ABD ile Avrupa arasında iki gündür süren dizel gerilimi uzlaşmayla sonuçlandı. G7 dönem başkanlığını yürüten Fransa'nın Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2 Ekim'de G7 liderlerinin yükselen enerji fiyatlarına karşı stratejik stokları devreye alma kararı verdiğini açıkladı. Karara göre stoklardan dört ay içinde ham petrol ile dizel toplamında 100 milyon varile kadar arz sağlanacak.
Trump da Avrupa'nın elindeki yüksek dizel stoklarından büyük bir miktarı kullanıma açmayı kabul ettiğini, sürecin gecikmeden başlayacağını söyledi.
DİZEL VE HAM PETROLDE YARI YARIYA FORMÜL
Uzlaşmanın zemini Fransa'nın AB hükümetlerine sunduğu teklif oldu. Avrupa ülkeleri dizel yakıtını, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve G7 üyeleri ise ham petrolü piyasaya sürecek. Euronews'e konuşan bir AB diplomatı, ABD'nin 100 milyon varil dizel istediğini, Fransa'nın ise 50 milyon varil dizel ile 50 milyon varil ham petrolü birleştiren formülü önerdiğini aktardı.
Hesaplamaya göre 100 milyon varil, dört aylık sürede ayda 25 milyon, günde yaklaşık 820 bin varile karşılık geliyor. Reuters'ın 1 Ekim'de aktardığı ilk ABD talebi altı ayda 120 milyon varil, yani ayda 20 milyon varildi. Toplam miktar azalsa da piyasaya verilecek aylık hacim ilk talebin üzerine çıktı.
İKİ GÜNDE YASAK TEHDİDİNDEN UZLAŞMAYA
Gerilim, ABD'nin Hazine Bakanı Bessent'in 1 Ekim'de Avrupalı müttefiklere taahhütlerini hızlandırma ve ek arzı hemen piyasaya sürme çağrısıyla tırmanmıştı. Reuters'ın kaynaklara dayandırdığı habere göre Washington, Fransa ve Almanya'ya stoklarını açmamaları halinde ABD'nin dizel ihracatını yasaklayacağı mesajını iletmişti. Bessent, ABD'nin IEA'nın mart ayındaki ortak kararı çerçevesinde yaklaşık 170 milyon varil petrol çıkardığını, Avrupa'nın ise sözünün gerisinde kaldığını savunmuştu.
AB Komisyonu sözcüsü ise olası bir ihracat yasağını kesin dille reddettiklerini açıklamıştı. Macron da yasak ihtimalini Avrupa için "felaket" olarak nitelendirmişti.
UZLAŞMA HABERİYLE PETROL VE DİZEL FİYATI DÜŞTÜ
Stokların açılacağına dair görüşmeler daha karar açıklanmadan fiyatlara yansıdı. Brent petrol 2 Ekim öğleden sonra yüzde 3'ün üzerinde düşüşle 99 dolar civarına geriledi. Brent, 1 Ekim'de ABD'nin bölgeye ek uçak gemisi ve asker sevkiyatı kararıyla 100 doları aşmıştı.
Avrupa'da dizel vadeli kontratları ise yüzde 6'ya yakın kayıpla ton başına 1.364 dolara, varil başına yaklaşık 185 dolara indi. Irish Times'ın hesabına göre düşüş pompaya yansırsa litre fiyatında yaklaşık 8 sentlik gerileme yaşanacak. Hesaplamaya göre 8 sent, 55,39 liralık avro kuruyla yaklaşık 4,4 liraya denk geliyor.
Piyasa analistleri arz tarafındaki sıkıntının ham petrolden çok rafine ürünlerde olduğuna dikkat çekti. Saxo Bank'ın emtia stratejisinden sorumlu yöneticisi Ole Hansen'e göre asıl baskı, Rusya ile Körfez bölgesindeki rafinerilerde kapasite ve üretimin düşmesinden kaynaklanıyor. Capital Economics analisti Hamad Hussain ise bölgeden gelen petrol akışı arttıkça ve yeni stoklar piyasaya girdikçe hafif bir arz fazlası oluşma ihtimaline işaret etti. Barclays tahminlerini yukarı çekti. Banka, Brent için dördüncü çeyrek beklentisini 115 dolar, 2026 ortalaması beklentisini 100 dolar olarak güncelledi.
Rus arzı da baskı altında. Zelenskiy, Rusya'da Samara ile Volgograd'daki petrol tesislerinin hedef alındığını açıkladı.
AVRUPA'DA DİZEL 2,24 AVROYLA REKOR KIRMIŞTI
Avrupa Komisyonu'nun 1 Ekim'de yayımladığı haftalık petrol bülteni, AB'de ortalama dizel fiyatının litrede 2,24 avroya çıktığını ve 12 üye ülkede rekor kırıldığını ortaya koymuştu. Şubatta 1,59 avro olan ortalama yedi ayda yüzde 41 yükselmişti.
Türkiye'de motorin, eşel mobil sisteminin 1 Ekim'de sona ermesiyle 2 Ekim itibarıyla Ankara'da litre başına 98,20 lira, İstanbul Avrupa Yakası'nda 97,10 lira oldu. Saat 09.01 itibarıyla 55,39 liralık avro kuruyla AB ortalaması 124 liraya karşılık geliyor.
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir
