Brezilya’da ortaya çıkarılan yaklaşık 115 milyon yıllık dinozor fosili, bilim insanlarına geçmişteki canlıların biyolojik yapısını incelemek için yeni bir fırsat sundu. Uluslararası araştırma ekibi, Aratasaurus museunacionali türüne ait kemik örneğinde kırmızı kan hücreleriyle bağlantılı yapılar ve biyolojik moleküllerin kimyasal kalıntılarını belirledi.
Araştırmanın sonuçları, ABD Ulusal Bilimler Akademisinin yayımladığı Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde paylaşıldı. Çalışma, bazı biyolojik bileşenlerin uygun koşullarda milyonlarca yıl boyunca fosillerde iz bırakabileceğini ortaya koydu.
DİNOZOR KEMİĞİNDE KANIN KİMYASAL İZLERİNE ULAŞILDI
Araştırmada incelenen fosil, 2008 yılında Brezilya’nın kuzeydoğusunda bulundu. Erken Kretase döneminde yaşadığı bilinen etçil dinozorun uzuv kemiğinden alınan ince kesitler üzerinde çeşitli analizler gerçekleştirildi.
İncelemelerde kırmızı kan hücreleriyle ilişkili mineralleşmiş yapılar tespit edildi. Kimyasal bulgular, kanın oksijen taşıma mekanizmasında rol oynayan hem bileşikleriyle bağlantılı izlerin de fosilde bulunduğuna işaret etti.
MİNERAL YAPISI KORUNMADA ETKİLİ OLMUŞ OLABİLİR
Bilim insanları, bu sıra dışı korunma sürecinde hausmannit olarak bilinen manganez oksit mineralinin rol oynamış olabileceğini değerlendiriyor. Söz konusu mineralin, hemoglobinle ilişkili demir içeren hemin bileşiğinin kimyasal izlerinin muhafaza edilmesine katkıda bulunmuş olabileceği düşünülüyor.
Araştırmada kolajenin yapısında bulunan amino asitler gibi başka biyolojik bileşenlere ait izlere de ulaşıldı. Fosilin, mikroorganizmaların bulunduğu ancak oksijenin olmadığı bir ortamda kısa sürede gömülmesinin korunma sürecini desteklemiş olabileceği üzerinde duruluyor.
ARATASAURUS MUSEUNACIONALİ'NİN ÖZELLİKLERİ BELİRLENDİ
İncelenen kalıntılar, teropod grubunda yer alan Aratasaurus museunacionali türüne ait. Araştırmacıların değerlendirmesine göre fosil, henüz gelişimini tamamlamamış genç bir dinozoru temsil ediyor.
Örneğin ait olduğu bireyin üç metreden uzun olduğu ve yaklaşık 34 kilogram ağırlık taşıdığı tahmin ediliyor. Genç yaşta olması nedeniyle türün yetişkin üyelerinin daha büyük boyutlara ulaşmış olabileceği belirtiliyor.
BULGULAR DİNOZORLARIN YAŞAM BİÇİMİNE IŞIK TUTABİLİR
Fosildeki moleküler kalıntılar, dinozorların biyolojik işleyişini geçmişe dönük inceleme çalışmalarına katkı sağlayabilir. Araştırmacılar, benzer bulguların kan yapısının evrimi, metabolizma ve hareket kabiliyeti gibi konularda yeni araştırmaların önünü açabileceğini değerlendiriyor.
Çalışmanın dikkat çeken bir diğer yönü ise astrobiyoloji alanıyla bağlantısı. Biyolojik moleküllerin belirli jeolojik koşullarda uzun süre iz bırakabilmesi, başka gezegenlerde geçmiş yaşamın araştırılmasında kullanılabilecek yöntemlere ilişkin bilimsel tartışmalara da katkı sunabilir.
