İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlama, sanayi tesislerindeki iş güvenliği önlemlerini yeniden gündeme getirdi. Can kayıpları ve yaralanmalarla sonuçlanan olayın ardından patlamanın nasıl meydana geldiği, teknik bir arızanın zincirleme kazaya dönüşüp dönüşmediği ve facianın önlenip önlenemeyeceği soruları öne çıktı.
Türkinform muhabiri Pelin Zengin’in sorularını yanıtlayan A sınıfı İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı, Patlamadan Korunma Dokümanı Danışmanı ve Yangın Eğitmeni Erdem Yel, olayın olası nedenlerini iş güvenliği açısından değerlendirdi. İş kazalarının önemli bir bölümünün önceden alınacak tedbirlerle engellenebileceğini belirten Yel, özellikle yüksek tehlike sınıfındaki işletmelerde risk analizlerinin eksiksiz yapılması ve belirlenen önlemlerin uygulanmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.
KAZALAR ÖNLENEBİLİR MİYDİ?
Aliağa'daki facianın aydınlatılması için öncelikle fabrikanın tamamını kapsayan Patlamadan Korunma Dokümanı'nın hazırlanıp hazırlanmadığının incelenmesi gerektiğini söyleyen Yel, tesisteki risklerin önceden tespit edilip edilmediğinin ve belirlenen uygunsuzlukların giderilip giderilmediğinin araştırılmasına dikkat çekti. İş kazalarının kaçınılmaz olmadığını vurgulayan uzman, kazaların büyük bölümünün gerekli tedbirlerle önlenebileceğini belirterek, "Kazaların yüzde 88’lik kısmı önlenebilir risk sınıfında değerlendirilir." dedi.
Yüksek tehlike sınıfındaki işletmelerde yalnızca riskleri belirlemenin yeterli olmadığını kaydeden Yel, alınan önlemlerin sahada uygulanıp uygulanmadığının da düzenli olarak denetlenmesi gerektiğini vurguladı.
VİNÇ DÜŞMESİ ZİNCİRLEME FACİAYI MI TETİKLEDİ?
Patlamanın olası nedenlerine ilişkin ilk değerlendirmelerde köprülü tavan vincinin bakım sırasında ark havuzuna düştüğü yönündeki bilginin öne çıktığını aktaran Yel, bu ihtimalin doğrulanması halinde vinçteki teknik kontrollerin ve bakım süreçlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğini belirtti.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında yapılması gereken periyodik kontrollerin önemine işaret eden uzman, vincin bakım geçmişinin, kontrol raporlarının ve teknik yeterliliğinin araştırılması gerektiğini kaydetti. Vinç düşmesinin olayın kök nedeni olabileceğini söyleyen Yel, kazanın nedenlerinin ortaya çıkarılması için ekipman güvenliğinin de mercek altına alınması gerektiğinin altını çizdi.
İzmir Valiliğinin olayla ilgili ilk bilgilendirmesinde, sıvı çelik dökümü esnasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesinin patlamaya yol açmış olabileceği belirtildi. Fabrikada yaşanan olay, ağır sanayi tesislerinde ekipman güvenliği ve olası zincirleme kazalara karşı alınması gereken önlemlerin önemini bir kez daha ortaya koydu.
“DOMİNO ETKİSİ YARATABİLİR”
Olası vinç düşmesinin ardından ark havuzundan taşan sıcak cürufun çevredeki diğer tehlikeleri tetiklemiş olabileceğine dikkat çeken Yel, demir-çelik tesislerinde risklerin birbirinden bağımsız değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Sıcak cürufun çevreye sıçramasının zincirleme bir tehlike oluşturabileceğini aktaran uzman, bu tür tesislerde bir riskin başka bir tehlikeyi harekete geçirebileceğine dikkati çekti. Yel, yaşanan süreci değerlendirirken sıcak cürufların diğer tehlikeli unsurları tetikleyerek domino etkisi yaratmış olabileceği görüşünü paylaştı.
RİSKLER BİRBİRİNDEN BAĞIMSIZ DEĞİL
İş sağlığı ve güvenliğinde proaktif yaklaşımın önemine dikkat çeken Yel, tehlikelerin birbirinden bağımsız değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Risklerin birbiriyle etkileşiminin göz önünde bulundurulması gerektiğini kaydeden uzman, özellikle yüksek tehlike barındıran alanlarda risk skorlaması yapılmasının önemine işaret etti.
Alınacak önlemlerin bu değerlendirmeler doğrultusunda belirlenmesi gerektiğini ifade eden Yel, olası kazaların önüne geçilebilmesi için risk zincirinin bir bütün olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.
Tehlikelerin önceden belirlenmesi kadar acil durumlarda devreye girecek güvenlik sistemleri de önem taşıyor. Ağır sanayi tesislerinde gaz ve elektrik akışını kontrol altında tutan mekanizmalar, olası bir kazanın daha ağır sonuçlara yol açmasını önleyebiliyor.
GAZ VE ELEKTRİK HATLARINA DİKKAT!
Patlama ve yangın riskinin yüksek olduğu sanayi tesislerinde acil durum sistemlerinin hayati önem taşıdığını belirten Yel, tehlike anında gaz ve elektrik akışını otomatik olarak durdurabilecek sistemlerin kurulması gerektiğini vurguladı.
Özellikle ani gelişen olaylarda tesis içerisindeki gazın güvenli biçimde tahliye edilmesinin önemine değinen uzman, bu süreçte azot gazıyla gerçekleştirilen tank ve hat süpürme yönteminin kullanılabildiğini anlattı. Söz konusu uygulamanın saniyeler içerisinde gerçekleştirilebildiğini belirten Yel, gazın sistemden uzaklaştırılmasının olası tehlikelerin büyümesini önlemede önemli bir güvenlik adımı olduğunu kaydetti.
FACİALARI ÖNLEMEK İÇİN HANGİ TEDBİRLER ALINMALI?
Yel, ağır sanayi tesislerinde patlama ve yangın riskini azaltacak önlemlere de dikkat çekerek gaz tahliyesinden kimyasal maddelerin depolanmasına kadar alınması gereken tedbirleri şu sözlerle sıraladı.
"Bu gibi ani durumlarda kazanlar içerisinde bulunan gazın tahliyesi için tank ve hat içi süpürge yöntemi dediğimiz azot gazı ile gazın tahliyesi sağlanır. Bahsetmiş olduğum işlem saniyeler içerisinde gerçekleşir. Bu gibi tesislerde kullanılan kimyasal maddelerin farklı alanlarda depolanması gerekir. Yangın ve patlama riskini artırabilecek alanların tecrit edilmesi sağlanmalıdır. Gaz hatları mutlaka kapalı sistem içerisinden yapılmalıdır. Tüm alanlarda ani bir durumda gaz ve elektrik kesici otomasyon sisteminin kurulması gerekir. Patlama riski yüksek alanlarda mutlaka alanında uzman kişiler tarafından Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlanmalı ve çıkan sonuçlara göre önlemler eksiksiz bir şekilde alınmalıdır. Yaşanan bu kazanın son bulmasını, artık daha fazla ailenin hayatının mahvolmamasını temenni ederim."
