İlk uygulamalar, Azerbaycan’dan Türkmenistan üzerinden Özbekistan’a ve Türkmenistan’dan Azerbaycan üzerinden Türkiye’ye gönderilen yükler üzerinde başarıyla gerçekleştirildi. Böylece Hazar geçişini de kapsayan taşımacılık sürecinde gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi yönünde önemli bir adım atıldı.
İLK SEVKİYATLAR YAPILDI
Azerbaycan’dan yola çıkan televizyon ve müzik ekipmanlarını taşıyan bir araç, gemiyle Hazar Denizi’ni geçerek Türkmenistan’ın Türkmenbaşı Limanı’na ulaştı. Yük, buradan yaklaşık bin 200 kilometrelik kara yolculuğunun ardından Farap Sınır Kapısı üzerinden Özbekistan’a geçti.
Aynı dönemde Türkmenistan’dan hareket eden pamuk, meyve suyu, su ve şekerleme ürünlerini taşıyan dört sevkiyat da Türkmenbaşı Limanı’ndan feribotla Bakü’deki Alat Limanı’na ulaştırıldı.
GÜMRÜKTE DİJİTAL DÖNEM
e-TIR sistemi, uluslararası taşımacılığa ait gümrük ve teminat bilgilerinin ülkelerin ilgili kurumları arasında güvenli şekilde paylaşılmasına imkân veriyor. Yetkililer, yük daha sınıra ulaşmadan gerekli bilgileri sistem üzerinden inceleyebiliyor.
Bu uygulamayla aynı bilgilerin farklı sınır kapılarında yeniden sisteme girilmesinin önüne geçilmesi, evrak yükünün azaltılması ve gümrük işlemlerinin daha hızlı tamamlanması hedefleniyor. Elektronik bilgi paylaşımının güvenliği artırması ve usulsüzlük riskini azaltması da bekleniyor.
HAZAR GEÇİŞİ HIZLANACAK
Azerbaycan ve Türkmenistan gümrük kurumlarının doğrudan veri alışverişi yapmasıyla Hazar Denizi üzerinden geçen yüklerin daha yakından takip edilmesi sağlanacak. Taşımacılık şirketlerinin sınır ve limanlardaki bekleme sürelerinin azalması amaçlanıyor.
Sistemin özellikle Bakü’deki Alat Limanı ile Türkmenistan’daki Türkmenbaşı Limanı arasında yapılan taşımacılık işlemlerini kolaylaştırması öngörülüyor.
ORTA KORİDORA KATKI
Hazar Denizi üzerinden Güney Kafkasya ile Orta Asya’yı birbirine bağlayan güzergâh, Orta Koridor’un önemli bölümlerinden birini oluşturuyor. e-TIR sisteminin devreye alınmasıyla bu hatta daha hızlı, güvenli ve düzenli bir yük taşımacılığı yapılması hedefleniyor.
Dijital uygulamanın, Avrupa ile Asya arasındaki ticarette Hazar geçişinin cazibesini artırması ve bölgedeki ülkelerin transit taşımacılık imkânlarını geliştirmesi bekleniyor.
KURUMLAR BİRLİKTE ÇALIŞTI
Sistemin hayata geçirilmesi sürecinde Azerbaycan, Türkmenistan ve Özbekistan’ın gümrük kurumları ortak çalışma yürüttü. Projeye Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu ve Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği de teknik destek sağladı.
Türkmenistan’da ilk e-TIR taşımalarının hazırlanması için 20 Temmuz’da başlayan program kapsamında teknik toplantılar ve eğitimler düzenlendi. Pilot taşımacılık uygulamaları ise Türkmenbaşı Uluslararası Limanı’nda gerçekleştirildi.
