak istedi.
ABD Sayıştayı (GAO) Kasım 2026'da yayımladığı raporda, ilk aşamanın 11 binden fazla projeden oluştuğunu belirtti. GAO raporuna göre FAA, yeni sistemin işletme maliyeti ile işin bitirilmesi için gereken süreyi düşük hesapladı.
