Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine öncülük eden, askeri başarılarını Cumhuriyet’in kuruluşuyla taçlandıran Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının üzerinden 88 yıl geçti. 10 Kasım 1938’de saat 09.05’te İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini yuman Atatürk, ardında bağımsız bir devlet ve gelecek nesillere emanet ettiği Cumhuriyet’i bıraktı.
Askeri ve siyasi liderliğiyle Türk ve dünya tarihine adını yazdıran Atatürk, yalnızca bir kurtuluş mücadelesinin değil, aynı zamanda yeni bir devletin kuruluşunun da öncüsü oldu. Türkiye, Büyük Önder’i aramızdan ayrılışının 88’inci yılında saygı, minnet ve özlemle anıyor.
ATATÜRK'ÜN HAYATI NASIL BAŞLADI?
Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik’te dünyaya geldi. Annesi Zübeyde Hanım’ın isteğiyle eğitim hayatına mahalle mektebinde başlayan Mustafa, daha sonra babası Ali Rıza Efendi’nin tercih ettiği Şemsi Efendi Mektebi’ne geçti.
Askerliğe duyduğu ilgi, eğitim hayatının yönünü değiştirdi. Selanik Askeri Rüştiyesi’nde öğrenim gördüğü sırada matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Efendi tarafından kendisine “Kemal” adı verildi.
Manastır Askeri İdadisi’nin ardından İstanbul’daki Harp Okulu’na giren Mustafa Kemal, 1902’de teğmen olarak mezun oldu. 1905 yılında Harp Akademisi’ni kurmay yüzbaşı rütbesiyle tamamladı.
MUSTAFA KEMAL CEPHELERDE NASIL YÜKSELDİ?
Askerlik hayatına Şam’daki 5. Ordu’da başlayan Mustafa Kemal, daha sonra Manastır ve Selanik’te çeşitli görevler üstlendi. 1909 yılında 31 Mart Vakası’nın bastırılmasında görev alan Hareket Ordusu’nda yer aldı.
1911’de İtalya’nın Trablusgarp’a saldırması üzerine bölgeye giden Mustafa Kemal, Tobruk ve Derne’deki mücadelelerde önemli sorumluluklar üstlendi. Balkan Savaşları sırasında da görev alarak askeri tecrübesini artırdı.
ÇANAKKALE SAVAŞI'NDA NASIL TARİHE GEÇTİ?
Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla cephede görev almak isteyen Mustafa Kemal, 1915 yılında 19. Tümen Komutanlığı’na getirildi.
Çanakkale Savaşları sırasında komutasındaki birliklerin gösterdiği direniş, İtilaf Devletleri’nin ilerleyişinin durdurulmasında belirleyici rol oynadı. Conkbayırı ve Anafartalar’daki başarılarıyla askeri liderliğini ortaya koydu.
Conkbayırı’ndaki çatışmalarda göğsüne isabet eden şarapnel parçasının cebindeki saate çarpması, Mustafa Kemal’in hayatını kurtaran olaylardan biri olarak tarihe geçti.
Çanakkale’deki başarılarının ardından Doğu Cephesi’nde görevlendirilen Mustafa Kemal, 1916 yılında Muş ve Bitlis’in geri alınmasını sağlayan harekâtlara komuta etti. Aynı yıl generalliğe yükseldi.
MİLLİ MÜCADELE NASIL BAŞLADI?
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti’nin karşı karşıya kaldığı işgaller, Mustafa Kemal’in öncülüğünde yeni bir bağımsızlık mücadelesinin başlamasına zemin hazırladı.
19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkan Mustafa Kemal, Milli Mücadele’nin ilk büyük adımını attı.
22 Haziran 1919’da yayımlanan Amasya Genelgesi ile milletin bağımsızlığının tehlikede olduğu duyuruldu. Ardından Erzurum ve Sivas kongreleri düzenlenerek milli iradeye dayalı yönetimin temelleri atıldı.
23 Nisan 1920’de Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Mustafa Kemal, Meclis ve Hükümet Başkanı seçilerek bağımsızlık mücadelesinin siyasi ve askeri liderliğini üstlendi.
SAKARYA'DAN BÜYÜK TAARRUZ'A NASIL ZAFER KAZANILDI?
