Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 11 Kasım 1930’da ABD’nin Ankara Büyükelçisi Joseph Grew ile Gazi Orman Çiftliği’nde gerçekleştirdiği buluşmaya ait tarihi görüntüler yayımlandı. Cumhuriyet’in kuruluşunun 7’nci yılında kaydedilen görüntüler, tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer’in çalışmasıyla “Kronik Doküman” adlı YouTube kanalında izleyiciyle buluştu.
Atatürk’ün ölümünden 8 yıl önce kaydedilen görüntülerde, Büyükelçi Grew ile yaptığı görüşme ve Amerikan halkına yönelik konuşması yer alıyor. Daha önce farklı arşivlerde parçalar halinde yayımlanan kayıtlar, dönemin gazeteleri ve tarihi fotoğraflarla bir araya getirilerek bütünlüklü bir çalışma haline getirildi.
ATATÜRK İLE GREW ARASINDAKİ FRANSIZCA DİYALOG İLK KEZ YAYIMLANDI
Görüntülerin en dikkat çekici bölümü, Atatürk’ün Amerikan halkına hitap etmesinden hemen önce Büyükelçi Joseph Grew ile yaptığı kısa Fransızca konuşma oldu.
Grew’in konuşmasını tamamlamasının ardından Atatürk, Fransızca olarak “Müsaadenizle birkaç şey söyleyebilir miyim?” anlamına gelen ifadeyle söz istedi. Büyükelçi Grew ise “Lütfen ekselansları” diyerek karşılık verdi. Bu kısa diyaloğun ardından Atatürk, Amerikan halkına Türkçe hitap etti.
Çalışmayı hazırlayan tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer, Atatürk ile Grew’in çiftlikte dolaşırken Fransızca konuştuğu görüntülerin daha önce yayımlandığını, ancak hitap öncesindeki bu diyaloğun ilk kez ortaya çıkarıldığını belirtti. Tümer, kaydın Atatürk’ün Fransızca bilgisine ışık tutan nadir görüntüler arasında yer aldığını ifade etti.
ATATÜRK'TEN TÜRK VE AMERİKAN HALKLARINA DEMOKRASİ MESAJI
Atatürk, Amerikan halkına yönelik konuşmasında Türkiye’nin demokrasi anlayışına ve iki ülke arasındaki ilişkilere değindi.
“Türk milleti tab'en demokrattır” diyen Atatürk, Amerikan demokrasisinin ulusal birliğin inşasındaki rolüne dikkat çekti. Türkiye ile ABD’nin farklı tarihsel geçmişlere sahip olmasına rağmen demokrasi ve millet egemenliği temelinde ortak değerler taşıdığını vurguladı.
Türk ve Amerikan halkları arasındaki dostluk ve karşılıklı anlayışın önemine de değinen Atatürk, geçmişten gelen yanlış düşünce ve önyargıların aşılması gerektiğine işaret etti.
DÜNYA BARIŞI VE MİLLETLER ARASI DOSTLUK VURGUSU
Atatürk’ün konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de dünya barışı oldu. İnsanlığın barış ve huzur içinde yaşayacağı bir geleceğe ulaşması gerektiğini belirten Atatürk, Türkiye’nin hedeflerini medeniyet ve insanlık idealleriyle ilişkilendirdi.
Milletler arasında dostluk ve karşılıklı anlayışın güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Atatürk, geçmişin olumsuzluklarının geride bırakılması ve ortak bir barış anlayışının geliştirilmesi mesajını verdi.
TARİHİ GÖRÜNTÜLER FARKLI ARŞİVLERDEN BİR ARAYA GETİRİLDİ
Ali Taner Tümer’in aktardığı bilgilere göre çalışma hazırlanırken Sinema Genel Müdürlüğü’nün Film Mirasım arşivinden ve Güney Karolina Üniversitesi arşivinden yararlanıldı.
Daha önce farklı bölümleri ayrı ayrı yayımlanan görüntüler, ulaşılabilen fotoğraflarla birlikte bir araya getirildi. Araştırma sırasında Atatürk ile Büyükelçi Grew’in buluşmasına ilişkin 6-7 tarihi fotoğrafa da ulaşıldı.
Ancak Atatürk’ün konuşmasını yaptığı ana ait bir fotoğraf bulunamadı. Tümer, o gün başka fotoğrafların da çekilmiş olabileceğini, bunların henüz gün yüzüne çıkmamış veya farklı arşivlerde bulunuyor olabileceğini değerlendirdi.
GÖRÜNTÜLERDE YAPAY ZEKA İLE CANLANDIRMA YAPILMADI
Çalışmanın teknik hazırlık sürecine ilişkin bilgi veren Tümer, farklı kaynaklardan temin edilen görüntülerin bir araya getirilmesi ve renklendirilmesi aşamalarında ortak çalışma yürütüldüğünü belirtti.
Tarihi kayıtlarda yapay zekâ kullanılarak yeni görüntüler oluşturulmadığını vurgulayan Tümer, görüntülere netleştirme, yakınlaştırma veya restorasyon işlemi de uygulanmadığını söyledi. Kayıtların yalnızca renklendirildiğini ifade eden Tümer, orijinal görüntülerin dokusunun ve Atatürk’ün gerçek görüntülerinin özgünlüğünün korunmasının öncelik olduğunu kaydetti.
