Milyonlarca çalışan ve emeklinin gözü 2027 yılı maaş zamlarına çevrildi. Türkinform muhabiri Almila Kerküklü’ye özel açıklamalarda bulunan Politik İktisat Uzmanı Elif Kaya, asgari ücrette yüzde 30, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinde ise yüzde 10–12 oranında artış ihtimalini değerlendirdi. Kaya, asıl meselenin yapılacak zamların hayat pahalılığı karşısında vatandaşın alım gücünü koruyup koruyamayacağı olduğunu vurguladı.
ENFLASYON YAVAŞLIYOR AMA HAYAT PAHALILIĞI DEVAM EDİYOR
Eylül ayında yıllık enflasyonun yüzde 29,73 seviyesinde gerçekleşmesini değerlendiren Elif Kaya, fiyat artış hızındaki yavaşlamanın vatandaşın ekonomik açıdan rahatladığı anlamına gelmediğini belirtti.
Özellikle kira, gıda ve ulaşım giderlerindeki artışların hane bütçeleri üzerindeki baskısını sürdürdüğünü ifade eden Kaya, yıl sonunda yapılacak ücret görüşmelerinin bu nedenle kolay geçmeyeceğini söyledi.
“Fiyat artışları yavaşlıyor ama vatandaşın karşı karşıya olduğu hayat pahalılığı devam ediyor. Maaş aynı kalırken markete, kiraya, ulaşıma ayrılan para arttığı için insanlar yıl sonuna ciddi bir gelir kaybıyla geliyor.”
Kaya'ya göre enflasyondaki düşüş, fiyatların gerilediği anlamına gelmiyor. Vatandaşın gelirinin temel ihtiyaçlarını karşılamaya ne kadar yettiği, ekonomik iyileşmenin günlük yaşama yansıyıp yansımadığını ortaya koyan önemli göstergeler arasında bulunuyor.
ASGARİ ÜCRETTE YÜZDE 30 ZAM İHTİMALİ
Yeni yıl yaklaşırken en çok merak edilen konulardan biri de asgari ücrete yapılacak artışın ne kadar olacağı.
Elif Kaya, mevcut enflasyon verileri ve piyasanın yıl sonu beklentileri değerlendirildiğinde yüzde 30 civarında bir artışın asgari ücret görüşmelerinde önemli bir referans olabileceğini ifade etti.
Ancak bu oranın kesinleşmiş bir zam kararı olmadığını özellikle vurgulayan Kaya, tahmininin mevcut ekonomik görünüm üzerinden yapılan bir değerlendirme olduğunu belirtti.
“Fiyatların yaklaşık yüzde 30 arttığı bir yılda ücretin de yüzde 30 artırılması, esas olarak kaybedilen alım gücünü yerine koyar.”
Kaya, ücretlere enflasyon oranına yakın bir zam yapılmasının tek başına kalıcı refah artışı sağlamayabileceğine dikkat çekti.
Çalışanların yaşam standartlarında gerçek bir iyileşme sağlanabilmesi için geçmişten biriken gelir kayıplarının da telafi edilmesi gerektiğini belirten Kaya, gelir dağılımındaki eşitsizliklerin azaltılmasına ve sosyal adaletin güçlendirilmesine yönelik politikaların önemine işaret etti.
EMEKLİ MAAŞLARINDA HESAP FARKLI: YÜZDE 10–12 SENARYOSU
Asgari ücrette olası artışlar tartışılırken, milyonlarca emeklinin beklediği ocak zammında ise farklı bir hesaplama yöntemi uygulanıyor.
SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin ocak ayında alacağı enflasyon artışı, yılın son altı aylık enflasyonu üzerinden belirleniyor. Bu nedenle yıllık enflasyonun yüzde 30'a yakın olması, emekli aylıklarına da aynı oranda zam yapılacağı anlamına gelmiyor.