Milli Mücadele’nin en kritik dönemeçlerinden biri, 1921 yılında yaşanan Sakarya Meydan Muharebesi oldu.
22 gün süren savaşta Türk ordusu, Yunan kuvvetlerinin ilerleyişini durdurmayı başardı. Zaferin ardından Mustafa Kemal’e TBMM tarafından Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verildi.
26 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz, bağımsızlık mücadelesinde sonuca giden yolu açtı. 30 Ağustos’taki Başkomutan Meydan Muharebesi’nde Yunan ordusu ağır bir yenilgiye uğratıldı.
Türk ordusu, 9 Eylül 1922’de İzmir’e girerek işgalin sona erdirilmesinde tarihi bir başarı elde etti. Askeri zaferleri diplomatik gelişmeler izledi. Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın ardından 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalandı.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ NE ZAMAN İLAN EDİLDİ?
29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin ilan edilmesiyle Türk tarihinde yeni bir dönem başladı. Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet’in ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
1938’deki vefatına kadar dört kez Cumhurbaşkanlığı görevine seçilen Atatürk, ülkenin çağdaşlaşması ve kalkınması için kapsamlı reformlara öncülük etti.
Eğitimden hukuka, ekonomiden toplumsal yaşama kadar birçok alanda gerçekleştirilen yenilikler, Türkiye Cumhuriyeti’nin modern bir devlet olarak yapılanmasında önemli rol oynadı.
24 Kasım 1934’te çıkarılan kanunla Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadı verildi. Bu soyadının başka kişiler tarafından kullanılması da yasaklandı.
ATATÜRK DÖNEMİNDE TÜRKİYE'NİN DIŞ POLİTİKASI NASIL ŞEKİLLENDİ?
Atatürk döneminde yalnızca iç politikada değil, uluslararası ilişkilerde de önemli gelişmeler yaşandı.
Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne katılması, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı’nın oluşturulması, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin imzalanması ülkenin uluslararası konumunu güçlendiren adımlar arasında yer aldı.
Ekonomik kalkınmaya da öncelik veren Atatürk, 1933 yılında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın uygulanmasını sağladı.
Hatay’ın Türkiye’ye katılması için yoğun diplomatik girişimlerde bulunan Atatürk, bu hedefinin gerçekleştiğini göremedi. Hatay, onun vefatından bir yıl sonra, 1939’da Türkiye’ye katıldı.
ATATÜRK NE ZAMAN VE NEREDE VEFAT ETTİ?
Takvimler 10 Kasım 1938’i gösterdiğinde Türkiye, Cumhuriyet’in kurucusuna veda etti.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05’te, 57 yaşında hayatını kaybetti. Atatürk’ün vefatı, Türkiye’nin yanı sıra dünyanın birçok ülkesinde de büyük üzüntü yarattı.
Yabancı devlet adamları taziye mesajları yayımlarken dünya basınında Atatürk’ün askeri ve siyasi liderliğine geniş yer verildi. Türk bayrağına sarılı naaşı Dolmabahçe Sarayı’nda halkın ziyaretine açıldı. Binlerce kişi, Büyük Önder’e son görevini yerine getirmek için saraya akın etti.
ATATÜRK'ÜN NAAŞI ANITKABİR'E NE ZAMAN TAŞINDI?
Atatürk’ün naaşı, 20 Kasım 1938’de Ankara’ya getirildi. 21 Kasım’da düzenlenen devlet töreninin ardından Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine yerleştirildi.
Cenaze törenine çok sayıda ülkeden temsilci katıldı. Bir zamanlar savaş meydanlarında karşı karşıya geldiği ülkelerin askeri yetkilileri de Atatürk’e son saygılarını sunan isimler arasında yer aldı.
Büyük Önder’in naaşı, vefatının 15’inci yıl dönümü olan 10 Kasım 1953’te Anıtkabir’e taşındı.
Aradan geçen 88 yıla rağmen Atatürk’ün bağımsızlık mücadelesi, Cumhuriyet ideali ve gelecek nesillere bıraktığı miras yaşamaya devam ediyor. Türkiye, Cumhuriyet’in kurucusu Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ü bir kez daha saygı, minnet ve özlemle anıyor.
