Türkiye'de araştırma geliştirmeye harcanan her 100 liranın 30'u Ankara'da harcanıyor. TÜİK'in 2025 verilerine göre başkentin Ar-Ge harcaması yaklaşık 294 milyar lirayı buldu ve Ankara İstanbul'un hemen ardından ikinci sıraya yerleşti. Ancak Ankara İstanbul'dan çok daha az personelle neredeyse aynı tutarı harcıyor. Başkentte Ar-Ge personeli başına harcama 4,7 milyon lirayla İstanbul'un yaklaşık yüzde 50 üzerinde.
İSTANBUL'A KAFA KAFAYA
Türkiye genelinde Ar-Ge harcaması 2025'te bir önceki yıla göre 328,6 milyar lira artarak 980,4 milyar liraya ulaştı. Harcamanın yüzde 31,8'i İstanbul'da, yüzde 30'u Ankara'da yapıldı. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan bölge yüzde 9,5 payla üçüncü oldu. Hesaplamalara göre İstanbul'da yaklaşık 312 milyar lira, Ankara'da 294 milyar lira Ar-Ge harcaması yapıldı. İki şehir arasındaki fark yalnızca 18 milyar lira civarında.
Personel tarafında ise tablo değişiyor. Tam zaman eşdeğeri cinsinden 317 bin 982 Ar-Ge personelinin yüzde 32,2'si İstanbul'da, yüzde 19,8'i Ankara'da çalışıyor. Ankara'da yaklaşık 63 bin, İstanbul'da 102 bin kişi Ar-Ge'de istihdam ediliyor. Başkent yüzde 40 daha az personelle İstanbul'a yakın harcama yapıyor.
FARKI SAVUNMA SANAYİSİ VE ÜNİVERSİTELER YARATIYOR
Ankara'nın yüksek harcamasının arkasında büyük ölçüde savunma sanayisi var. ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi şirketlerin merkezleri ve ana tesisleri başkentte bulunuyor. Pahalı test altyapısı ve yüksek teknolojili ekipman gerektiren projeler personel başına harcamayı yukarı çekiyor. TÜBİTAK'ın merkezi ve ODTÜ, Bilkent ve Hacettepe gibi araştırma üniversiteleri de Ankara'nın Ar-Ge gücünü besliyor.
Türkiye genelinde Ar-Ge harcamasının yüzde 65'ini şirketler, yüzde 30,3'ünü üniversiteler yaptı. Genel devlet ve kar amacı olmayan kuruluşların payı yüzde 4,7'de kaldı. Şirketlerin 637,3 milyar liralık Ar-Ge harcamasının yüzde 54,9'u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleşti ve harcamanın yüzde 89,5'ini 250 ve üzeri çalışanı olan büyük şirketler yaptı.
AR-GE'NİN MİLLİ GELİRDEKİ PAYI YÜZDE 1,55
Ar-Ge harcamasının gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı 2024'teki yüzde 1,46'dan 2025'te yüzde 1,55'e çıktı. Harcamanın yüzde 52,5'ini şirketler, yüzde 31,1'ini devlet, yüzde 14,1'ini yükseköğretim kurumları finanse etti. Yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 oldu. Harcamaların yüzde 58,8'i personel giderlerine gitti.
Devletin dolaylı Ar-Ge teşvikleri de büyüdü. Teşviklerin şirket Ar-Ge harcamaları içindeki payı 2015'te yüzde 14,8 iken 2025'te yüzde 26,5'e yükseldi. Şirketlerin Ar-Ge harcaması aynı dönemde 11,2 milyar liradan 637,3 milyar liraya çıktı.
KADIN ARAŞTIRMACI ORANI YÜZDE 34
Ar-Ge personelinin yüzde 34,1'ini kadınlar oluşturdu. Kadın oranı yükseköğretimde yüzde 48,1'e çıkarken şirketlerde yüzde 28,2'de kaldı. Personelin yaklaşık yarısı lisans mezunu, yüzde 21,4'ü doktora sahibi. Ar-Ge'de öne çıkan başkent ise yetişmiş insan kaybıyla da uğraşıyor. TÜİK verilerine göre beyin göçünde Ankara üçüncü sıraya yükseldi.