Kaya, temmuz, ağustos ve eylül aylarında biriken enflasyonun yaklaşık yüzde 5,57 olduğunu hatırlatarak kalan üç aya ilişkin olası senaryoyu değerlendirdi.
Ekim, kasım ve aralık aylarında aylık enflasyonun yüzde 1,5 ile yüzde 2 arasında gerçekleşmesi halinde, ocak ayında SSK ve BAĞ-KUR emeklileri için yaklaşık yüzde 10–12 düzeyinde bir enflasyon artışının ortaya çıkabileceğini söyledi.
Ancak bu oranın kesinleşmediğini vurgulayan Kaya, son üç aylık enflasyon verilerinin ve olası refah payı düzenlemelerinin belirleyici olacağını ifade etti.
Memur emeklilerinin zam hesaplaması ise toplu sözleşme hükümleri ve enflasyon farkı nedeniyle farklılık gösteriyor.
MAAŞA ZAM GELSE DE VATANDAŞIN CEBİNDE NE KALACAK?
Elif Kaya, ücret tartışmalarında yalnızca artış oranlarına odaklanılmasının yeterli olmadığını belirterek asıl değerlendirilmesi gereken konunun vatandaşın alım gücü olduğunu söyledi.
Özellikle düşük gelirli emeklilerin ve asgari ücretlilerin kazançlarının büyük bölümünü zorunlu ihtiyaçlarına ayırdığını ifade eden Kaya, kira, mutfak masrafları ve faturaların ardından elde kalan miktarın önemine dikkat çekti.
“Kirasını ödedikten, mutfak alışverişini yaptıktan ve faturalarını karşıladıktan sonra elinde ne kalıyor? Alım gücünü değerlendirirken buraya bakmamız gerekiyor.”
Kaya'ya göre maaşlarda yaşanan rakamsal artış, vatandaşın satın alma gücünde aynı ölçüde bir iyileşme sağlandığı anlamına gelmiyor.
Özellikle temel ihtiyaç harcamalarının gelir içerisindeki payı yüksek olduğunda, yapılan zamların günlük yaşamda ne kadar rahatlama sağlayacağı daha da önem kazanıyor.
Bu nedenle yeni yılda belirlenecek ücretlerin, yalnızca açıklanan enflasyon oranlarıyla değil, çalışanların ve emeklilerin gerçek yaşam maliyetleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
OCAK ZAMMI BİRKAÇ AYDA ERİR Mİ? KAYA'DAN KRİTİK UYARI
Politik İktisat Uzmanı Elif Kaya, maaş artışlarının kalıcı bir ekonomik rahatlama sağlayabilmesi için yıl içerisinde değerini koruması gerektiğine dikkat çekti.
“Ocakta yapılan zammın birkaç ay içinde eridiği bir düzende, vatandaşın kalıcı olarak rahatladığını söyleyemeyiz.”
Kaya, gelir artışlarının hem geçmişte yaşanan kayıpları telafi etmesi hem de enflasyon karşısında korunması gerektiğini ifade etti.
Bunun yalnızca ücret politikalarıyla sağlanamayacağını belirten Kaya, gıda, konut, enerji ve üretim alanlarında atılacak adımların da önemli olduğunu vurguladı.
Enflasyonla mücadelede elde edilen iyileşmenin çalışanların ve emeklilerin günlük yaşamında hissedilmesi gerektiğine işaret eden Kaya, gelir dağılımında adaletin sağlanmasının da önemini hatırlattı.
2027 yılına ilişkin zam oranları henüz kesinleşmezken, milyonlarca vatandaşın yanıtını beklediği soru ise değişmiyor: Asgari ücret ve emekli maaşlarına yapılacak artışlar, yükselen yaşam maliyetleri karşısında ne kadar yeterli olacak?
Elif Kaya'nın değerlendirmesine göre gerçek bir ekonomik rahatlama için yalnızca maaşların artırılması değil, vatandaşın satın alma gücünün kalıcı biçimde korunması gerekiyor.
