Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşın enerji altyapılarına sıçraması, Orta Asya ülkelerinde derin bir akaryakıt krizine yol açtı. Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerini hedef alan saldırılarının ardından bölgede tedarik zincirleri kopma noktasına gelirken, Kırgızistan hükümeti iç piyasasını güvence altına almak amacıyla olağanüstü bir karar aldı.
Enerji arz güvenliğini sağlamak ve olası bir kıtlığın önüne geçmek isteyen Bişkek yönetimi, petrol ve petrol ürünlerinin ihracatını süresiz olarak yasakladığını duyurdu.
14 TEMMUZ İTİBARIYLA YASAK RESMEN BAŞLADI
Kırgızistan hükümeti tarafından imzalanan ve 14 Temmuz itibarıyla resmiyet kazanarak yürürlüğe giren kararname, ülkenin enerji politikalarında radikal bir eylem planına geçildiğini gösteriyor.
Alınan karara göre; benzin, mazot ve ham petrol dahil olmak üzere tüm temel akaryakıt ürünlerinin ülke dışına satışı tamamen durduruldu. Hükümet yetkilileri, alınan bu önlemin "iç pazar tamamen doygunluğa ulaşana ve enerji güvenliği tesis edilene kadar" istisnasız ve süresiz olarak uygulanacağını vurguladı.
RUSYA'DAKİ ÜRETİM SIKINTISI BİŞKEK'İ DOĞRUDAN ETKİLEDİ
Yaklaşık 7 milyonluk bir nüfusa ev sahipliği yapan Kırgızistan, coğrafi ve ekonomik yapısı gereği enerji tedarikinde büyük ölçüde dışa bağımlı bir konumda bulunuyor. Resmi verilere göre, ülkenin petrol ve akaryakıt ihtiyacının yüzde 90'ından fazlası doğrudan Rusya tarafından karşılanıyor.
Ancak Ukrayna ordusunun insansız hava araçlarıyla (İHA) Rusya'nın iç kesimlerindeki stratejik petrol tesislerine ve rafinerilere düzenlediği operasyonlar, dünyanın en büyük enerji üreticilerinden biri olan Rusya'nın kendi iç piyasasında dahi arz sorunlarına neden oldu. Moskova yönetiminin kendi vatandaşlarını ve sanayisini korumak için petrol ihracatına kısıtlamalar getirmesi, Kırgızistan pazarını derinden sarsarak büyük bir yakıt açığına sebep oldu.
BELARUS VE ÇİN İLE YENİ ANLAŞMALAR
Rusya'dan gelen akaryakıt akışının ciddi oranda yavaşlaması üzerine Kırgızistan, ülkedeki ticari faaliyetlerin, ulaşımın ve sanayi üretiminin durmasını engellemek için hızlıca harekete geçti.
Geleneksel ana tedarikçisinden yeterli sevkiyatı alamayan Bişkek yönetimi, yönünü hızlıca alternatif küresel pazarlara çevirdi. Bu kapsamda, Belarus ve Çin ile acil kodlu yeni yakıt tedariki sözleşmeleri imzalandığı duyuruldu. Kırgızistan, bu iki ülkeden yapılacak hızlı ithalat ile Rusya'nın yokluğunda oluşan boşluğu kapatmayı ve pompalardaki arz sıkıntısını çözmeyi hedefliyor.
TACİKİSTAN DA YENİ PAZARLAR ARIYOR
Bölgede baş gösteren akaryakıt krizinin etkileri sadece Kırgızistan ile sınırlı kalmayarak çevre ülkelere de yayılma eğilimi gösteriyor. Kırgızistan'ın komşusu Tacikistan da benzer bir enerji darboğazıyla karşı karşıya kaldığını açıkladı.
Geçtiğimiz günlerde resmi bir değerlendirme yapan Duşanbe yönetimi, ülkenin elinde yalnızca 60 günlük yakıt rezervi kaldığını kamuoyuna duyurarak durumun ciddiyetini gözler önüne serdi. Olası bir ekonomik ve sosyal felaketi önlemek isteyen Tacikistan makamları, acil olarak uluslararası yeni tedarikçiler bulmak için diplomatik ve ticari temaslara başladıklarını bildirdi.
Uluslararası siyaset ve enerji uzmanları, Karadeniz ve Doğu Avrupa hattındaki jeopolitik gerilimlerin devam etmesi durumunda; Orta Asya ülkelerinin enerji bağımsızlıklarını sağlamak, yerel altyapılarını güçlendirmek ve uluslararası tedarik ağlarını çeşitlendirmek için çok daha köklü adımlar atmak zorunda kalacağı konusunda uyarılarda bulunuyor.
